Brexit-wet om No Deal te blokkeren nu heel dichtbij

Verenigd Koninkrijk Het Lagerhuis heeft ingestemd met het voorstel. Tegenstanders in het Hogerhuis staken hun pogingen om tijd te rekken.

Oppositieleider Corbyn (onder).
Oppositieleider Corbyn (onder). Foto AP

Het wetsvoorstel van tegenstanders van de Britse premier Boris Johnson om een No Deal-Brexit te voorkomen is zeer dichtbij. Het Lagerhuis keurde het wetsvoorstel met 327 stemmen voor en 299 tegen goed. Later in de nacht besloten tegenstanders in het Hogerhuis het tijdrekken om zo de wet te blokkeren te staken.

Aanvankelijk leken de Lords en Ladies met 86 amendementen het debat zo lang te willen rekken dat er geen tijd meer zou zijn om de wet af te ronden voordat het Lagerhuis geschorst wordt. Wetsvoorstellen die niet helemaal zijn afgerond, komen te vervallen bij zo’n schorsing.

De voorstanders in het 775 leden tellende Hogerhuis waren aanvankelijk bereid nachten door te halen om tijdig klaar te zijn. Sommigen namen slaapzakken, schone kleren en tandenborstel mee. Maar het Hogerhuis beloofde de behandeling van het wetsvoorstel uiterlijk vrijdagmiddag af te ronden.

Nadat Johnson de stemming in het Lagerhuis had verloren, daagde hij de oppositie uit om in te stemmen met vervroegde verkiezingen op 15 oktober, nog voor de EU-top twee dagen later waar de Brexit besproken wordt. „De Britse kiezers moeten een keuze maken wie naar Brussel gaat: Jeremy Corbyn of ik”, zei de premier.

De besluiten in het Lagerhuis lijken tegenslagen voor Johnson, maar dit kan ook een bewuste tactiek zijn om verkiezingen uit te lokken en zo bij kiezers een mandaat te winnen voor een snoeiharde Brexit.

De leider van Labour, de grootste oppositiepartij, zegt bereid te zijn tot verkiezingen, maar pas nadat de wet die No Deal voor even van tafel haalt aangenomen is. „Dan pas naar de stembus”, aldus Corbyn. Sinds 2011 kan een Britse premier niet langer zomaar vervroegde verkiezingen uitschrijven. Nu moet tweederde van het Lagerhuis daarmee instemmen. Woensdagavond werd het verzoek van Johnson verworpen.

Mocht het Lagerhuis echter een motie van wantrouwen tegen de regering aannemen, met eenvoudige meerderheid, vinden er na twee weken bedenktijd eveneens verkiezingen plaats. Het is mogelijk dat Corbyn zo’n motie indient als de No Deal-wet volgende week rond is.

Johnson heeft in de twee dagen sinds het zomerreces meerdere stemmingen verloren. Hij heeft meer dan twintig collega’s uit de fractie gezet en wil ze het liefst uit de partij werken. Daardoor is hij de meerderheid in het Lagerhuis kwijt.

Toch is het de vraag of Johnson deze week in rap tempo zijn premierschap verprutst of dat er een tactiek achter zit. Beelden van Conservatieven met een lange staat van dienst, zoals oud-minister Ken Clarke en Nicholas Soames, de kleinzoon is van Winston Churchill, die geëmotioneerd uit de fractie vertrekken zijn schadelijk voor de reputatie van de Tories als brede centrum-rechtse partij.

Soames memoreerde hoe Johnson en zijn ministers weigerden de Brexit-deal van voorganger May te steunen om zo een ordentelijk uittreden te blokkeren. „Uw gebrek aan loyaliteit is een voorbeeld voor velen”, sneerde Soames.

Maar de zuiveringen helpen om de Tories naar rechts op te laten schuiven en de Brexit Party van Nigel Farage weg te spelen bij verkiezingen. Johnson kan de analyse hebben gemaakt dat deze harde aanpak nodig is om de Brexit erdoor te duwen en aan de macht te blijven.

In het nieuws pagina 6-7