Intiem drama en sensationele dans bij selectie belangrijkste prijzen voor jeugdtheater

Theaterfestival Op het Theater Festival worden niet alleen de Louis d’Or en Theo d’Or uitgereikt, maar ook de Gouden Krekels, de belangrijkste prijzen voor jeugdtheater. Dit zijn de zes kanshebbers.

Motors
Motors Foto Tarona Leonora

Dunya (Hanna van Vliet) staat in haar eentje voor de klas. Althans, in haar fantasie – ze bereidt een spreekbeurt voor. Ze worstelt ermee, want ze wil het over zelfmoord hebben – en specifiek over haar zus Dido (Sophie Höppener), die twee jaar geleden uit het leven stapte. In haar vertwijfeling raakt ze verzeild in een denkbeeldig gesprek met Dido, waarin ze haar om opheldering vraagt.

De schoolvoorstelling Sweet sixteen van De Toneelmakerij werd vorig jaar exclusief gespeeld in klaslokalen. Dat zorgde voor de ideale intimiteit voor een verpletterend verhaal over achterblijven en verder leven na een zelfdoding: de kinderen kijken vanaf hun normale plek in de klas ademloos naar de spelers. In de regie van Belle van Heerikhuizen treffen de acteurs een ontroerende balans tussen wederzijdse liefde en verwijten, waardoor de relatie tussen de zussen compleet invoelbaar wordt.

Sweet sixteen is veruit het meest emotioneel verpletterende stuk dat genomineerd is voor de Gouden Krekel voor de indrukwekkendste jeugdtheaterproductie van dit jaar. De juryselectie kenmerkt zich verder door een grote verscheidenheid: van een intiem drama als Sweet sixteen naar een sensationele dansvoorstelling als Motors van de formatie 155. Het laat de enorme variatie en diversiteit in het Nederlandse jeugdtheater zien dat er zowel ruimte is voor het ontregelende werk van Jetse Batelaan (Het verhaal van het verhaal) als voor het heerlijk concrete muziektheater van Pieter Kramer en Don Duyns (Hamlet de familievøørstelling).

Dat laatste duo maakt al jaren het leukste feelgood-theater van de Lage Landen. De jaarlijkse familievoorstellingen die ze bij Theater Rotterdam produceren (Duyns tekent voor de tekst, Kramer voor de regie) staan bol van de op popsongs gebaseerde liedjes, slimme theatervondsten en geestige verwijzingen naar de actualiteit – eigenlijk zijn ze met zijn tweeën de Pixar van het Nederlandse theater. In hun bewerking van het klassieke Shakespearestuk is Claudius een Donald Trump avant la lettre – waardoor het tobbende verzet van Hamlet van meet af aan iets heldhaftigs krijgt en in de context van het hedendaagse ideologische strijdtoneel terechtkomt.

Kramer en Duyns hebben nog niet eerder de Gouden Krekel gewonnen, en ook dit jaar lijkt die kans vrij klein, want hun formule is inmiddels te bekend.

Hallo familie van Maas Theater en Dans heeft om de tegenovergestelde reden de schijn tegen: het makersduo van Moniek Merkx en choreograaf Art Srisayam won de prijs twee jaar geleden met hun voorstelling Liefde.

Anderzijds is Hallo familie zo’n heerlijke voorstelling dat Merkx en Srisayam best opnieuw in de prijzen zouden kunnen vallen. Het op het eerste gezicht realistische decor toont de keuken van een gezin, waar eerst alleen de zesjarige dochter en haar oma aanwezig zijn. Al gauw komen echter de ouders het toneel op, die alleen tijd hebben voor een snelle kus en verkleedpartij voor ze weg moeten naar een feestje.

Lees ook de recensie van ‘Hallo familie’: Als ouders van huis zijn dansen de dieren op tafel

In de rest van Hallo familie lopen de fantasie van het kind en de realiteit van het feestje door elkaar. De zwijgende zesjarige is het middelpunt van een aaneenschakeling van sprookjeswezens en familieleden, die allemaal eventjes de aandacht van het kind opeisen. Merkx en Srisayam weten perfect de blik van een kind tot theater te maken: ligt die tante daar echt op de grond? Staat mama echt te zoenen met die vreemde man? Hebben alle feestgangers zich echt even in een keukenkastje verstopt? Hallo familie laat op uitermate slimme wijze zien hoe een kind chocola probeert te maken van het volwassen drama om haar heen.

Chaos en orde

Een van de spannendste keuzes van de jury is Martin Luther King van Urban Myth, De Krakeling en STIP Producties. Wat in eerste instantie een rechttoe-rechtaan biografische vertelling lijkt te worden, ontpopt zich al snel tot een spannend spel met de verwachtingen van het publiek. Regisseur Jörgen Tjon A Fong laat het levensverhaal van dominee King (José Montoya) namelijk ensceneren door een witte regisseur (Viktor Griffioen), die zijn eigen vooroordelen op het stuk en de spelers botviert; hij schaaft de scherpe randjes van het racisme af, gebruikt onophoudelijk het n-woord en in een van de pijnlijkste scènes laat hij Imanuelle Grives een zwaar Surinaams accent opzetten als ze een van Kings volgelingen speelt. Als de acteurs langzaam in opstand komen vormt hun strijd een mooie parallel met het historische verhaal, en laat Martin Luther King goed zien welke rol onderhuidse discriminatie nog altijd in onze samenleving speelt.

Lees ook De beste acteur wint een andere prijs dan de beste actrice, waarom eigenlijk?

De grootste kanshebber lijkt echter toch Jetse Batelaan. De winnaar van de allereerste Gouden Krekel in 2005 maakte dit jaar diepe indruk met zijn vervreemdende Het verhaal van het verhaal, waarin een familie achtereenvolgens kennismaakt met een stam holbewoners, een processie van geometrische figuren en een zwervend ‘verhaal’, dat al zo lang op zoek is naar iemand die hem wil beluisteren. Zoals in de meeste van Batelaans voorstellingen staat de confrontatie tussen chaos en orde, tussen ratio en verbeelding, centraal – maar tot een eenvoudige moraal komt het nooit. Net zoals zijn personages laat Batelaan zijn publiek zwerven en dolen door zijn werelden, een vrije aanpak die weergaloos theater oplevert.

De prijsuitreiking vindt plaats op zondagmiddag 15 september – dan zal ook de winnaar van de Gouden Krekel voor de indrukwekkendste podiumprestatie bekend worden gemaakt. In de aanloop naar die datum zijn de meeste genomineerden nogmaals in Amsterdam te zien – de perfecte kans om deze parels alsnog te bezoeken, met of zonder het dichtstbijzijnde kind.