Leden Vijfsterren geven groen licht aan nieuwe coalitie

Internetstemming Een overgrote meerderheid van de Vijfsterren steunt een nieuwe coalitie met centrum-links. Na 14 maanden maakt Rome een grote koerswending.

Luigi Di Maio, leider van de Vijfsterrenbeweging, was dinsdagmiddag al vol vertrouwen in de toekomstkansen van de coalitie die zijn partij sluit met de centrum-linkse Democratische Partij.
Luigi Di Maio, leider van de Vijfsterrenbeweging, was dinsdagmiddag al vol vertrouwen in de toekomstkansen van de coalitie die zijn partij sluit met de centrum-linkse Democratische Partij. Foto EPA / Alessandro di Meo

Een essentieel obstakel voor de vorming van een nieuwe coalitie in Italië is dinsdag uit de weg geruimd. In een internetstemming gaf 79 procent van de 115.000 geregistreerde leden van de Vijfsterrenbeweging, een anti-systeempartij die de grootste is in het parlement, groen licht aan een coalitie met de centrum-linkse Democratische Partij.

Nu tekent zich een koerswending af in Rome. Op basis van een dinsdag uitgelekt concept-regeerprogramma kan worden verwacht dat een nieuw kabinet eerder samenwerking dan confrontatie met de Europese Unie zal zoeken en zich minder hard zal opstellen tegen migranten.

Verwacht wordt dat beoogd premier Giuseppe Conte, een partijloze jurist die ook de voorgaande coalitie tussen de Vijfsterren en de antimigratiepartij leidde, op korte termijn aan president Mattarella meldt dat hij zijn kabinet rond heeft. Namen van ministers waren dinsdagavond niet meteen bekend.

Het was een omstreden stemming: directe democratie of aantasting van de grondwet?

De Vijfsterrenbeweging, die directe democratie hoog in het vaandel heeft staan, heeft sinds 2014 tien eerdere raadplegingen georganiseerd, maar nog nooit hebben er zo veel leden meegedaan. Volgens Davide Casaleggio, de baas van het internetbedrijf dat het internetplatform hiervoor beheert, is dit een wereldrecord: niet eerder hebben zo veel mensen meegedaan aan een online politieke stemming, zei hij.

Partijleider Di Maio vierde de uitslag als „een succes voor de directe democratie” en als „plebiscitaire” steun voor een nieuwe coalitie. Maar Federico Pizzarotti, oud-lid van de Vijfsterren en burgemeester van Parma, zei dinsdagavond tegen Sky dat een stemming via een extern, niet aan de Vijfsterren gebonden platform geloofwaardiger zou zijn geweest.

Ontwerpprogramma

In de loop van dinsdag is ook een ontwerpprogramma voor de nieuwe coalitie bekendgeworden. Dat voorziet onder andere in een speciaal investeringsprogramma voor het achtergebleven zuiden van het land, belastingverlaging, invoering van een minimumloon, en investeringen in infrastructuur. Het kabinet wil „een expansief (beleid), zonder het evenwicht in de openbare financiën in gevaar te brengen”.

Gezien de penibele toestand van de Italiaanse overheidsfinanciën zal daarvoor veel overleg met Brussel nodig zijn. De Vijfsterren en de PD willen daarbij niet de confrontatie zoeken. Volgens het ontwerpprogramma moet er met de nieuwe Europese Commissie gepraat worden over veranderingen die een einde maken aan „de excessieve rigiditeit van de Europese regels” voor begrotingspolitiek.

Op het gebied van migratie is het streven „een krachtig Europees antwoord” op de problemen die de huidige migratiestromen veroorzaken. Dit is een scherp contrast met de harde lijn die de voormalige coalitiepartner Lega Nord onder leiding van Matteo Salvini voorstond. Twee omstreden wetten waarmee Salvini migranten uit de opvang wilde verwijderen en hulporganisaties uit Italiaanse havens wilde weren, zullen worden „bijgewerkt”.

Buitenland

Uit het 26 punten tellende ontwerpprogramma blijkt ook hoeveel zorgen Italianen zich maken over het grote aantal jongeren dat naar het buitenland gaat omdat ze in eigen land geen toekomst meer zien. Als derde punt in het ontwerp staat dat iedere jongere de kans moet krijgen voor groei op „persoonlijk, sociaal, cultureel en professioneel gebied in ons land.”

„Wie Italië heeft moeten verlaten” moet bij terugkeer kunnen rekenen op „een adequate erkenning van zijn verdiensten” – een verwijzing naar de vaak gehoord klacht dat in Italië kennis en kunde minder belangrijk zijn dan de vraag wie je kent.