Niemand weet waar het geld gebleven is

Dream or Donate Crowdfundingswebsite Dream or Donate werd na „een hack” door de eigenaar offline gehaald. Tientallen particulieren weten niet of ze hun geld nog krijgen. Wat is er gebeurd?

Oergoed is het landgoed van Sietse Pater en Robert-Jan Mastenbroek. Ze zeggen dat het in de verkoop gaat, om de gedupeerden van Dream or Donate terug te betalen.
Oergoed is het landgoed van Sietse Pater en Robert-Jan Mastenbroek. Ze zeggen dat het in de verkoop gaat, om de gedupeerden van Dream or Donate terug te betalen. Foto’s Eric Brinkhorst

1.700 euro voor een huidcorrectie, ruim 10.000 euro voor een rolstoelbus, 645 euro voor een ticket naar het EK-showtwirlen in Italië, 3.000 euro voor medisch onderzoek en behandeling in Canada voor een ziek kind, ruim 1.100 euro voor een zieke teckel en nog eens 4.800 euro voor een strandrolstoel.

Zomaar een greep uit de circa tweehonderd crowdfundprojecten die via de Nederlandse website Dream or Donate donaties verzamelden. Vorige week ging de Nederlandse crowdfundingwebsite plots op zwart. De mensen die via de site duizenden euro’s voor hun projecten inzamelden, hebben er weinig vertrouwen in dat ze hun geld terugkrijgen.

De 29-jarige eigenaar van Dream or Donate, Robert-Jan Mastenbroek, schreef in een verklaring in een chatgroep voor gedupeerden dat hij maanden geleden het slachtoffer was geworden van een hack, „een gerichte aanval op mijn persoon”. De site heeft hij offline gehaald, omdat hij „geen toegang meer had tot de database en deze werd gemanipuleerd”.

Mastenbroek heeft sindsdien herhaaldelijk beloofd dat het geld terugkomt. Hij verwacht nog zo’n 40 tot 50.000 euro uit te moeten keren. Volgens onderzoek van Fundwijzer, een overzichtswebsite voor crowdfundingsacties, liepen er echter nog zo’n tweehonderd campagnes toen Mastenbroek de stekker uit de site trok en stond nog een bedrag van in totaal ruim 300.000 euro open.

Het is niet de eerste keer dat Dream or Donate in opspraak komt. Eind vorig jaar kaartte tv-programma Radar hoge transactiekosten via de crowdfundingsite aan. Het kabinet vond het toezicht op zulke sites „afdoende geregeld”. Diverse partijen in de Tweede Kamer willen nu dat het toezicht verbeterd wordt.

Voor Vincent van Tol, die 13.000 euro ophaalde voor een rolstoelbus voor zijn dochter, komt dat waarschijnlijk te laat. Hij deed aangifte en maakte een melding van fraude. Ook sprak hij met Mastenbroek. Diens verhaal doet hij af als „een kletsverhaal waar je geen soep van kan maken”. De politie begon afgelopen donderdag een vooronderzoek, en legde beslag op telefoons en een computer van Mastenbroek.

Geld om de gedupeerden terug te betalen heeft Mastenbroek naar eigen zeggen niet. En dus gaat zijn villa Oergoed in Witharen bij Zwolle in de verkoop. Het landgoed zal voor bijna een miljoen euro de markt opgaan, denkt Mastenbroek. Het zal zo ruimschoots genoeg opleveren om de kosten te dekken. Ook een deel van de huisraad, waaronder een Fisker Karma, een sportwagen met een nieuwwaarde van ruim een ton, staat op Marktplaats.

Landgoed Oergoed was niet zomaar een huis voor Mastenbroek, die tegenwoordig door het leven gaat als Broer; met zijn oude naam zegt hij niets meer te hebben. Het was de plek waar hij met gelijkgestemden, onder wie de 58-jarige Rasta, echte naam Sietse Pater, wilde bouwen aan hun idealen.

„Op Oergoed leven wij van biologische en dynamische teelt”, staat in vrolijk geschilderde letters op een bord bij het landgoed. „Een veilige plek, waar mensen kunnen leren, waar liefde is”, zegt Mastenbroek in betere tijden op het YouTube-kanaal van de woongemeenschap. Die tijden lijken ver weg. Bezoekers zijn niet langer welkom op het rommelige perceel. Om de poort die over een overwoekerd grindpad naar de voordeur leidt zit een stevig fietsslot. De intercom werkt niet. Het hek naar de kassen is met een touw dichtgebonden.

Robert-Jan Mastenbroek is thuis, denken Ingmar Tensen en Adriaan Spronk, twee oud-bewoners van de gemeenschap die vrijdag poolshoogte kwamen nemen in Witharen. Maar hij laat zich niet zien. Vragen over wat er is gebeurd met het geld dat mensen via Dream or Donate opgehaald hebben, blijven – ook via de e-mail, telefoon of chatberichten – onbeantwoord.

