Recensie

Recensie Muziek

Muzikaal apenkooien voor gevorderden

De Gaudeamus Muziekweek begon woensdag met geïnspireerde muziek van Aart Strootman. Ook was er uitzinnig muziektheater over de bedenker van het Esperanto.

W.A.L.L. van componist/instrumentbouwer Aart Strootman, een microtonale marimba met 320 toetsen
W.A.L.L. van componist/instrumentbouwer Aart Strootman, een microtonale marimba met 320 toetsen Foto Anna van Kooij

Het gaat goed met Aart Strootman. In 2017 won hij de Gaudeamus Award, de aanmoedigingsprijs voor jonge componisten van het gelijknamige nieuwemuziekfestival. Zaterdag mag Strootman in Utrecht de prestigieuze Matthijs Vermeulenprijs voor beste compositie in ontvangst nemen voor Shambling emerge – after after party.

En om het af te maken opende de Gaudeamus Muziekweek woensdag met Strootmans nieuwste werk, W.A.L.L.

Lees ook dit interview met componist Aart Strootman, winnaar van de Matthijs Vermeulenprijs

Strootman is behalve componist en gitarist ook instrumentenbouwer. Voor W.A.L.L. bouwde hij een reusachtige, rechtopstaande microtonale marimba met 320 toetsen, die inderdaad veel weghad van een baksteenmuur. Vier slagwerkers trippelden er als spinnen tegenop, bijgestaan door drie elektrische gitaren en een basgitaar.

Maar W.A.L.L. heeft meer dan curiositeitswaarde. Aanvankelijk leek het werk erg episodisch: een idee inbrengen, uitwerken, afhechten – en door naar het volgende. Hoe minutieus Strootman zijn grooves en motieven deconstrueerde en ineenvlocht was niettemin fascinerend. Gaandeweg groeide de urgentie, en de tweede helft vormde een adembenemende sequentie, met een trage stekel-groove als ostinato. Inspiratie leek Strootman overal vandaan te halen, van minimal tot math rock, van musique concrète tot ontstemde waaigitaren à la Ry Cooder. Het resultaat was ritmisch complexe, geïnspireerde muziek over bouwen, uitsluiting en interactie.

De Poolse muziektheatermaker Jerzy Bielski, artist-in-residence bij Gaudeamus, bracht met Zamenhof Project: Breaking the Codes een tamelijk bizarre ode aan Ludwik Zamenhof, bedenker van het Esperanto en voorvechter voor wereldvrede. Bij Bielski geen precieuze klankexploraties, maar een uitzinnige Babylonische collage van tekstjes en talen, noise, pop, jazz, punk, sketches, clownerie, DNA- en computercodes, Zappa-achtige mafkezerij en publieksparticipatie met vlaggen en schreeuwcommando’s. De handvol aanwezige esperantisten zal zich wellicht achter de oren hebben gekrabd.

Maar Bielski (die zelf gitaar speelde) en zijn in trainingsjacks gehesen performers zetten een hoogenergetische en goed getimede voorstelling neer, waarin ook ruimte was voor verstilling. Niet alles werkte even goed, maar gevoel voor theater heeft Bielski ontegenzeggelijk. Zamenhof Project was muzikaal apenkooien voor gevorderden, op hoog tempo en vol overgave.

Zondag wordt tijdens het slotconcert de Gaudeamus Award 2019 uitgereikt aan een van vijf genomineerde componisten. Ensemble Insomnio stelde twee van hen voor. The traces that remain van Nicholas Morrish was een statisch droomlandschap met grammofoons. Kelley Sheehan schreef het quasi-strijkkwartet Four sharp corners: ritselende bladmuziek, vastgebonden instrumenten, gebonk van lessenaars. Ze konden niet tippen aan Strootman of Bielski.