Amerikaanse economie koelt een beetje af

Nieuwe cijfers De Amerikaanse economie blijft ondanks onzekere tijden redelijk stabiel. Dat is goed nieuws voor Trump: de economie kan zijn kwetsbaarste campagnethema worden.

De Amerikaanse economie vertoont tekenen van afkoeling. Zo begint vooral de maakindustrie te kwakkelen.
De Amerikaanse economie vertoont tekenen van afkoeling. Zo begint vooral de maakindustrie te kwakkelen. Foto Mark Ralston/AFP

De banengroei in de VS zwakt af, al blijft de werkloosheid historisch laag met 3,7 procent. De lonen stegen gemiddeld met 0,4 procent, een hoger percentage dan de afgelopen twee maanden.

Dat blijkt uit het rapport over de werkgelegenheid dat het ministerie van Werkgelegenheid vrijdag uitbracht. De cijfers suggereren volgens analisten dat de Amerikaanse economie voorlopig stabiel blijft in onzekere tijden. Maar óók dat aan de horizon steeds meer tekenen te zien zijnvan een naderende krimp.

In augustus nam het totale aantal banen in de VS toe met 130.000 stuks terwijl analisten die persbureau Bloomberg van tevoren had benaderd, er 160.000 hadden verwacht. Van die nieuwe banen nam de overheid er 28.000 voor haar rekening. Alleen al voor de volkstelling van volgend jaar zijn in augustus 25.000 (tijdelijke) ambtenaren aangenomen. De groei van augustus was de laagste sinds mei dit jaar.

De maandelijkse rapportages over de werkgelegenheid worden tegenwoordig met argusogen gelezen door economen, politici en investeerders, op zoek naar aanknopingspunten voor hoe de handelsoorlog met China de Amerikaanse economie beïnvloedt. Hoe belangrijk die signalen zijn, bleek donderdag, toen geruchten over een nieuwe gespreksronde met China de beurskoersen met 1 procent opstuwden. Amerikaanse investeerders zijn nerveus en dat leidt tot sprongen op Wall Street.

Vijand

Met deze nieuwe cijfers als signaal van de afkoeling van de economie heeft de Amerikaanse centrale bank, de Fed, een nieuw argument in handen om de rente te verlagen. Alom wordt verwacht dat voorzitter Jerome Powell van de Fed in september een tweede verlaging van de rente zal aankondigen, nadat die in juni al met een kwart procent werd verlaagd. Daarmee moet de economie een duwtje in de rug krijgen. De vraag is of het in september opnieuw bij een kwart procent zal blijven, of dat de Fed ineens het tarief met een half procent zal reduceren.

President Trump verkondigt al maanden dat de Fed de rente moet verlagen en dat Powell de economie schade berokkent door daarmee te wachten. Vrijdagochtend verzuchtte hij op twitter: „Waar heb ik die gozer Jerome toch opgeduikeld? Nou ja, je kunt niet altijd winnen.” De president benoemde Powell in 2018 tot voorzitter van de Fed. Vorige maand vroeg Trump zich – ook op twitter – af wie een grotere vijand voor Amerika was: „Powell of de Chinese president Xi?”

In een eerste reactie noemde Larry Kudlow, als voorzitter van de National Economic Council een van de voornaamste economische adviseurs van de president, de werkgelegenheidscijfers „knalgoed”.

Lees ook: Wijzigt de Fed uit voorzorg de koers?

Campagnethema

Nu het in maart afgesloten Rusland-onderzoek Trump nauwelijks schade heeft berokkend en zijn tegenstanders daar zelden of nooit meer aan refereren, kan de economie het kwetsbaarste campagnethema voor Trump worden. De cijfers zijn de afgelopen jaren glanzend geweest, mede gedragen door een omvangrijke belastingverlaging (van in totaal 1,5 biljoen dollar) en deregulering die het na de crisis opgekrabbelde bedrijfsleven meer wind in de zeilen blies. Maar de laatste maanden doemen steeds meer signalen op dat de ongekend lange groei wel eens ten einde kan lopen.

Consumenten blijven veel uitgeven, maar de investeringen die bedrijven doen, nemen af. Vooral de maakindustrie begint te kwakkelen. Deze week publiceerde het Institute for Supply Management zijn indexcijfers, gebaseerd op een peiling onder ondernemers. De index bleek voor het eerst in drie jaar onder de 50 punten gezakt, een teken van krimp, zegt James Knightley, chief international economist van ING bank in New York. „Slechts bij 17 procent van de Amerikaanse maakindustrie neemt het aantal orders toe en slechts 22 procent heeft een hogere productie.” Volgens hem is het onvermijdelijk dat de knauw in het vertrouwen bij ondernemers, uiteindelijk ook door consumenten gaat worden gevoeld. „Deze matige werkgelegenheidscijfers laten zien dat het nu zover is.”

Knightley denkt genuanceerd over de effecten van de belastingverlaging op de Amerikaanse economie. „Die heeft vooral geleid tot een toename van het aantal aandelen buy backs door topmensen bij grote bedrijven en speciale dividenduitkeringen, veel minder tot de gehoopte investeringen in de Amerikaanse economie.”

Handelsoorlog

De maakindustrie is met de landbouw de sector waar president Trump zich het meest op richt. Die is prominent aanwezig in de staten in het midden van het land, die hij in 2016 op de Democraten veroverde. Maar diezelfde maakindustrie wordt, met de landbouw, nu het hardst geraakt door de handelsoorlog met China, waarin president Trump de importtarieven op Chinese goederen steeds verder uitbreidt en verhoogt, om China tot onderhandelen te dwingen.

ING-econoom Knightley zegt dat hij de afgelopen maanden met ondernemers heeft gesproken over de handelsoorlog. „Zij steunen Trumps harde beleid, ook al kost hen dat op dit moment geld. Ze zeggen: dit is een strategie die op de langere termijn goed voor ons is.” Volgens hem is een overeenkomst met China cruciaal voor Trump, „ervan uitgaande dat hij herkozen wil worden”. Ook dat nuanceert hij. „Ik denk dat Trump – wat de uitkomst van de besprekingen met China ook zal zijn – zal weten te presenteren als een overwinning voor de VS, precies zoals gebeurd is na de handelsverdragen met Mexico en Canada.”