En toch zijn we een gezin

Van geluk gesproken Coen Verbraak interviewt mensen over geluk. En over hoe dat soms naadloos verweven kan zijn met ongeluk. Marco Heyda over het herseninfarct van zijn vrouw.

Illustratie Martien ter Veen

Het moet rond 1987 geweest zijn dat Marco Heyda (52) haar voor het eerst zag op school, in Hilversum. Hij vond die Janine wel een bijzonder meisje. Kort daarna werd het iets tussen hen. Na school ging hij werken als projectinrichter, zij kwam terecht bij een werving- en selectiebureau. In 2000 werd Daan geboren, in 2004 kwam Gijs. Ze leidden een zorgeloos, fijn leven. „Met gezonde kinderen, prettig werk en een mooi huis.” Maar toen werd het 9 maart 2014. Hij kwam thuis van zijn werk. Janine lag op de bank en klaagde over migraine. Hij maakte een kopje thee voor haar, met een bakje yoghurt. Toen ze begon te eten, gebeurde iets raars. „ Ik zag haar gezicht vertrekken, terwijl er een straaltje yoghurt langs haar mond liep. Toen ze iets zei, sprak ze met dubbele tong.” Dit was foute boel. Ogenblikkelijk 112 gebeld. „Ik vroeg of de ambulance zonder sirene door de wijk wilde rijden omdat Gijs al lag te slapen.” Direct naar het UMC Utrecht. Zat-ie in een donker gebouw te wachten tot de artsen de operatiekamer uitkwamen. „Janine had een herseninfarct gehad. Er zaten nog steeds stolsels in haar hersenen.” Hij kon nog wel met haar praten, op die intensive care. „Ik zei: nou ja, als je hier met een leuke lispel vanaf komt, komen we er echt wel uit met elkaar.” De volgende ochtend werd hij in de auto gebeld: Janine had opnieuw een infarct gehad. Stond hij met drie artsen in een bedompt kamertje over de toekomst van zijn vrouw te praten. „Ik heb toen de ‘kasplantjes-index’ geïntroduceerd. ‘Waar staat ze nu, op een schaal van 1 tot 10?’. Ze kreeg een 9, aan de slechte kant.” De herinnering emotioneert hem na vijf jaar nog altijd intens. „Dan verdwijnt alle grond onder je voeten.” En toen moest hij het aan de anderen vertellen. „Dan voel je je zo alleen.” Er restte niets anders dan overleven. „Na twee dagen heb ik Daan en Gijs naar school gebracht. Zo snel mogelijk weer structuur. Hartverwarmend hoe dan iedereen voor je klaarstaat, van de buurvrouw tot de leerkrachten.” Al stond hij voor een onmogelijke opdracht; hoe kon hij voor zijn zoons ooit hun moeder vervangen? „De avond voordat Daan weer naar school ging, hoorde ik hem snikken in bed. Hij zei: ‘Papa, als ik ’s morgens ga douchen is de douche altijd al lekker warm omdat mama als eerste gedoucht heeft. En beneden staan mijn boterhammetjes altijd al klaar die mama gemaakt heeft.’ Ik zei: ‘Weet je wat? Als ík dat nou ’ns doe morgen?’ Viel hij toch in slaap. Zodra ik zijn kamertje uit was, heb ik de ogen uit mijn kop gejankt. Je realiseert je hoe belangrijk jij als vader voor die jongen bent. Dat jij hem geborgenheid en zekerheid moet geven. Ook al weet je op dat moment zelf niet waar je het zoeken moet.”

Ik realiseerde me vrij snel dat ik mijn vrouw eigenlijk kwijt was

Marco Heyda

Een spagaat

Hij stopte met zijn werk, omdat hij voor zijn vrouw en zoons wilde kunnen zorgen. Op een dag pakte hij een oud fototoestel uit de kast om toch iets te doen te hebben. „Dat was al jaren een hobby van me. Want je móét af en toe kunnen ontsnappen.”

Z’n vrouw herstelde langzaam maar zeker. Na het ziekenhuis volgden verzorgingshuis en revalidatiecentrum. Na acht maanden kwam ze naar huis. Hun huis werd aangepast, er kwam een traplift. Elke morgen komt de thuiszorg. „Fantastische meiden.” Aanvankelijk liep Janine met een stok, inmiddels kan ze met haar scootmobiel naar de winkel. Met haar kookcoach is ze in staat om zelfstandig een maaltijd te bereiden. Haar spraak is weer redelijk hersteld. „Althans, voor de goede verstaander. Als zij wijst en zegt ‘koek’, dan bedoelt ze dat de vogeltjes eten moeten krijgen. Wij spelen thuis de hele dag Hints. We hebben allemaal haar nieuwe ik moeten leren accepteren. Ik realiseerde me vrij snel dat ik mijn vrouw eigenlijk kwijt was. Dat was een rouwproces.” Hij prijst zich gelukkig dat hij in de fotografie een nieuwe professie vond. En vooral dat hij Mikki leerde kennen. Ze kenden elkaar oppervlakkig, als vrienden. In het eerste jaar bleek ze een geweldige steun voor hem. „Zonder haar had ik het niet gered. Al was het een spagaat: je bent getrouwd, en je vrouw is er slecht aan toe. Tegelijkertijd is er iemand die je weer gelukkig maakt. Ik heb gewoon een partner nodig. Het allermoeilijkste vond ik om het aan mijn schoonouders te vertellen. Ik heb daar twee jaar over gepiekerd. Uiteindelijk reageerden ze heel lief. ‘Jongen, we gunnen jou dit’.” Ook zijn kinderen, familie en vrienden reageerden positief. Alleen Janine zelf had er eerst moeite mee. „Ze voelde zich verraden. Dat snapte ik heel goed. Maar laatst hebben we een mooi en waardevol gesprek samen gehad. Ik slaap sinds een tijdje boven. Uiteindelijk zullen we het met elkaar redden, daar ben ik van overtuigd.” Want ondanks alles, zijn ze nog steeds een gezin samen. „Zo bijzonder zijn we niet. Wij spelen gewoon iets vaker Hints.”

Lees ookBasten Quaedvlieg over zijn scoliose
Wilt u uw eigen verhaal over (on)geluk vertellen? Mail: hetblad@nrc.nl o.v.v. Geluk