Opinie

De vrouwtjes

Christiaan Weijts

De Reclame Code Commissie is een van die organen die zich tooien met de attributen van een tribunaal, maar in wezen even weinig te zeggen hebben als een gepensioneerde schoolmeester die met z’n opgeheven vingertje staat te zwaaien op het dorpsplein.

Nu krijgt New York Pizza billenkoek van ze. Vanwege die borsten-bloemkool-billboards. „Níet toelaatbaar”, „in strijd met de hedendaagse maatstaven van de goede smaak en het fatsoen.”

Aanvankelijk wilde ik betogen waarom die uitspraak een enkeltje naar de zwartekousentijd betekent, en daarbij quasi-terloops op de Britten wijzen, die ook hierin geen lichtend voorbeeld zijn, nu ze twee tv-commercials hebben verboden vanwege man-vrouwstereotypen.

Toen sloeg de twijfel toe. Het gebeurde na het zien van de nieuwste online reclamecampagne waarmee de grootste pizzabakker jong personeel wil werven.

Als reclamespotje is het bijzonder geslaagd, in die zin dat het enorme ergernissen wekt. Rapper Donnie, alias ‘De Fenomeen’, spreekt zogenaamd de taal van de doelgroep: „Monnie maken met je matties”, vol dubieuze grapjes („Je bent goed bezig met je handen man, zullen de vrouwtjes leuk vinden”). Daarbij doet hij alsof je steenrijk wordt op zo’n pizzabrommertje. In werkelijkheid vang je amper vijf euro per uur.

Goed, dat volstaat op zichzelf al om een blijvende bloedhekel te krijgen aan die keten. Maar waar je bek pas echt bij openvalt, dat zijn de laatste tien seconden. Daar staan ze, te dansen in de pizzatent. De bedrijfsleider, eerder aangesproken als „de grote man”, is wit, net als de rapper. Alleen de bezorgers hebben een kleurtje, allemaal.

Die bloemkolen waren uiteraard een uitgekookte provocatie, waar iedereen op toehapte. Dit is anders. Hier zijn de reclamemakers zich niet eens bewust geweest van die, nou ja, wat ongelukkige beeldvorming. De grote pizzabaas en z’n zwarte hulpjes.

Dus twijfel ik. Reclames zijn invloedrijk in de collectieve beeldvorming. Tegelijkertijd zijn het creatieve uitingen. Die mogen ook ‘beledigen, schokken of verontrusten’, in de terminologie van het Europese mensenrechtenverdrag. Ze zijn, kortom, onderdeel van het publieke debat. Daarom moet je er publiekelijk over kunnen praten, zoals ik hier doe. Maar verbieden, zoals in Groot-Brittannië, gaat te ver.

Daarom is het maar goed dat onze Reclame Code Commissie zoveel tandelozer is dan haar overzeese zusje. Ze kan geen verkrampte correctheid afdwingen, maar wel het open debat stimuleren dat nodig is. Is ‘de vrouwtjes’ bijvoorbeeld niet kwalijker dan die muffe bloemkolengrap?

En beseft rapper Donnie wel dat hij zijn honderdduizenden jonge volgers hier voorspiegelt dat dit de natuurlijke orde der dingen is: blanke baas, gekleurde koeriers? Onwrikbaar als de banen van de planeten. Tamelijk kwestieus, om niet te zeggen: leipe shit.

Christiaan Weijts schrijft op deze plek iedere vrijdag een column.