Traagheid van orkaan Dorian maakt hem zo gevaarlijk

Bahama's Ruim anderhalf etmaal bleef orkaan Dorian deze week boven de Bahama’s hangen. Zijn traagheid wordt door wetenschappers in verband gebracht met klimaatverandering.

Een foto gemaakt vanuit een vliegtuig van de Amerikaanse kustwacht toont de ravage op de Bahama’s na het passeren van orkaan Dorian.
Een foto gemaakt vanuit een vliegtuig van de Amerikaanse kustwacht toont de ravage op de Bahama’s na het passeren van orkaan Dorian. Foto ADAM STANTON/US COAST Guard/EPA

‘Een monsterstorm’, ‘catastrofaal’, ‘extreem krachtig’ en ‘levensbedreigend’. Amerikaanse media, meteorologen en autoriteiten grepen deze week naar hun bekende superlatieven om orkaan Dorian te beschrijven. Maar naast zijn kracht valt de storm valt vooral op in andere zin: door de traagheid waarmee hij zich voortbeweegt.

Nadat Dorian als orkaan in de buitencategorie 5 zondagnacht boven de Bahama’s aan land kwam, bleef hij daar ruim veertig uur rondhangen. Met een tempo van slechts 1,5 kilometer per uur trok hij tergend traag over de noordelijke eilanden Grand Bahama en Abaco. Ondertussen geselde hij de Caraïbische archipel met windsnelheden tot 285 kilometer per uur. Sommige gebieden kregen tot wel 89 cm aan regenval te verstouwen.

De afgelopen dagen trok Dorian verder noordwaarts langs de Amerikaanse oostkust. Vrijdagochtend ging hij, inmiddels fgezwakt tot een orkaan in de categorie 1, aan land in North Carolina met hevige rukwinden en stortbuien.

Ondertussen maken de Bahama’s de schade op. Premier Minnis van de eilandengroep (een voormalige Britse kolonie die sinds 1973 onafhankelijk is) sprak woensdag van een „verwoesting voor een generatie”.

De Bahama’s hebben een economie die sterk op toerisme leunt, maar momenteel is het allesbehalve een vakantieparadijs. Er waren vrijdag dertig doden geborgen en circa een vijfde van de 400.000 inwoners heeft 70.000 direct hulp nodig. De wederopbouw kan jaren gaan duren.

Nadat de storm ging liggen, kwam de hulp aanvankelijk moeizaam op gang. De eerste dagen was het door de sterke wind nog lastig de eilanden te bereiken. Ook stonden landingsbanen nog onder water en lagen de kustwateren vol puin waardoor ook hulpschepen lastig konden aanmeren.

Klimaatverandering

De opmerkelijke traagheid van Dorian wordt wel vergeleken met die van orkaan Harvey, uit 2017. Die kwam toen aan land nabij de Texaanse metropool Houston. Ook Harvey bewoog zich vervolgens heel langzaam voort en dumpte dagenlang grote hoeveelheden regen op de miljoenenstad, die grotendeels onderliep. Het officiële aantal doden (30) viel relatief mee, maar de economische schade was met 160 miljard dollar enorm.

Verwoestende orkanen roepen steeds weer de vraag op wat het verband is met klimaatverandering. Tot nu toe laten de cijfers geen toename in de frequentie zien, mogelijk zelfs een kleine afname. Maar orkanen lijken wel krachtiger te worden. Dat is ook logisch, want het zeewater wordt warmer en dat is de energiebron waarmee orkanen zich voeden. Bovendien neemt de luchtvochtigheid toe, waardoor een tropische storm meer water opzuigt. Dat leidt tot meer en zwaardere neerslag en – in combinatie met een stijgende zeespiegel – tot een grotere kans op overstromingen.

Die kans wordt nog groter als een orkaan zich zo traag voortbeweegt als Dorian (en eerder Harvey), omdat de neerslag dan langer doorgaat. En ook daarbij leggen wetenschappers een verband met klimaatverandering. De richting van orkanen wordt deels ‘gestuurd’ door luchtstromingen hoger in de atmosfeer, die geen deel uitmaken van de storm zelf.

Deze stuurwinden nemen door klimaatverandering af tijdens de zomers, „waardoor rondhangende weersystemen waarschijnlijker worden”, stelde Jennifer Francis, van het Woods Hole Research Center deze week tegen The New York Times. Dorian „is hiervan opnieuw een voorbeeld”.