In de Republiek Congo kun je beter soldaat worden dan profvoetballer

Voetbal Wie rijk wil worden in de Republiek Congo, moet vooral niet gaan voetballen. „Niemand krijgt een vast salaris als speler.”

Roger Nianga is de coach van landskampioen Etoile du Congo. Zijn droom is dat zijn spelers voor het nationale team geselecteerd worden en dat ze dan ver komen in de Afrika Cup of zelfs het WK. Victoire Douniama
Roger Nianga is de coach van landskampioen Etoile du Congo. Zijn droom is dat zijn spelers voor het nationale team geselecteerd worden en dat ze dan ver komen in de Afrika Cup of zelfs het WK.

Victoire Douniama

Foto

Roger Nianga (52), die met zijn mede-coach Cédric Arnaud Nanitélamio deze zomer het landskampioenschap behaalde met voetbalclub Etoile du Congo, pakt een zakdoek om wat stoeltjes in het stadion schoon te maken zodat we kunnen gaan zitten. Dat er een buitenlandse journalist komt om te praten over voetbal in de Republiek Congo, vindt hij merkwaardig. Het verzoek maakt hem nieuwsgierig, maar ook een beetje achterdochtig.

Een tijdlang werd regelmatig de verwachting uitgesproken dat het slechts een kwestie van tijd zou zijn dat een Afrikaans land de wereldtitel zou pakken, maar Congo Brazzaville hoort met Swaziland en de Centraal Afrikaanse Republiek tot de slechtst presterende landen van het continent.

Met de bijnaam ‘diables rouges’ – een verwarrende naam, want niet de Republiek Congo, maar het buurland Democratische Republiek Congo was een kolonie van België – probeerde het nationale team zich in 1972 voor het eerst te kwalificeren voor het WK-voetbal. Dat is tot op heden nog niet gelukt, maar in 1972 leken de voortekenen nog goed. In dat jaar won het land namelijk de Afrika Cup, om het jaar erop ook nog de halve finale te halen. Daarna lukte het nog zelden om zich te kwalificeren.

De club van Roger Nianga pakte deze zomer voor de twaalfde keer de landstitel. Foto Victoire Douniama

Groen en geel

Nadat Nianga het zand van de stoelen heeft geveegd, en vraagt of het zo oké is, gebaart hij te gaan zitten. Zelf blijft hij nog even staan, in afwachting van hoelang dit gesprek gaat duren. Zijn voetballers zitten op het veld, dat is omringd door een atletiekbaan. Ze wachten tot Nianga begint met de training voor de wedstrijd tegen de Egyptische club FC Pyramids, in de voorronde van het Afrikaanse kampioenschap voor clubteams. De uitwedstrijd verloren ze met 4-1 , maar Nianga heeft goede hoop voor de thuiswedstrijd. „We hebben elke dag twee keer getraind, maar gaan nu een beetje afbouwen om fit te zijn voor zondag”, legt hij uit.

Zijn club pakte deze zomer voor de twaalfde keer de landstitel, een prestatie waar Nianga – sinds vier jaar coach bij Etoile du Congo – zeer trots op is, want dat had de club sinds 2006 niet meer gepresteerd. „Groen en geel komt terug van ver”, jubelden de staatskranten, en dat terwijl menigeen er niet meer vanuit was gegaan dat het met Etoile du Congo dit jaar nog iets zou worden.

Het is lastig voetballen in zijn land legt Nianga uit. Hier heb je geen spelers die zich volledig op de sport kunnen richten. „De jongens zijn semi-professionals. In de Republiek Congo heeft niemand een vast salaris als voetballer”, legt Nianga uit. Voor hem geldt hetzelfde. Naast coach is hij technicus bij een lokaal televisiestation.

In de Republiek Congo kies je niet voor een carrière als sporter. Als je rijk wilt worden, ga je het leger in. De opleiding is zwaar, maar militair zijn is het enige beroep waar je verzekerd bent van een salaris, en waar je een pensioen opbouwt, vertelt journalist en fotograaf Victoire Douniama. „Een verpleegster krijgt geen pensioen, een soldaat wel.”

Hoewel president Denis Sassou-Nguesso veel van sport schijnt te houden – hij heeft zelfs een paleis tegenover het grootste stadion in Brazzaville laten bouwen, zodat hij niet ver hoeft te reizen, mocht het tot een internationale wedstrijd komen – is een loyaal leger het enige dat hij echt nodig heeft.

Sport staat in de Republiek Congo land niet in hoog aanzien – zelfs al is er een groot ministerie voor sport. „We zijn gewoon te slecht, en er is geen interesse voor sport bij de meeste mensen”, zegt Douniama. „Dat merk je ook in het dagelijks leven. Er zijn weinig parken waar je bijvoorbeeld kunt hardlopen. Als je dat op straat gaat doen, krijg je al snel de vraag: waar ben jij nou mee bezig? De enigen die de vraag niet krijgen, zijn witte hardlopers. Er zijn wel wat fitnessclubs, maar die zijn enorm duur en in feite alleen voor expats.”

Het team van Roger Nianga. Victoire Douniama

Stoffige veldjes

Veel voetbalveldjes zijn er ook niet te vinden in Brazzaville. Er liggen twee stoffige veldjes naast het stadion waar Etoile du Congo traint. Dat stadion is weliswaar groot, maar vooral ingericht voor de toeschouwers van atletiekwedstrijden. Er kunnen 40.000 mensen in, weet Nianga zeker. Maar zelfs bij de kampioenswedstrijd bleven de meeste stoeltjes leeg.

„Een voetballand als Kameroen, ja dat willen we allemaal wel worden”, verzucht Nianga. Er spelen bij zijn club enkele spelers uit het buitenland, maar dat zijn vooral voetballers uit de Democratische Republiek Congo en Mali. „Als het daar te onrustig wordt, en als ze talentvol zijn, dan kunnen ze onze nationaliteit aanvragen.”

Lees ook: Meisjes in Kameroen voetballen nu gewoon met de jongens op straat

Hoewel Europese clubs zich nauwelijks laten zien, is er een transfer geweest, vertelt Nianga. Zijn speler Roland Okouri gaat komend seizoen in Zweden spelen. Voor welke club weet hij niet meer precies, de transfer is ook nog niet rond, maar dat komt nog wel, verzekert Nianga.

Ook voor de keeper, de 24-jarige Pavhel Ndzila, die tevens de beste speler van zijn team is, zal interesse komen – daarvan is Nianga overtuigd. Even met de keeper spreken of een foto maken mag niet, dat haalt hem maar uit zijn concentratie voor de wedstrijd tegen de Egyptische club.

Nianga’s grote droom is dat zijn spelers voor het nationale team geselecteerd worden en dat ze dan ver komen in de Afrika Cup, of misschien wel mee kunnen doen aan het WK. „Maar eerst gaan we ons nu richten op FC Pyramids, we hebben nog een achterstand goed te maken.”

Vier dagen na het gesprek blinkt Pavhel Ndzila volgens de verslagen uit in het verdedigen van zijn doel, maar het mag niet baten. Etoile du Congo verliest de wedstrijd van de tegenstander uit Egypte met 0-1.