EU reserveert rampengeld voor No Deal-Brexit

Steunloket Europa zet extra geld opzij om de grootste klappen van een No Deal-Brexit op te vangen. ‘Brussel’ put daarvoor uit een fonds voor financiële hulp bij rampen.

Vissers laden kratten uit in de haven van Boulogne-sur-Mer in Frankrijk. Ongeveer de helft van de vis die dagelijks in Boulogne aan land komt, wordt gevangen in Britse wateren.
Vissers laden kratten uit in de haven van Boulogne-sur-Mer in Frankrijk. Ongeveer de helft van de vis die dagelijks in Boulogne aan land komt, wordt gevangen in Britse wateren. Foto Marlene Awaad/Bloomberg

Bosbrand, aardbeving, overstroming, Brexit. De Europese Commissie heeft deze woensdag de naderende Brexit formeel de status van natuurramp gegeven. Op initiatief van EU-Brexit-onderhandelaar Michel Barnier stemde de Commissie in met opening van een steunloket voor Europese burgers en bedrijven om de grootste klappen bij een No Deal-Brexit op 31 oktober op te kunnen vangen.

Terwijl in het Verenigd Koninkrijk de chaos met de dag toeneemt en de deadline voor het uittreden van de Britten uit Europa minder dan twee maanden weg is, besloot de Europese Commissie bij terugkeer van het zomerreces niet langer af te wachten. De onzekerheid over de Brexit is er sinds het aantreden van de nieuwe Britse premier Boris Johnson alleen maar groter op geworden, en Europa moet zich goed voorbereiden op de mogelijke gevolgen van een harde Brexit, is de redenering. Hoe onwenselijk die No Deal voor Europa ook is.

In totaal staat er voor dit en volgend jaar 900 miljoen euro klaar: zo’n 590 miljoen daarvan komt uit het zogenoemde EU Solidariteitsfonds, de rest (300 miljoen) wordt uit het EU Globalisation Adjustment Fund gehaald. Landen die het hardst geraakt worden door de Brexit kunnen daaruit putten, mits ze aantonen dat de schade boven een bepaalde drempel uitkomt. De Europese Raad en het Europees Parlement moeten formeel nog instemmen met het Commissievoorstel.

Lees ook: Johnson wervelt richting No Deal-Brexit

Klein bedrag

Het EU Solidariteitsfonds is in 2002 opgericht als reactie op grootschalige overstromingen in Centraal Europa in de zomer van dat jaar. Sindsdien is het tachtig keer ingezet voor financiële hulp bij rampen, variërend van bosbranden en aardbevingen tot storm en droogte. In totaal ontvingen 24 EU-lidstaten samen zo’n 5,5 miljard euro uit het fonds. Grootafnemers waren Italië (2,7 miljard) en Duitsland (1 miljard). Nederland deed als een van de weinige lidstaten geen beroep op het fonds. Het EU Globalisation Adjustement Fund was oorspronkelijk bedoeld om werknemers die slachtoffer zijn van de globalisering te helpen bij het vinden van een nieuwe baan. Jaarlijks kan het fonds 150 miljoen euro uitgeven aan zaken als omscholing en training.

De gezaghebbende Duitse Bertelsmann Stiftung rekende deze zomer nog uit dat de kosten van een No Deal-Brexit voor Europa jaarlijks zo’n 40 miljard euro zullen bedragen. Duitsland (9,5 miljard), Frankrijk (7,7 miljard), Italië (4,1 miljard), Ierland (3,5 miljard) en Nederland (3,1 miljard) krijgen de hardste klappen. De Algemene Rekenkamer kwam recent tot een vergelijkbaar bedrag voor de Nederlandse economie.

In dat licht is de 900 miljoen die de Commissie woensdag klaarzette een klein bedrag. Tegelijkertijd past dat in de traditie van het Solidariteitsfonds, dat voor hooguit 2,5 procent bijdraagt aan dekking van directe schade door natuurrampen. En de 900 miljoen is ook niet de enige Europese steun bij een Brexit. Landen die door een No Deal-Brexit in de economische problemen komen, kunnen ook aanspraak maken op de fondsen voor de arme regio’s, zo besloot de Commissie al dit voorjaar.

De Europese Commissie roept alle burgers en bedrijven in de EU nog eens op zich goed voor te bereiden op een No Deal-scenario. Ze heeft daarvoor onder meer een gedetailleerde checklist gepubliceerd voor bedrijven die handelen met het Verenigd Koninkrijk. Ook wil de Commissie de overgangsregelingen voor de transport- en visserijsector, in april dit jaar op verzoek van de Britten afgesproken, met een jaar verlengen. Daarmee garandeert ze dat verkeer van personen en vracht van en naar het VK tot ver in 2020 gewoon door kan blijven gaan bij een Brexit-zonder-afspraken en dat Europese én Britse vissers de nu geldende afspraken over bevissing van EU-wateren langer mogen blijven gebruiken.

Lees voor de laatste ontwikkelingen rondom de echtscheiding tussen het VK en de EU ook het Brexitblog