Hooggeleerd gejoel tegen het beleid van de minister

Reportage | Opening academisch jaar De opening van het academisch jaar in Leiden liep uit op een botsing tussen wetenschappers en minister Van Engelshoven.

Hoogleraren en studenten bij het protest tegen de bezuinigingen in het wetenschappelijk onderwijs, in Leiden.
Hoogleraren en studenten bij het protest tegen de bezuinigingen in het wetenschappelijk onderwijs, in Leiden. Foto Sem van der Wal/ANP

Hooggeleerd gejoel schalt over het Gerecht, het plein in de Leidse binnenstad waar vroeger misdadigers werden terechtgesteld. Maandag, bij de ‘Ware Opening’ van het Academisch Jaar, is de stemming misschien niet zo bloeddorstig als eeuwen geleden, maar het is wel duidelijk dat zich hier zo’n 750 zeer boze wetenschappers hebben verzameld. Terwijl honderd meter verderop minister Ingrid van Engelshoven (Onderwijs en Wetenschap, D66) in de Pieterskerk een speech houdt bij de reguliere jaaropening, klimmen wetenschappers op het podium om luidkeels te protesteren tegen haar beleid.

De ‘Ware Opening’ is georganiseerd door actiegroep WOinActie, in samenwerking met een aantal bonden. Als spreekstalmeester treedt de Leidse hoogleraar Koreastudies Remco Breuker op. Hij kondigt aan dat op deze executieplaats „korte metten” gemaakt zal worden met het beleid van het kabinet. Dat is geen woord teveel gezegd: spreker na spreker breekt onder luide bijval de staf over de politiek van de minister – en haar voorgangers.

De klachten zijn velerlei, maar de voornaamste steen des aanstoots is het besluit van Van Engelshoven om geld over te hevelen van alfa’s en gamma’s naar de bèta-opleidingen. Hoewel de meeste demonstranten afkomstig zijn uit de getroffen vakgebieden, laten ook exacte wetenschappers zich niet onbetuigd. Arne Smeets, universitair docent wiskunde aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, zegt dat hij geen behoefte had aan „het bloedgeld” van Van Engelshoven. „Het is niet meer van deze tijd om de wetenschap te zien in vijf zuilen – alfa, bèta, gamma, medisch en techniek. We moeten juist over de grenzen van vakgebieden samenwerken. Het is daarom belangrijk dat de wetenschap niet meegaat in de verdeel-en-heerspolitiek van de minister.”

Lees ookHet interview met Van Engelshoven over onderwijs

Promovendus biologie Peter Hoitinga van de Rijksuniversiteit Groningen staat met een rood demonstratielapje op zijn revers in het publiek. Zijn vakgebied krijgt er geld bij, maar ook hij is er niet blij mee. „Ik sta hier uit solidariteit met mijn collega’s, maar ook een beetje uit eigenbelang. Als straks de wind een keer uit de andere hoek waait, zijn wij aan de beurt. Het is belangrijk om te benadrukken dat de universiteit meer is dan een opleidingsinstituut voor het bedrijfsleven.”

Willem van der Does, hoogleraar klinische psychologie aan de universiteit Leiden, zegt dat de aanleiding voor het protest de verschuiving van geld van het ene wetenschapsgebied naar het andere is geweest, maar dat de universiteit al veel langer met problemen kampt. „We hebben een volstrekt mesjogge systeem opgetuigd waarbij universiteiten zoveel mogelijk studenten moeten binnenhalen. Dat heeft geleid tot een blinde groeistrategie, die ervoor heeft gezorgd dat de boel nu kraakt in al zijn voegen.”