Europese Commissie stemt in met plan voor Lelystad Airport

Eerdere versies van de zogenoemde verkeersverdelingsregel (VVR) werden afgewezen door Brussel vanwege mededingingsbezwaren. De uitbreiding van Lelystad Airport is omstreden.

Lelystad Airport moet vakantievluchten van Schiphol overnemen.
Lelystad Airport moet vakantievluchten van Schiphol overnemen. Foto Koen van Weel/ANP

De Europese Commissie gaat akkoord met een Nederlandse maatregel om het verkeer tussen Schiphol en Lelystad Airport te verdelen. Dat blijkt uit een conceptbesluit dat gepubliceerd is door de NOS. Die instemming is verrassend. Eerdere versies van de zogenoemde verkeersverdelingsregel (VVR) werden afgewezen door Brussel vanwege mededingingsbezwaren. Als Brussel definitief instemt met de regeling is een belangrijk obstakel voor Lelystad Airport weggenomen om uiteindelijk een vakantievliegveld te worden.

Een woordvoerder van minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat, VVD) zegt in een reactie dat het ministerie nog geen oordeel van de Europese Commissie heeft ontvangen. De procedure loopt nog volgens het ministerie. De minister verwacht deze maand een besluit te ontvangen. In een e-mail van de Europese Commissie aan de lidstaten staat dat alle 27 lidstaten hebben ingestemd met het conceptbesluit. Dit conceptbesluit werd op 18 juli aan de lidstaten voorgelegd. Ze konden reageren tot 2 augustus.

De opening van Lelystad Airport als vakantievliegveld moet ruimte vrijmaken op Schiphol voor zakelijke en intercontinentale vluchten. Ook moet de VVR zorgen dat ‘autonome groei’ op Lelystad Airport uitblijft: het nieuwe vliegveld moet gaan fungeren als overloop voor Schiphol.
Luchtvaartmaatschappijen die hun ruimte op Schiphol opgeven, krijgen voorrang in Lelystad. Er gelden geen voorgeschreven bestemmingen. Maatschappijen mogen hun slots (start- en vertrektijden) ook inruilen voor een transfervlucht op Schiphol, maar ze mogen niet worden gedwongen Schiphol te verlaten. Zulke dwang is strijdig met het Europese mededingingsrecht, dat stelt dat alle maatschappijen gelijk moeten worden behandeld.

Mondiaal knooppunt

Het doel van de VVR is de hubfunctie van Schiphol versterken. De rol als mondiaal knooppunt waar passagiers kunnen overstappen, is cruciaal voor de Nederlandse economie, meent het kabinet. Vakantievluchten moeten daarom plaatsmaken voor transfervluchten.

De animo van vakantievliegers voor Lelystad is echter beperkt. EasyJet, na KLM de grootste gebruiker van Schiphol, heeft geen belangstelling. TUI en Corendon hebben onder meer moeite met de beperkte openingstijden van Lelystad (het faciliteert geen nachtvluchten). Ryanair en Wizz Air vallen in eerste instantie af omdat ze vanaf Eindhoven Airport vliegen en geen ruimte op Schiphol kunnen inleveren. Alleen KLM-dochter Transavia wil vluchten verhuizen naar Lelystad. Naar verwachting neemt KLM de Schiphol-slots over van Transavia.

De VVR geldt voor de eerste 25.000 vluchten in Lelystad. Na drie jaar volgt een evaluatie. Op termijn mag Lelystad Airport groeien tot maximaal 45.000 vluchten per jaar.

Politiek gevoelige kwestie

De uitbreiding van Lelystad Airport is omstreden. Protest daartegen van bewoners in Gelderland en Overijssel groeide de afgelopen jaren uit tot landelijk verzet, gevoed door de toenemende bezwaren tegen de klimaatschade die luchtvaart teweegbrengt. De opening van het vliegveld werd al drie keer uitgesteld. Het laatste uitstel werd veroorzaakt door de uitspraak van de Raad van State over het Nederlandse stikstofbeleid. Openen in 2020 is daardoor onmogelijk geworden. Tegenstanders van groei van de luchtvaart hoopten dat Europese bezwaren tegen de VVR zouden leiden tot verdere vertraging. Nog niet alle obstakels voor de nieuwe luchthaven zijn weggenomen.

Politiek gezien is de VVR een gevoelige kwestie. Eind 2018 nam de Tweede Kamer een motie van de SP aan die autonome groei op Lelystad Airport verbiedt. Alleen VVD, PVV, Denk en Forum voor Democratie stemden tegen de motie. Voor coalitiepartijen D66 en ChristenUnie is de mogelijkheid om vluchten van Schiphol naar Lelystad te verhuizen een voorwaarde voor opening van het vliegveld. CU-Kamerlid Eppo Bruins reageert terughoudend op het nieuws over de goedkeuring: „Er is nog niets naar de Kamer gestuurd. Pas als alle informatie op tafel ligt, kan er een besluit worden genomen.” D66-Kamerlid Jan Paternotte wil evenmin reageren, omdat het gaat om een uitgelekt conceptbesluit.

Lees ook dit achtergrondverhaal over de moeizame weg naar opening van Lelystad Airport