Frisdrankdrinkers sterven eerder, maar is het de drank?

Epidemiologie Mensen die veel frisdrank drinken gaan eerder dood. Maar of frisdrank ook de oorzaak van de sterfte is, valt niet te zeggen.

Verkoop van frisdranken.
Verkoop van frisdranken. Foto Getty Images

Veel frisdrank drinken, met suiker of kunstmatige zoetstoffen, is geassocieerd met een hogere sterfte. Dat blijkt uit een omvangrijk onderzoek in tien Europese landen (inclusief Nederland) dat dinsdag gepubliceerd is in JAMA Internal Medicine. Maar denk nu niet meteen dat je volgende glas cola dodelijk is.

Het Europese onderzoek bevestigt de resultaten van eerdere Amerikaanse studies, en is volgens de onderzoekers met ruim 450.000 deelnemers het grootste tot nu toe. Maar hoe groot de aantallen ook zijn, zoals met veel epidemiologische studies valt niet de harde conclusie te trekken dat frisdrank inderdaad de oorzaak is van vervroegde sterfte. De onderzoekers hebben wel hun best gedaan om het verband zo zuiver mogelijk te laten zijn, door invloeden als opleiding, roken, alcohol en andere leefstijlfactoren zoveel mogelijk weg te filteren. Maar dan nog blijft het onderzoek vol met voetangels en onzekerheden.

Niet altijd consistent

De deelnemers werd slechts op één punt gevraagd wat hun frisdrankgewoonte was, en vervolgens werd gekeken of en zo ja waaraan ze ruim tien jaar later waren overleden. Slechts in vier landen (Nederland, Frankrijk, Duitsland en Spanje) werden de vragenlijsten herhaald, en het patroon dat daaruit kwam was niet altijd consistent met de eerste meting.

Lees ook: We eten iets gezonder, maar negeren vaak belangrijke adviezen

Bij een vergelijking tussen mensen die heel weinig frisdrank drinken (minder dan één glas per maand) en mensen die er veel van drinken (twee of meer glazen per dag) bleek dat die laatste groep een iets hogere sterfte had (9,3 procent versus 11,5 procent). Het verschil in consumptie tussen die beide groepen – hooguit een kwart liter, of 15 liter of meer per maand – is fors.

Kunstmatig gezoete frisdrank

De consumptie van frisdrank in een grafiek uitgezet tegen de sterfte, geeft een J-curve. Die vorm is bekend uit studies naar de gezondheidseffecten van alcohol. En net als daar wijzen de onderzoekers erop dat het puntje van de J veroorzaakt kan worden doordat mensen die (ernstig) ziek zijn daardoor een hoger sterfterisico hebben, om die reden ook nauwelijks frisdrank drinken. In de rest van de grafiek zien de onderzoekers het sterfterisico stijgen bij een consumptie vanaf een half glas kunstmatig gezoete frisdrank per dag en vanaf een bijna vol glas suikerhoudende frisdrank. In een verdere analyse bleek een hoge consumptie van lightfrisdranken verband te houden met sterfte aan hart- en vaatziekten, en die van suikerhoudende frisdranken met de sterfte aan stofwisselingsziekten.