Incidenten met wapens in Amsterdam verdubbeld

Vuurwapengeweld Het aantal incidenten met vuurwapens en granaten in Amsterdam groeit. De recherche noemt de cijfers zorgelijk.

Met name het aantal moorden – juridisch soms gekwalificeerd als doodslag – is enorm is gegroeid
Met name het aantal moorden – juridisch soms gekwalificeerd als doodslag – is enorm is gegroeid Michel van Bergen

Amsterdam. Het aantal incidenten met vuurwapens in Amsterdam is de afgelopen drie jaar ruimschoots verdubbeld. Dat blijkt uit cijfers die de Regionale Recherche van Amsterdam op verzoek van NRC heeft verzameld. Het aantal geregistreerde incidenten met vuurwapens steeg van 37 in 2017 tot 75 in het nog lopende kalenderjaar 2019. Die trend is nog sterker bij het aantal handgranaatincidenten. Dat is bijna verdriedubbeld van 6 in 2017 tot 15 tot nu toe, in 2019.

Opvallend is dat met name het aantal moorden en pogingen daartoe (juridisch soms gekwalificeerd als doodslag of poging tot doodslag) enorm is gegroeid: van vijf in 2017 tot 15 dit lopende jaar. Daar staat tegenover dat het aantal liquidaties (onderwereldmoorden worden in Amsterdam apart geregistreerd) na een piek in 2015 en 2016 van 11 per jaar, is teruggelopen naar 7 in 2018 en 2019 tot dusver.

Twee andere categorieën waarbij het vuurwapengeweld sterk is gestegen betreffen beschietingen van horecagelegenheden en beschietingen van woningen en bedrijfsgebouwen. Ook daar is sprake van een ruime verdubbeling.

Lees ook: Vuurwapendelicten bestraffen - er moet wel wat gebeuren

Drugsgeweld

Donderdagmiddag spreekt de gemeenteraad van Amsterdam met het stadsbestuur naar aanleiding van een serie vuurwapenincidenten tijdens de vakantieperiode. Volgens Olivier Dutilh, hoofd van de Dienst Regionale Recherche in Amsterdam, stemmen deze cijfers heel zorgelijk: „Ik ben blij dat het aantal liquidaties terugloopt, maar helaas zien we die trend niet op andere terreinen.” Het groeiend aantal vuurwapenincidenten zegt iets over de beschikbaarheid van vuurwapens en het gemak waarmee die wapens worden gebruikt. „De groei van het aantal vuurwapenincidenten hangt samen met conflicten in het drugsmilieu”, stelt Dutilh. „Naarmate het gebruik toeneemt en normaliseert, wordt er meer geld verdiend in de onderwereld. En dat leidt tot conflicten die worden beslecht met vuurwapens. Dat verband is onmiskenbaar een heel groot probleem.”

De groei van het aantal incidenten met vuurwapens staat in contrast met het aantal in beslag genomen wapens in Amsterdam. Dat is gedaald van 359 in 2015 naar 193 in het nog lopende jaar 2019. Maar ook hier geldt dat het aantal in dit jaar hoger ligt dan in het totale jaar 2017. (Overigens geldt voor deze cijfers dat de registratie in 2015 en 2016 nog niet helemaal accuraat is.)

Het is onduidelijk of er sprake is van een landelijke trend. De leiding van de Nationale Recherche kon vragen over het aantal vuurwapenincidenten en in beslagnames van vuurwapens niet beantwoorden in verband met vakantie van de portefeuillehouder. Uit algemene cijfers van het CBS blijkt dat het aantal (vuur)wapenmisdrijven tussen 2016 en 2018 rond de 5.000 lag. Daarbij waren per jaar ongeveer 6.000 verdachten betrokken. Hoe vaak het hier gaat om incidenten met vuurwapens, is niet duidelijk.

Weinig prioriteit

De aanpak van de handel in vuurwapens is al jaren een probleem. Volgens Monique Bruinsma, die al bijna 20 jaar onderzoek doet naar wapenhandel, wordt er weinig prioriteit gegeven aan zelfstandig onderzoek. „De conclusie is eigenlijk iedere keer hetzelfde: we weten veel over wapens en wapenhandel, maar de personen daarachter zijn zelden onderwerp van onderzoek. Het blijkt iedere keer dat het extreem moeilijk is om onderzoek daarnaar uitgevoerd te krijgen.” Die conclusie wordt onderschreven door gerechtelijk vuurwapendeskundige Jas van Driel.

Dit probleem is bij de vorming van de Nationale Politie niet opgelost. Toen is weliswaar weer een Landelijk team vuurwapenintelligence in het leven geroepen, maar dit team verzamelt en veredelt alleen informatie, en doet geen onderzoek. Daarvoor zijn zij afhankelijk van operationele rechercheteams. Als die teams moeten kiezen tussen een moordzaak, een gewelddadige verkrachting of een serie gewapende overvallen, valt een ingewikkeld wapenonderzoek snel af.

Volgens Bruinsma leidt dat inmiddels ook binnen de politie tot frustratie. „Er is een roep binnen de recherche om een programmatische aanpak, waarbij onafhankelijk van de regionale rechercheteams onderzoek wordt gedaan naar wapenhandel. Een dergelijke taak zou goed passen naast het Landelijk team vuurwapenintelligence. Zij zijn bevlogen over het onderwerp, maar hebben niet de bevoegdheid om onderzoek te doen.”

Correctie (6 september 2019): In een eerdere versie stond dat alleen het aantal moorden enorm is gestegen tussen 2017 en 2019. Bij deze aantallen gaat het ook om pogingen tot moord. Dat is hierboven aangepast.