Frankrijk onderhandelt over een lening met Iran dat intussen het akkoord schendt

Iran Frankrijk onderhandelt met Iran over een lening. Intussen kondigde Teheran een overtreding van een nucleair akkoord aan en zijn de VS sceptisch. Kan Frankrijk toch een doorbraak forceren?

Muurschildering van de Iraanse vlag in Teheran
Muurschildering van de Iraanse vlag in Teheran Foto Atta Kenare/AFP

Gaat Frankrijk een diplomatiek hoogstandje laten zien?

Franse en Iraanse diplomaten onderhandelen deze week in Parijs over een tijdelijke kredietfaciliteit die als reddingsvest voor de door economische sancties geteisterde Iraanse economie moet fungeren. In ruil voor de lening moet Iran zich weer houden aan een internationaal akkoord dat zijn nucleaire activiteit tot een minimum beperkt.

Lees ook: Dé verrassing van de G7-top: opeens verschijnt Iran in Biarritz

Zo zouden de spanningen rond Iran voor het eerst sinds maanden weer iets kunnen afnemen, de rust in de Perzische Golf kunnen terugkeren en een cruciaal internationaal akkoord voorlopig gered kunnen worden.

De gesprekken weerhielden Iran er niet van voor de derde keer het nucleaire akkoord te schenden. President Rohani kondigde woensdagavond aan dat Iran nieuwe centrifuges gaat ontwikkelen om sneller uranium te kunnen verrijken. „Alle restricties voor onze onderzoeks- en ontwikkelingsafdeling worden vrijdag opgeheven”, zei Rohani. In het kader van een nucleair akkoord mag Iran maar één verouderde verrijkingscentrifuge hebben.

De Franse minister van Buitenlandse Zaken, Jean-Yves le Drian maakte dinsdag bekend dat wordt onderhandeld over een lening waarvoor Iraanse olie als onderpand zou fungeren. Het zou gaan om een kredietfaciliteit van 15 miljard dollar, zegt Iran. Onduidelijk is wie het krediet zal verstrekken. In Franse media werd gespeculeerd dat Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk samen zullen optrekken.

Wisselende signalen VS

Er is wel een grote onbekende in het spel: de Amerikaanse president. Zonder goedkeuring van Donald Trump is een Frans-Iraans opzetje niet veel waard. Een lening voor Iran zou haaks staan op het Amerikaanse beleid Iran met „maximale druk” tot ander gedrag te bewegen.

Trump maakte op de G7-vergadering in het Franse Biarritz eind vorige maand als eerste bekend dat er over een lening voor Iran werd gesproken. Tijdens een persconferentie wekte hij de indruk er welwillend tegenover te staan. Maar van Amerikaanse zijde werd ook duidelijk gemaakt dat geen sprake kan zijn van het eenzijdig opheffen van sancties.

Brian Hook, de speciale gezant van de VS voor Iran noemde goedkeuring donderdag in The Financial Times indirect kansloos. „We hebben gisteren sancties opgelegd. We hebben vrijdag sancties opgelegd. We leggen vandaag sancties op. We kunnen niet nóg duidelijker maken dat we toegewijd zijn aan de campagne van „maximale druk” en dat we niet van plan zijn uitzonderingen te maken.”

Trump zette de verhouding met Iran in 2018 op scherp door de internationale nucleaire deal met Iran eenzijdig op te zeggen. In het akkoord uit 2015 beloofde Iran zijn nucleaire activiteiten te beperken in ruil voor het opschorten van economische sancties. Iran hield zich aan die afspraak, maar de VS voerden stapsgewijs toch weer sancties in. De Amerikaanse maatregelen treffen niet alleen Amerikaanse bedrijven die handel drijven met Iran, maar álle bedrijven.

Lees ook: Iran praat graag, als het compensatie voor sancties krijgt

Europa wil de deal redden

Europa, dat een belangrijke rol speelde bij de onderhandelingen over het akkoord, wil de deal redden. Men beloofde Iran te helpen, maar pogingen de Amerikaanse sancties te omzeilen leidden tot vrijwel niets.

Dit voorjaar verhoogde Iran de druk door stapsgewijs nucleaire afspraken te schenden. Teheran hoopte Europa in beweging te krijgen door elke zestig dagen een nieuwe overtreding te begaan. De aankondiging een nieuwe centrifuge te ontwikkelen is de derde schending van het akkoord. Een vierde schending is aangekondigd voor over twee maanden.

Rohani en Trump hebben beiden rekening te houden met hardliners in hun omgeving. Rohani zei deze week op tv dat er geen bilaterale besprekingen tussen de VS en Iran zouden komen.

Om de hardliners in het Witte Huis tegemoet te komen moet Iran aan vier voorwaarden voldoen om de lening te krijgen, zei de Franse minister Le Drian. Het moet zich weer aan de afspraken houden, zich inzetten voor veiligheid in de Perzische Golf, meewerken aan de veiligheid in het Midden-Oosten en openstaan voor overleg over een nieuw internationaal nucleair akkoord dat ingaat als de huidige afspraken in 2025 zijn verlopen.

Woensdag liet Teheran zeven van de 23 opvarenden van een in beslag genomen olietanker vrij. De Stena Impero, een schip van een Zweedse eigenaar dat onder Britse vlag vaart, werd door Iran in beslag genomen nadat het Verenigd Koninkrijk een Iraanse tanker in Gibraltar aan de ketting liet leggen. De VS hadden Iran ervan beschuldigd dat de tanker olie vervoerde naar Syrië en daarmee een embargo schond. Het schip werd half augustus weer vrijgegeven en zette koers naar de oostelijke Middellandse Zee. Dinsdag arriveerde de Adrian Darya 1 voor de kust van Syrië. Sindsdien is de locatie onbekend omdat de bemanning vermoedelijk de transponder uitschakelde.

Dit stuk is op 5 september geactualiseerd.