In het midden, daar zijn de kiezers

Middenklasse

Eerst aasden politici op de ‘gewone man’, nu willen ze de ‘middenklasse’ paaien.

Foto ANP / Erna Faust

Vraag aan mensen of ze bij de ‘middenklasse’ horen en let op, zei minister van Financiën Wopke Hoekstra (CDA) dinsdagmiddag in de Tweede Kamer: „Heel veel mensen zeggen dat ze daar bij horen.” Hij was naar het wekelijkse vragenuur gehaald door de PvdA, naar aanleiding van zijn HJ Schoo-lezing: voor wie was zijn verhaal over de bedreigde middenklasse precies bedoeld?

Hoekstra keek tevreden. Voor ‘heel veel mensen’. Hij wilde het ook nog wel wat duidelijker zeggen: „De middenklasse begint onder modaal en loopt door tot twee, tweeënhalf keer modaal. Bijvoorbeeld een onderwijzer met een partner die parttime werkt. Of twee mensen die samen een bloemenzaak hebben.”

In het AD zei hij dat ook mensen die „drie keer modaal” verdienen erbij horen – meer dan 100.000 euro bruto per jaar. Een enorme electorale vijver om in te vissen. Welke politicus wil dat niet?

Bij de VVD vinden ze dat zíj er eerder mee waren. In een manifest over liberalisme, bedoeld als discussiestuk voor zijn partij, schreef fractievoorzitter Klaas Dijkhoff dit voorjaar: „Ik stel voor om vooral te kiezen voor de middenklasse van Nederland. Voor al ons goed volk, de harde werkers, de doeners die ons land overeind houden. Deze Nederlanders verdienen als eerste onze aandacht en wat we besluiten moet vooral hun vrijheid en welzijn vergroten.”

Angst voor migratie

Bij de VVD gaat het verhaal dat Dijkhoff maandagavond een appje stuurde aan Hoekstra: dat was nog eens goed bedacht zeg, hij kon natuurlijk ook gewoon lid worden van de VVD. Hoekstra zou kunnen antwoorden met een linkje naar zijn speech op de Bilderbergconferentie in februari. Die ging er ook al over.

En zo lijkt ineens een grote groep Nederlanders de ‘gewone man’ te hebben verdrongen. Een jaar of twee geleden ging de ene na de andere politieke partij juist op zoek naar die kiezer – meestal laagopgeleid en bezorgd of zelfs angstig over migratie en globalisering. In 2017 hield Sybrand Buma, toen nog CDA-leider, er zíjn HJ Schoo-lezing over. De analyse op het Binnenhof was in die tijd: die Gewone Man stemde in de VS op Donald Trump en in het VK voor de Brexit. Die kon je dus maar beter proberen weg te halen, of weg te houden, bij populistische partijen.

Of die schrik nu misschien minder is geworden, of het idee van een grotere kiezersgroep té aanlokkelijk, het lijkt zo goed als zeker dat Prinsjesdag – met alle nieuwe plannen van Rutte III – dit jaar om heel veel mensen draait: de middenklasse.