Geen politicus wil namens Poetins partij nog meedoen

Lokale verkiezingen Rusland Vaandelvlucht bij de partij van Poetin. Zijn vroegere getrouwen noemen zich nu bij de lokale verkiezingen liever ‘onafhankelijk’. De populariteit van de president is in een vrije val geraakt.

President Poetin vorig jaar op een partijcongres bij Verenigd Rusland in beter dagen.
President Poetin vorig jaar op een partijcongres bij Verenigd Rusland in beter dagen. Foto Kirill Kudryavtsev/AFP

Als er in Rusland zoiets bestaat als partijadel, dan is de jonge politicus Kirill Sjtsjitov (34) daar een glanzend voorbeeld van.

Vader Vladimir Sjtsjitov is plaatsvervangend directeur van het logistieke bedrijf van Poetins presidentiële adminstratie – een topfunctie. In zijn belastingopgave uit 2009 staat een Jaguar van ruim 55.0000 euro op naam van zijn vrouw, Alla. Daarna reed de echtgenote in een nog veel duurdere Aston Martin, zo blijkt uit een Facebookfoto. Zoon Kirill groeide op in een voor Moskouse begrippen reusachtig appartement van 180 vierkante meter aan de statige Ostozjenkastraat, een van de duurste straten van Moskou. Als 18-jarige student trad Kirill Sjtsjitov toe tot regeringspartij Verenigd Rusland. In 2009 werd hij, 24 jaar slechts, voor het eerst gekozen in de Mosgordoema, de gemeenteraad van de Russische hoofdstad. Het was zijn eerste baan.

Deze zondag zijn er in Rusland lokale verkiezingen en gaat Sjtsjitov op voor alweer zijn derde termijn als gemeenteraadslid – maar níet namens Verenigd Rusland, de partij waaraan hij alles te danken heeft. Sjtsjitov heeft zich geregistereerd als ‘onafhankelijk kandidaat’. Hij is niet de enige: in Moskou is er geen énkele politicus die namens Poetins regeringspartij meedoet. Zelfs de Moskouse partijvoorzitter (en multimiljonair) Andrej Metelski heeft ervoor gekozen ‘zelfstandig’ campagne te voeren. De vaandelvlucht beperkt zich niet tot de hoofdstad. Van de zestien kandidaten die zondag in de regio’s namens het Kremlin opgaan voor een gouverneurspost, zijn er maar liefst zes die niet vermelden dat ze lid zijn van de regeringspartij. Onder hen ook de Sint-Petersburgse gouverneur Aleksandr Beglov – één van de founding fathers van Verenigd Rusland. „Ik hoor bij geen enkele politieke partij”, zei Beglov tijdens een tv-debat.

Bijna twintig jaar was Verenigd Rusland het fundament van de macht: een partij zonder ideologie en standpunten, met één opdracht – steun aan de regering. In de afgelopen jaren haalde Poetins partij steeds grotere meerderheden in Ruslands vertegenwoordigende lichamen. In de Doema, het nationale parlement van Rusland, bezet Verenigd Rusland ruim driekwart van de zetels. Van het regionale parlement van Krasnojarsk tot aan de gemeenteraad van Rostov aan de Don: overal heeft Verenigd Rusland het voor het zeggen. De parlementariërs stemmen braaf in met alle voorstellen van de regering. In ruil daarvoor kijkt het Kremlin de andere kant op als corrupte partijleden hun zakken vullen.

Hoe voorkom je een tweede Maidan? Zo pakt de Russische politie ‘illegale’ demonstraties aan

Twintig jaar corruptie

Bijna twintig jaar corruptie heeft het imago van de partij ernstig aangetast. Burgers stemden eigenlijk alleen op de partij vanwege Poetin. Maar sinds de verhoging van de pensioenleeftijd vorig jaar is ook de populariteit van de president in een vrije val geraakt. Bij de regionale verkiezingen van september vorig jaar moest in vier regio’s een tweede ronde worden gehouden, omdat de regeringskandidaten niet genoeg stemmen haalden. In de regio Chabarovsk won vervolgens een kandidaat van Zjrinovski’s nationalistische partij LDPR. In de belangrijke regio Primorje (met de stad Vladivostok) werden de verkiezingen na twee onbesliste ronden ongeldig verklaard, zodat er nieuwe verkiezingen moesten worden gehouden. De communistische uitdager mocht toen niet meer meedoen.

Afgelopen juli kwam Verenigd Rusland bij elkaar om de verkiezingscampagne af te trappen. Aan de vooravond van het congres publiceerde de krant Izvestia een artikel van premier en partijvoorzitter Dmitri Medvedev. Verenigd Rusland heeft het contact met de samenleving verloren, schreef Medvedev: „We hebben heel wat professionele politici. Maar bekender zijn die ándere vertegenwoordigers van de partij. Zij die zich niet schamen voor arrogantie en ploerterigheid die ver voorbij onze ethische normen gaan.”

Volgens een opiniepeiling van het (Kremlingezinde) onderzoeksinstituut VITsOM heeft 32 procent van de bevolking nog vertrouwen in Verenigd Rusland – een absoluut diepterecord. Niet alleen de verhoging van de pensioenleeftijd, maar ook de groeiende armoede doet het vertrouwen dalen. Uitzicht op verbetering is er niet of nauwelijks, want de economische groei is mager.

Lees ook: Hoe Poetin gijzelaar is geworden van zijn eigen systeem

Steenrijke partijbaronnen

De steenrijke partijbaronnen van Verenigd Rusland maken zich intussen grote zorgen over hun herverkiezing. In Sint-Petersburg liet de communistische uitdager van gouverneur Beglov ineens weten dat hij toch maar afziet van deelname – waarschijnlijk is hij onder druk gezet.

In Moskou werden tientallen kandidaten van de oppositie niet toegelaten tot de verkiezingen – ondanks massale protesten die al weken aanhouden. Maar ook zonder concurrentie is herverkiezing niet zeker. Oppositieleider Aleksej Navalny heeft de kiezers opgeroepen strategisch te stemmen, tégen Verenigd Rusland. Wie zich bij Navalny registreert, krijgt zondag een stemadvies over welke kandidaat kans maakt om de Kremlinkandidaat te verslaan. Vooral in Moskou zou het ‘slimme stemmen’ voor verrassingen kunnen zorgen.

Moskouse kiezers die donderdag zelf wilden checken welke raadsleden van Verenigd Rusland zijn, kwamen bedrogen uit: op de site van de Mosgordoema was het partijlidmaatschap weggehaald. Toen een van Navalny’s medewerkers erover tweette, werd de informatie ijlings teruggezet.