Het doel van de Wereldhavendagen

Havendagen Waarom bestaan de Havendagen eigenlijk? Als spectaculair evenement, maar ook om in de stad draagvlak voor de haven te creëren en behouden.

Spuitende blusboten tijdens de opening van de Wereldhavendagen in 2012. Toen was het thema: Er zit muziek in de haven.
Spuitende blusboten tijdens de opening van de Wereldhavendagen in 2012. Toen was het thema: Er zit muziek in de haven. Foto Bas Czerwinski/ANP

Net als bij voorgaande edities is ook dit weekeinde P&O Ferries weer van de partij bij de Wereldhavendagen. Vanaf de terminal in de Europoort vaart zaterdag en zondag een schip van de rederij met bijna duizend opvarenden ‘naar binnen’, het centrum van Rotterdam in. Onderweg krijgen de deelnemers aan de dagcruise uitleg van oud-loodsen. Bij de Erasmusbrug geeft de ferryrederij samen met de nautische dienstverleners – loodsen, slepers en roeiers – een demonstratie voor de bezoekers op de kade.

P&O Ferries levert al meer dan vijftien jaar op deze manier een bijdrage aan de Wereldhavendagen. Al is dat elke keer voor de bemanning weer even aanpezen. „De reguliere afvaarten gaan gewoon door. De schepen komen ’s ochtends vroeg binnen vanuit Engeland, en om 16.00 uur moeten ze weer terug zijn omdat ze ’s avonds weer vertrekken”, zegt Nina Zuidwijk, PR-medewerker van P&O. „Normaal slaapt de bemanning overdag, dus het vraagt wel wat van ze.”

Vrijdag ging alweer de 42ste aflevering van de Wereldhavendagen van start. De officiële opening werd net als vorig jaar verricht door de Rotterdamse straatvoetballer Soufiane Touzani. Die heeft verder niets met havens of scheepvaart, maar trekt met zijn team Los Barrenderos (Spaans voor ‘de straatvegers’) wel veel jong publiek aan. En dat is het idee achter het evenement: de band tussen stad en haven versterken. Of misschien moet men zeggen: herstellen, want in de voorbije decennia is die haven steeds meer buiten het blikveld van de Rotterdammers geraakt. Omgekeerd moet de haven zich steeds meer inspannen om de inwoners van de stad ertoe te verleiden er te komen werken.

Afgaande op de bezoekersaantallen zijn de Wereldhavendagen een doorslaand succes. Het is een van de grotere festivals die de stad kent. Vorig jaar kwamen er 380.000 mensen op af. Weinig reden dus om te sleutelen aan de formule van publieksevenement annex banenmarkt. Toch is er ook wel twijfel te beluisteren in de haven: is met de vuurwerkshow en het dansfeest het kermiselement van de Wereldhavendagen niet te overheersend, en komt de inhoud er niet wat bekaaid vanaf? Zou je met een deel van het budget voor de avondshow niet veel meer potentiële werknemers kunnen bereiken?

Foto Bas Czerwinski/ANP

Pret en ernst

Het evenwicht tussen pret en ernst heeft wel degelijk de aandacht, zegt Richard van der Eijk, hoofd communicatie & external affairs bij het Havenbedrijf Rotterdam. Maar, zegt hij ook: „Met de huidige aanpak, met bouwstenen als de demonstraties op het water, de publieksactiviteiten, de mogelijkheden om schepen te bekijken, de excursies en ook het vuurwerk, hebben we al jarenlang een succesvol evenement. Uit het jaarlijkse enthousiasme blijkt dat de basis goed is.”

Daarom zette Van der Eijk eerder dit jaar namens het Havenbedrijf zijn handtekening onder een nieuw vijfjarig sponsorcontract met de Stichting Wereldhavendagen, aan wie de organisatie is uitbesteed. De andere hoofdsponsors zijn Rotterdam Festivals en de Koninklijke Marine. De tijdelijkheid van het contract duidt op een afweging om er al of niet mee door te gaan. „Bij elk sponsorcontract moeten we goed beargumenteren waarom we het doen, maar in dit geval is dat heel eenvoudig omdat wij de Wereldhavendagen zien als een ongelooflijk belangrijk evenement dat ook naadloos in onze eigen doelstellingen past. Onze haven ligt in druk stedelijk gebied, en een van de taken van het Havenbedrijf is om draagvlak te creëren, om enthousiasme voor die haven te laten ontstaan. We moeten het imago van de haven versterken en daarnaast het belang van de haven voor de BV Nederland onder de aandacht brengen.”

Realistisch beeld

Zo is het ook ooit begonnen. De eerste editie, toen nog Rotterdam Maritiem ‘78 genaamd, trok al een kwart miljoen mensen waaronder het bijna voltallige koninklijk huis, inclusief de tiener Willem-Alexander. Het was een initiatief van het Rotterdamsch Nieuwsblad en het Nederlands Maritiem Instituut (NMI), om „in eerste instantie duidelijk te maken hoe de welvaart en het welzijn van de Nederlanders verbonden is met het liggen aan een kust van een vrije zee”, zoals de voorzitter van het NMI schreef in een boek over de manifestatie. En óók: „om maar nu eens met ‘groot geweld’ aandacht te vragen voor het feit dat Rotterdam en zijn haven buitengewoon belangrijk zijn voor onze nationale economie.”

