Tegenstanders van de Brexit eind augustus in het centrum van Londen met spandoeken.

‘Johnson ten val brengen levert onverantwoorde risico’s op’

Interview | Tom Brake | Lagerhuislid Hij wil het liefst een nieuw referendum over de Brexit. Maar zelf schat de liberaal-democraat die kans klein in.

Tom Brake bereidde zich voor op de aanstaande chaos in het Britse parlement door zijn raamkozijnen te witten. „Ik denk niet dat ik de komende tijd veel thuis zal zijn”, zegt Brake, die in het Lagerhuis zit voor de Liberal Democrats. Het is makkelijk je in de eindeloze Brexit-saga te overschreeuwen, maar deze week wordt uitermate belangrijk en een gekkenhuis. „Ik zit al 22 jaar in het Lagerhuis en ik heb nog nooit zo’n chaos meegemaakt”, zegt de 57-jarige liberaal. Maandagavond dreigde premier Boris Johnson in een toespraak voor 10 Downing Street dat dit geen tijd voor tweespalt in het Lagerhuis is.

Zo liep hij vooruit op de zaken van deze dinsdag. Dan komt het Lagerhuis voor het eerst bijeen na het zomerreces. Een keiharde politieke botsing lag de avond tevoren in het verschiet. De tegenstanders van Johnson, zoals Brake, bereiden een wetsvoorstel voor dat Johnson dwingt precies te doen wat hij niet zegt te zullen doen: een No Deal-Brexit vermijden en uittreden wederom op de lange baan schuiven. Een andere keuze is er volgens hem niet.

Waarom niet Johnson ten val brengen via een motie van wantrouwen?

„Er is waarschijnlijk een meerderheid in het Lagerhuis om het vertrouwen in de regering op te zeggen. Het probleem is wat daarna komt. Het Lagerhuis moet dan twee weken de tijd nemen om te kijken of een andere regering op een meerderheid kan rekenen. Het is duidelijk dat er geen steun is om Jeremy Corbyn, leider van Labour, tot premier te benoemen, wegens zijn zwakke optreden tegen antisemitisme binnen zijn eigen partij en zijn zwalkende Brexit-koers. Het kan zijn dat Corbyn bereid is een compromiskandidaat te steunen. Ken Clarke, het langst zittende Lagerhuislid, of Hilary Benn van Labour, die het Brexit-comité in het Lagerhuis voorzit, zijn mogelijke consensuskandidaten. De kans is aanzienlijk dat zo’n coalitie niet rondkomt. Dan volgen verkiezingen. Ik vind het onverantwoord slechts dagen voor de Brexit-deadline van 31 oktober verkiezingen te houden, met het risico dat wij uit de EU kukelen zonder dat het parlement de kans heeft in te grijpen.”

Het grootste probleem is dat de oppositie onderling ernstig verdeeld is. Brake en de LibDems willen geen Brexit. De rebellen bij de Conservatieven zijn verdeeld. Sommigen willen bij de EU blijven, anderen zijn voor een zachte Brexit. Labour-leider Jeremy Corbyn schuift steeds verder op richting het Remain-kamp, maar tientallen fractiegenoten in het Lagerhuis vertegenwoordigen districten waar overweldigend voor de Brexit is gestemd.

Die verdeeldheid leidt ertoe dat de oppositie kwetsbaar is voor het verwijt dat ze het land gijzelt: ze wil geen No Deal-Brexit, dus duurt de huidige onzekerheid voort. „Het is de regering die niks doet. Er vinden geen onderhandelingen in Brussel plaats over een nieuwe deal.”

Lees ook over het plan van aanpak van Stephen Barclay, de derde Conservatieve minister van Brexitzaken in drie jaar tijd

Johnson zei in zijn toespraak dat niemand in het land zit te wachten op verkiezingen. Daarmee suggereerde hij als Brake en de zijnen de plannen van de regering blokkeren, Johnson naar de stembus vlucht. Brake: „Hij heeft daar een tweederde meerderheid in het Lagerhuis voor nodig, maar Corbyn zegt al tijden naar de stembus te willen.”

Wat is de tactiek van Johnson denkt u?

„Johnson kan het twintigtal fractieleden dat tegen No Deal is royeren. Dan maakt hij waar dat de Tories de echte Brexit-partij zijn. Zo hoopt Johnson te winnen. Als een No Deal-Brexit economische puinhopen oplevert, hebben de Tories in hun denken vijf jaar om schade te herstellen voor ze weer naar de kiezer moeten.”

Denkt u dat partijen die tegen de Brexit zijn de verkiezingen kunnen winnen?

„ Bij de Europese verkiezingen deden partijen die tegen No Deal zijn het uitstekend en ik denk dat wij dat kunnen herhalen.”

Wat doet u als de LibDems winnen?

„Het liefst willen wij een nieuw referendum over de Brexit, waar wij pleiten voor blijvend lidmaatschap. Maar als er na verkiezingen geen tijd is dat fatsoenlijk te regelen vind ik dat het Lagerhuis bereid moet zijn zelf de Brexit af te stellen.”

Kan het VK ooit nog als normaal EU-lid functioneren?

„ Ik snap dat wij de populariteitsprijs niet winnen. We zullen hopeloos onderaan eindigen in het Eurovisiesongfestival. Toch denk ik dat EU-leden weten dat wij genoeg te bieden hebben, als politieke en militaire macht in de wereld, om fatsoenlijk verder te gaan. ”