Oud-president Mugabe (95) van Zimbabwe overleden

Bijna 40 jaar aan de macht Mugabe werd geprezen als vrijheidsstrijder, maar groeide uit tot autoritair leider die de macht niet los kon laten.

President Robert Mugabe bij de viering van de 32ste verjaardag van de Zimbabweaanse onafhankelijkheid in 2012.
President Robert Mugabe bij de viering van de 32ste verjaardag van de Zimbabweaanse onafhankelijkheid in 2012. Foto Reuters

Robert Mugabe, de eerste president van Zimbabwe na de onafhankelijkheid, is gestorven. Dat heeft zijn familie vrijdagochtend bevestigd aan de BBC. Mugabe, die al geruime tijd ziek was en in een ziekenhuis in Singapore verbleef, is 95 jaar geworden.

Mugabe (geboren in 1924) was tussen 1980 en 2017 aan de macht. Hij begon zijn politieke loopbaan als vrijheidsstrijder tegen de Britse overheersing van wat toen Zuid-Rhodesië was. Van 1964 tot 1974 zat hij in de gevangenis, op beschuldiging van opruiing. Na zijn vrijlating groeide hij uit tot de leider van het verzet. In 1980, het jaar dat de Britten het land overdroegen, werd Mugabe premier, na een grote overwinning bij de eerste vrije verkiezingen.

In 1987 trok hij de macht volledig naar zich toe en werd hij na een grondwetswijziging president. Rond de eeuwwisseling verloor Mugabe bij westerse landen aan krediet na gewelddadige landhervormingen, waarbij hij blanke boeren liet verdrijven van hun land en dat herverdeelde onder zwarte landgenoten, onder wie veel oud-vrijheidsstrijders. Internationale sancties hebben zijn autoritaire stijl eerder versterkt dan afgezwakt.

Zijn politiek leidde tot de teloorgang van de eerder bloeiende economie. Door hyperinflatie vielen veel Zimbabweanen terug in armoede, wat ertoe leidde dat miljoenen het land verlieten. Bij presidentsverkiezingen in 2008 werden aanhangers van oppositieleider Morgan Tsvangirai op grote schaal aangevallen door veiligheidsdiensten en Mugabes medestanders. Daarna deelde Mugabe formeel de macht met Tsvangirai, in de praktijk bleef hij de baas.

Mugabe trad twee jaar geleden af, nadat het leger de macht in Harare had overgenomen. Het was toen al lange tijd slecht gesteld met zijn gezondheid. Zijn opvolger Emmerson Mnangagwa liet vrijdagochtend via Twitter weten met „grote droefheid” kennis te hebben genomen van het overlijden van de man die in 1980 door veel Zimbabwanen werd gezien als de „vader van de natie”.

Presidenten uit de regio prezen Mugabe vrijdag om zijn bijdrage aan de dekolonisatie van Afrika. „Zimbabwes lange en moedige strijd tegen kolonialisme inspireerde onze eigen strijd tegen de apartheid en liet in ons de hoop groeien dat op een dag Zuid-Afrika ook vrij zou zijn”, zei de Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa.

De Keniaanse president Uhuru Kenyatta liet in zijn reactie nog wel doorklinken dat Mugabe niet alleen geliefd was: hij was volgens Kenyatta „een moedig man die nooit bang was om te vechten voor waar hij in geloofde, ook als dat niet populair was”.

Lees ook de necrologie: De man die ooit verzoening predikte, maar een florerende economie tot pariastaat maakte