‘Kom met bewijs’

Joris Janmaat (25), uit Hilversum, is een van de gedupeerden. Hij wilde via de website geld verzamelen nadat hij 80 kilo was afgevallen en met overtollige huid bleef zitten. „Ik heb een te grote jas voor mijn eigen lichaam. Mijn zorgverzekering vergoedt die operatie van zo’n 10.000 euro niet, maar ik wilde het niet opgeven.” Maar op de 1.700 euro die hij ophaalde rekent hij niet meer. „Het geld is gewoon weg.” Afgelopen weekend publiceerde Janmaat ten einde raad een emotionele oproep aan Mastenbroek. Hij zegt: „Je feiten kloppen niet. Ga het gesprek met mij aan en kom met bewijs. Je bent niet van mij af, nog lang niet.”

Voor Mastenbroek het geld terug kan geven, wil hij bewijs zien van iedere transactie, omdat de hackers „neppe donaties hebben toegevoegd”. Het verschil met het werkelijke bedrag legde hij de afgelopen maanden bij, zegt Mastenbroek, „maar daar loop je natuurlijk op leeg”. Onbekend is om hoeveel geld het gaat.

Ingmar Tensen en Adriaan Spronk – die enige tijd een relatie hadden – konden zich aanvankelijk vinden in de idealen van Mastenbroek en Pater. Spronk kwam uit een depressie en was wel „toe aan een andere stap”. Op Oergoed kon hij bouwen aan hun idealen; terug naar de natuur, eerlijk leven, creativiteit en reflectie. Tensen schilderde en kreeg daar op het landgoed alle ruimte voor. Pater en Mastenbroek beloofden voor de twee te zorgen – door bijvoorbeeld zorgverzekeringen te betalen – in ruil voor hun werk.

Pater en Mastenbroek ontmoetten elkaar, zo vertelden ze de bewoners, drie jaar geleden in coffeeshop Binnenhof in Zwolle. Mastenbroek vroeg de oudere Pater een joint voor hem te draaien. De twee werden steeds hechter en ondernemen allerlei projecten rond en op Oergoed. Pater gold als de charismatische man met de grote ideeën. Volgens de oud-bewoners heeft hij een grote invloed op Mastenbroek.

De twee wilden de wereld verbeteren. Naast de projecten rond Oergoed, afgelopen najaar werd er nog een festival gegeven, wilden ze Nederland bevrijden van het bancaire systeem met hun eigen cryptomunt, de Zilveren Cryptomunt. „Het geld van de aliens dat je zal bevrijden van slavernij en schuld. Wees vrij!”, stond tot voor kort te lezen op de website van Oergoed. Die site is uit de lucht.

Over Dream or Donate, in 2013 opgericht, ging het eigenlijk nooit op Oergoed, hoewel het Tensen en Spronk vlak voor ze van het landgoed vertrokken opviel dat Mastenbroek zich meer dan gebruikelijk op zijn kantoor terugtrok. Mastenbroek praatte ook niet graag over wat hij deed voor hij de villa betrok, toen hij, als „rechtse zakenman met een bord voor mijn kop” zo zei hij tegen Hart van Nederland, online zijn geld verdiende. Mensen zouden duizenden euro’s betalen om een uur met hem te praten, pochte hij.

Bijeenkomst voor gedupeerden

Tensen en Spronk vertrokken deze zomer van Oergoed, toen een conflict over geld voor bouwmaterialen escaleerde. Aangesproken op niet nagekomen beloftes, werd vooral Pater woedend en verbaal explosief, zegt Spronk. Hij laat een opname van een telefoongesprek horen waarin Paters hem bedreigt, als hij niet ophoudt „over die rotcenten”. Adriaan deed aangifte, maar dat leidde alleen tot een bemiddelend gesprek.

Waar het geld van Dream or Donate is gebleven, weten de oud-bewoners niet. Het geld kan verloren gegaan zijn door speculaties in cryptovaluta, denkt een oud-bewoner die anoniem wil blijven. Spronk denkt dat het tweetal inderdaad afgeperst wordt. Mastenbroek was ondanks meerdere pogingen onbereikbaar voor commentaar. Als een nummer van Pater gebeld wordt voor een reactie, zegt iemand die zich niet bekend maakt „geen commentaar” en wordt de verbinding verbroken.

Maandagavond organiseerde advocaat Royce de Vries op een geheime plek een besloten bijeenkomst voor gedupeerden. Daar verzamelde hij informatie. Hij schat dat er zo’n twintig gedupeerden aanwezig waren. Een kantoorgenoot heeft inmiddels contact met Mastenbroek, die de belofte uitsprak het geld terug te betalen.

Gedupeerden hopen ook op een gesprek met Mastenbroek. „Als je een echte vent bent, neem je contact op en gaan we om tafel. Ik wil dat je de mensen schadeloos stelt”, zegt Janmaat in zijn videoboodschap. Het Openbaar Ministerie heeft op basis van het vooronderzoek door de politie nog niet besloten of Mastenbroek vervolgd gaat worden.