Voormalig president Zimbabwe Robert Mugabe (95) overleden

Robert Mugabe, die bijna vier decennia aan de macht was in Zimbabwe en in 2017 werd gedwongen tot aftreden, is volgens zijn familie overleden.

Robert Mugabe in 2013.
Robert Mugabe in 2013. Foto Alexander Joe/AFP

Robert Mugabe, de eerste president van Zimbabwe na de onafhankelijkheid, is overleden. Dat heeft zijn familie vrijdagochtend bevestigd aan de BBC. Mugabe, die al geruime tijd ziek was, is 95 jaar geworden.

Mugabe was van 1980 tot en met 2017 aan de macht in het Afrikaanse land. Zelf was hij geboren in de Britse kolonie Zuid-Rhodesië. Vanaf 1965 werkte hij mee aan het onafhankelijkheidsproces van die kolonie, die later Zimbabwe werd. Zo werd hij in 1980 de eerste premier van het land, na een grote overwinning bij de eerste vrije verkiezingen.

In 1987 trok hij de macht volledig naar zich toe. Hij verloor bij westerse landen aan krediet nadat hij rond de eeuwwisseling gewelddadige landhervormingen doorvoerde. Zijn politiek leidde tot de teloorgang van de nationale economie. De internationale gemeenschap legde Zimbabwe zware sancties op.

Lees ook: Hoewel Mugabe in 2017 nog moest aftreden, wilden meerdere partijen hem een jaar later weer terug aan de macht helpen

Mugabe trad twee jaar geleden af, nadat het leger de macht in de hoofdstad Harare had overgenomen. Mugabe schoof in eerste instantie zijn vrouw Grace naar voren als opvolger, maar dat ging niet door. Vorig jaar werd bekend dat Mugabe kampte met een slechte gezondheid. Hij werd toen opgenomen in een ziekenhuis in Singapore.

Reacties

Zijn uiteindelijke opvolger, Emmerson Mnangagwa - eerder vicepresident - laat vrijdag weten met „grote droefheid” kennis te hebben genomen van het overlijden van de man die in 1980 door veel Zimbabwanen werd gezien als de „vader van de natie”. „Zijn bijdrage aan de geschiedenis van ons land zal nooit worden vergeten”, schrijft Mnangagwa. Op Twitter is de hashtag #RIPMugabe vrijdagochtend trending.

Analyses van zijn (politieke) nalatenschapen hinken op twee gedachten: de herinnering aan zijn grote rol in de onafhankelijkheidsstrijd van Zimbabwe, maar ook aan zijn latere hardhandige optreden als dictator. Minister Stef Blok van Buitenlandse Zaken verwoordt die ambivalentie vrijdag in een reactie. Volgens hem was Mugabe inderdaad een belangijke figuur voor de onafhankelijkheid van Zimbabwe, maar was hij daarna verantwoordelijk voor een „zeer bedenkelijk mensenrechtenregime”.

De presidenten van Kenia (Uhuru Kenyatta) en Tanzania (Johm Magufuli) noemen hem „een Pan-Afrikaanse leider” en herinneren hem om zijn strijd tegen kolonialisme en „grote rol [die hij] speelde in de vorming van de belangen van het continent”. Ook president Cyril Ramaphosa van Zuid-Afrika refereert aan Mugabe’s jaren als vrijheidsstrijder en het voorbeeld dat de leider stelde voor andere Afrikaanse landen, die „in ons de hoop opbouwde dat ook Zuid-Afrika ooit vrij zou zijn”.

De Chinese overheid ziet Mugabe als een „uitstekende leider en staatsman van de bevrijdingsbeweging voor Zimbabwe” die bovendien „zich verzette tegen buitenlandse inmenging en een goede samenwerking met China bevorderde”, tekent persbureau Reuters op uit een verklaring van een woordvoerder.

De bekende Zimbabweaanse oppositiepoliticus David Coltart stelt dat Mugabe ook een negatieve impact op zijn land had, die na zijn dood zal doorwerken: