Kamerkoor Cappella Amsterdam: 50 jaar en nu bedreigd

Muziekensembles Kamerkoor Cappella Amsterdam bewandelt dit seizoen nieuwe wegen: één overkoepelend thema, meer ruimte voor educatie en experiment. Maar op de achtergrond schuurt de vraag: krijgt het koor straks wél rijkssubsidie?

Leonard Evers en Daniel Reuss
Leonard Evers en Daniel Reuss Foto Marc Driessen

Het was een onverwachte klap tijdens de laatste ronde bezuinigingen: het stopzetten van de rijkssubsidie aan kamerkoor Cappella Amsterdam, kort daarop gevolgd door de toekenning van een klassieke Edison voor de beste koor-cd van 2017.

Met subsidie van de gemeente Amsterdam en private fondsen maakte Cappella Amsterdam een doorstart. En het legde het oor te luisteren. Wat moest er beter en waaraan moest juist niet worden gemorreld?

De vragen zijn actueel nu over een jaar wordt besloten welke zeven ensembles een plek krijgen in de nieuwe basisinfrastructuur (BIS) voor rijkssubsidie. Vijf muziekensembles, waaronder het Nederlands Kamerkoor, zijn hun plek zo goed als zeker: zij voldoen aan de gestelde eisen (spreiding, educatie, talentontwikkeling) en nemen geld mee dat ze nu al krijgen van het Fonds Podiumkunsten. Als Cappella Amsterdam niet als tweede koor in de BIS komt, kan het een nieuwe aanvraag doen bij het Fonds Podiumkunsten, dat tegen die tijd wel 8.6 miljoen minder te besteden heeft.

Artistiek ontwikkelaar

„Als je op je grondvesten trilt, ga je over jezelf nadenken” , zegt chef-dirigent en artistiek directeur Daniel Reuss. Cappella Amsterdam stelde een „artistiek ontwikkelaar” aan, voor dit jaar dirigent en componist Leonard Evers (1985), die hielp om de programmering aan te scherpen en nieuwe lijnen uit te zetten. Voor de toekomst wordt weer een nieuwe ontwikkelaar gezocht, bij voorkeur van niet-Westerse afkomst.

De artistiek ontwikkelaar is er vooral voor een fris, ander perspectief, aldus chef-dirigent Reuss. Leonard Evers: „Ik had in eerste instantie vooral vragen. Waar staat Cappella Amsterdam voor? Wat verwachten mensen van het koor? En wat wil het koor zelf bereiken?”

Lees ook: Een Brahms die zindert van spanning

Reuss: „We zijn een kamerkoor. Daarin excelleren we, de kern blijft onveranderd. Maar we kunnen wel presentatievormen verzinnen die helpen om de inhoud van de muziek optimaal tot zijn recht te laten komen.”

Evers: „Ik was bij een concert met Baltische boetepsalmen. Prachtige, intense en sfeervolle muziek. Maar dat concert vond plaats in een zaal met het licht vol aan, waar iedereen de tekst zat mee te lezen uit krakende kopietjes. Dat is gewoon zonde.”

Hoe het wél moet demonstreert Cappella’s uitvoeringswijze van Bachs Matthäus Passion: uit het hoofd gezongen, met een opstelling die de boodschap aanscherpt. Reuss: „Christus staat eerst dichtbij het eerste koor, dat zijn volgelingen personifieert. In het tweede deel verlaten ze hem. Dáár staat hij dus ook letterlijk alleen. Het publiek zal het misschien niet bewust opmerken, maar zeker voelen.”

Zie de mens

Het is een willekeurig, maar goed voorbeeld van de nieuwe koers die Cappella voorstaat, voor de programmering van dit seizoen gevat onder het thema „zie, de mens”. Voor het eerst brengt het koor een educatief concert voor basisscholen, bijgestaan door jonge zangers. In het programma ‘Love Letters’ wordt koormuziek over liefde gelardeerd met liefdesbrieven van Abelard tot Johnny Cash.

Evers: „Alle mensen zingen en in Nederland zijn ontzettend veel mensen actief in een koor. Die moeten we beter zien te bereiken. Maar hoe doe je dat? Wij dat proberen het vanuit de muziek, omdat we de verbeelding van het publiek niet een bepaalde kant op willen dwingen. Ik vind het mooi om ruimte te laten.”

In 2020, het jaar waarin de Raad voor Cultuur over de toekomst beslist, bestaat Cappella vijftig jaar. Op het programma staat dan onder meer een programma dat ‘De veelstemmige stad’ heet, en dat de raakvlakken tussen de Westerse en Oosterse muziek tot klinken brengt.

Evers: „Een goed jubileum is niet weemoedig of zelf-feliciterend, maar laat voelen hoe ons heden verbonden is met een eeuwenoude, grensoverschrijdende traditie. Dat Oost/West-programma wordt relevant zonder dat er een discussie over verbinding en inclusie voor nodig is. De muziek zal zelf de brug slaan.”

Cappella Amsterdam opent het seizoen met ‘Love Letters’, tournee 13 t/m 22 september. Info: cappellaamsterdam.nl