Op de Wereldhavendagen proberen bedrijven en instelling met demonstraties en excursies voor het publiek het nuttige met het aangename te verenigen. Het Scheepvaart en Transport College (STC) heeft een stand ingericht op de Parkkade waar leerkrachten en studenten vertellen over de opleidingen van de school. „Ondanks dat je je kunt afvragen of onze directe doelgroep er nou zo veel rondloopt. Bezoekers zijn vaak jonge gezinnen of opa’s en oma’s met kleinkinderen”, zegt Simonette Kraaij die de activiteiten van het STC organiseert.

Ook het STC ervaart de spanning tussen ‘fun’ en ‘learn’. „We leven in een belevingsmaatschappij, daar moet je op inspelen. Wij zouden het toejuichen als er nog veel meer evenementen georganiseerd worden bij de bedrijven zelf. Alleen dan krijgen jongeren een realistisch beeld van hoe het is om in de haven te werken”, zegt Kraaij. „Het is relatief makkelijk om in het centrum een mooie show neer te zetten, met dans en vuurwerk, maar daar zijn de bedrijven in de haven niet direct mee geholpen.”

Voor meer inhoud in het programma is niet alleen de organisatie verantwoordelijk, maar ook de bedrijven en organisaties die deelnemen, vindt Kraaij. „Er zijn bijvoorbeeld prachtige technieken met augmented reality, zodat het mogelijk is om op de kade een realistisch beeld van de haven en de banen te geven. Het is ook aan de participanten zelf om daarmee aan de slag te gaan en iets van het braderiegehalte weg te nemen.”

Het accent van de Havendagen is al verschoven richting de arbeidsmarkt sinds de vrijdag een paar jaar geleden is uitgeroepen tot ‘jongerendag’, zegt Van der Eijk van het Havenbedrijf. Op vrijdag staan carièrremogelijkheden en werkgelegenheid centraal Dit jaar heeft de organisatie daar ook letterlijk een banenmarkt aan toegevoegd, het Match Career Event in LantarenVenster, waar 25 bedrijven uit de haven hopen verse krachten te verwerven. Van der Eijk: „Dat was een wens van het bedrijfsleven zelf. Die krijgen daar de mogelijkheid om zich te presenteren en hun vacatures toe te lichten. Veel bedrijven hebben moeite om gekwalificeerd personeel te vinden.”

Sabine Bruijnincx, directeur van de Stichting Wereldhavendagen, herkent de roep om meer inhoud onder de deelnemende bedrijven. „Het thema arbeidsmarkt wordt steeds actueler, merken wij in de evaluaties die wij één op één met de deelnemers doen. De banenmarkt in LantarenVenster die wij dit jaar voor het eerst organiseren, komt daar direct uit voort. Ook zijn we de verschillende groepen jongeren, scholieren en studenten, op hun eigen niveau gaan benaderen.”

Zelfs de show op zaterdagavond is aangepast, zegt Bruijnincx: „Daar komen 50.000 mensen op af, ook jongeren die in eerste instantie misschien niet geïnteresseerd zijn in de haven. Door de schepen te betrekken in de show, krijgen ze daar toch iets van mee.”

Effect onduidelijk

Of de inspanningen op de Wereldhavendagen resulteren in het aantrekken van leerlingen en vervullen van vacatures, blijft gissen. „Dat is voor ons niet te meten”, zegt Kraaij van het STC. „Maar laatst vertelde een student van ons dat hij vroeger een keer naar de Wereldhavendagen was geweest met de zeekadetten, en daarna heel zeker wist dat hij in Rotterdam een opleiding voor een beroep op het water wilde doen. Daarom is het belangrijk dat zoveel mogelijk mensen een glimp opvangen van wat er hier allemaal mogelijk is.”

Ook voor het Havenbedrijf is het resultaat niet direct zichtbaar. Van der Eijk: „Het is niet zo dat we na de Wereldhavendagen een overzicht krijgen van het aantal vacatures dat is vervuld. Maar er wordt iets in gang gezet dat op langere termijn tot concrete resultaten moet leiden. Belangrijk voor ons is dat de bedrijven de mogelijkheid krijgen om zich op de Wereldhavendagen als werkgever onder de aandacht te brengen.”

Voorlopig blijven publiek en deelnemers massaal toestromen. Ook P&O Ferries denkt er niet aan om de Wereldhavendagen aan zich voorbij te laten gaan, zegt Zuidwijk. „Wij zijn heel tevreden over de opzet. Het is een mooi evenement om ons bedrijf te promoten en de mensen te laten zien wat de haven te bieden heeft.”