Opinie

Laat de ECB een deal met Duitsland sluiten

Monetair beleid Duitsland en Nederland moeten de overheidsuitgaven opvoeren; de ECB kan dan tegelijkertijd het economische stimuleringspakket opschorten, schrijft .

ECB-hoofdkwartier in Frankfurt
ECB-hoofdkwartier in Frankfurt Foto Ralph Orlowski/Reuters

Duitsland staat voor een lastige kwestie. Het lijkt op weg naar zijn eerste recessie in zes jaar en de meeste beleggers geloven dat dat land en de rest van de eurozone een economische stimulans nodig hebben.

De Europese Centrale Bank (ECB) zal op 12 september reageren, waarschijnlijk met een renteverlaging en het opnieuw opkopen van staatsleningen, andere leningen of aandelenbeleggingen, een methode die bekend staat als kwantitatieve verruiming (QE). Naar verwachting steunt Klaas Knot, de president van De Nederlandse Bank, wel een renteverlaging, maar niet een verdere verruiming van de geldhoeveelheid. De Duitsers willen daar evenmin opnieuw mee beginnen.

Er is nog een andere mogelijkheid. Er zijn steeds meer tekenen dat Berlijn net als na de financiële crisis van 2008 aan een fiscaal stimuleringspakket werkt, inclusief maatregelen om investeringen te bevorderen en CO2-uitstoot te beperken. Er is nog niets besloten, maar Europa zou weleens op de drempel van een aantal zeer belangrijke beleidswijzigingen kunnen staan.

Eén aanwijzing dat er op het terrein van de fiscale stimulering in Noord-Europa iets groots zit aan te komen is het bericht dat de Nederlandse regering overweegt om de staatsschuld te laten oplopen en 50 miljard euro extra te besteden aan een stimuleringsprogramma waarin de nadruk ligt op infrastructuur, onderzoek en onderwijs. In verhouding tot de omvang van de Nederlandse economie is dat een enorm bedrag.

In een interview met Bloomberg zei Knot onlangs dat hij zo’n begrotingsverruiming zou verwelkomen.

Het Nederlandse plan is ook voor Europa van belang. Het is zeer onwaarschijnlijk dat premier Rutte dit plan zou aankondigen zonder de zegen van de Duitse bondskanselier Merkel, die misschien ook wel zoiets in Duitsland op het oog heeft en van de fiscale stimulering een soort regionaal initiatief wil maken.

Akkoord tussen ECB en Berlijn

Mario Draghi, scheidend ECB-president, heeft al gewaarschuwd dat monetair beleid alleen misschien niet zal volstaan om de economie van de eurozone te stimuleren. Hij en de andere centrale bankiers zouden Berlijn een ‘breed akkoord’ moeten aanbieden: als Duitsland de fiscale stimulering doorzet, zal de ECB haar monetaire stimuleringspakket opschorten zolang het Europese inflatiebeeld niet verslechtert.

Zo’n grand bargain zou de ECB onschatbare ademruimte geven: het monetair beleid dreigt te bezwijken omdat het de gehele last moet dragen van de strijd tegen de haperende Europese economie en de te lage inflatie. Het akkoord zou het broodnodige evenwicht brengen in het Europese beleid ter sturing van de vraag, en een passend slot voor Draghi’s ambtstermijn.

Lees ook: Knot: ECB moet niet opnieuw schuld gaan kopen

Vanuit Duits oogpunt zou het de moeite waard zijn een mogelijke nieuwe QE-ronde en verdere renteverlaging te vermijden, ook al staan de Duitsers meestal sceptisch tegenover het gebruik van fiscaal beleid ter stimulering van de economische groei. Zonder concessies van de ECB is het maar de vraag of er in Duitsland genoeg politieke steun voor een fiscale stimulans zou zijn, zelfs met de dreigende recessie.

Maar met een breed akkoord en de belofte van de ECB om de monetaire stimulering op te schorten, zou de fiscale stimulering vrijwel gewaarborgd zijn. Hiermee zou Duitsland voorop kunnen gaan in de stimulans waaraan het land zelf en de rest van Europa behoefte hebben.

Trump de valutastrijder

Nog een voordeel van zo’n groot akkoord voor Duitsland en Europa is dat het zou kunnen helpen om de protectionistische dreigementen van de Amerikaanse president Donald Trump onschadelijk te maken. Hij heeft openlijk kritiek geleverd op Draghi’s plan tot monetaire stimulering. Als zo’n pakket een daling van de euro ten opzichte van de dollar veroorzaakt, zou dit mogelijk tot een vergelding door de valutastrijder in het Witte Huis kunnen leiden.

Lees ook: De centrale banken kunnen het niet langer alleen

Sterker nog, een akkoord op basis van fiscale stimulering zou bij Trump weleens in goede aarde kunnen vallen, als het de Amerikaanse export naar Europa zou verhogen zonder de waarde van de dollar te laten stijgen.

In Washington zou het akkoord kunnen worden voorgesteld als een overwinning van Trump. In het gunstigste geval zou de protectionistische president kunnen besluiten tot uitstel van de dreigende heffingen op Duitse auto’s en andere exportproducten die de komende maanden worden verwacht. Als de fiscale stimulering werkt, wordt de Duitse economie sterker en is ze beter in staat de heffingen van Trump tegemoet te treden zodra deze van kracht zouden worden.

Brexit-onrust

De noodzaak tot een akkoord is dringend, maar er hoort een fors voorbehoud bij. Door de toegenomen kans op een No Deal-Brexit, waardoor de economie van de eurozone mogelijk een klap zou krijgen, is het noodzakelijk dat de eurozone voordat het definitieve besluit wordt genomen beschermende maatregelen neemt – hetzij door fiscale, hetzij door monetaire stimulering.

Als een breed akkoord niet snel en verantwoord kan worden gesloten, moet de ECB overgaan tot een doeltreffend monetair stimuleringsprogramma dat de klus alleen kan klaren.

De geschiedenis zal het de ECB niet in dank afnemen als ze Europa verzuimt te beschermen tegen een storm die over het Kanaal komt.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.