‘Monos’: een surrealistisch mooie film, waar volgens de regisseur de geest van alle mislukte vredespogingen in Colombia over hangt.

Een surrealistische hangplek op 4.000 meter

Alejandro Landes De Colombiaans-Ecuadoriaanse regisseur wil met ‘Monos’ niets beweren over kindsoldaten. „Het gaat over een plek waar je met je vrienden los van het volwassen gezag je eigen wereld schept, met eigen regels en rituelen.”

Lord of the Flies? Hij las het boek als 14-jarige, zegt de Colombiaans-Ecuadoriaanse filmmaker Alejandro Landes (39). Toen hij net zo oud was als het puberpeloton van zijn intense, surrealistisch mooie speelfilm Monos. De eenheid waakt hoog in de Andes over een kostbare gijzelaar en een koe genaamd Shakira. Landes: „Lord of the Flies speelde vooraf door mijn hoofd, maar ook veel oorlogsfilms: Apocalypse Now, Platoon en met name het Russische Come and See.”

Monos – ‘leuke kids’, maar ook ‘eenheid’ – gaat niet over beschaafde kostschooljongens die in de rimboe verwilderen, benadrukt de regisseur in Amsterdam, waar zijn film in april het Imagine Film Festival opent. Noch wil hij iets beweren over kindsoldaten. Zijn adolescenten zijn geen slachtoffers, het bevalt ze prima soldaatje te spelen voor de mysterieuze ‘Organisatie’. Ze krijgen periodiek marsorders van de kleine bodybuilder Mensajero, een soort disfunctionele vader. Eenmaal op zichzelf verdrijven ze de sleur met experimentele seks en paddo’s, woeste feesten met vuur, glowsticks en kalasjnikovs. Tot een blunder een machtsstrijd ontketent en het peloton verwordt tot een losgeslagen stam.

Landes: „Ik wilde vooral een bepaald adolescent gevoel treffen. Met je vrienden een plek vinden waar je los van het volwassen gezag je eigen wereld schept, met eigen regels en rituelen.” Een hangplek op 4.000 meter in de wolken en de mist.

Monos gaat ook over iets groters: ‘the fog of war’ die al zo’n zestig jaar over Landes’ Colombia hangt. „Ik ben een liefhebber van oorlogsfilms, maar die worden meestal gemaakt vanuit het perspectief van grootmachten: de VS, de Sovjet-Unie. Ze kennen een front, of op zijn minst herkenbare partijen. In Colombia heb je die niet, het is een wirwar van guerrillagroepen, paramilitairen, narco’s, speciale eenheden, huurlingen en Amerikanen. Daarbinnen weer talloze facties en kruisverbanden. Voor wie kies je in zo’n modern conflict? Voor wie kies je in Syrië? Je haalt al snel je schouders op over zoveel chaos.”

Landes houdt de ideologie van ‘De Organisatie’ bewust in het midden, zodat je niet bij voorbaat partij kan kiezen. Ook de vrouwelijke gijzelaar is een vraagteken. Is deze ingenieur, ‘Doctora’, een toerist of werkte zij voor een ngo, een mijnconcern, de CIA? „Dat dwingt je alles in menselijke termen te beoordelen”, hoopt de regisseur.

Voor Landes is het conflict persoonlijk. Zijn familie ontvluchtte ooit het drugsgeweld in Medellín, de stad van Pablo Escobar, hij groeide op in São Paulo. Er ligt nu een fragiel vredesakkoord in Colombia. Landes: „Dat akkoord is gesloten met leiders, maar wat als hun volgelingen hun eigen koninkrijkjes beginnen, zoals kolonel Kurtz in Apocalypse Now, of in Monos? Schrompelen die weg of begint een nieuwe cyclus geweld? Ik heb niet bewust gekozen voor de spookachtige vibe van Monos. Ik denk dat de geest van alle mislukte vredespogingen over de film hangt.” Nu een deel van de linkse guerrillagroep FARC deze week weer naar de wapens grijpt, wordt Monos zeer actueel.

De cast van Monos bestaat uit debutanten. Van de achthonderd jongeren die op Landes’ auditie afkwamen mochten er dertig een maand op ‘boot camp’ in de Andes. Acht bleven over. Landes: „Dat was afmattend. Vier uur ’s ochtends opstaan, les van een acteercoach, daarna militaire training. Wij observeerden ze: wie flirt met wie, wie sluiten vriendschap, wie mogen elkaar niet? Het ging ons om de groepsvorming, de groep speelt de hoofdrol in Monos.”

Lees hier de recensie van ‘Monos’

In het kader van de beleving isoleerde Landes zijn onervaren cast zoveel mogelijk van de buitenwereld: een maand in een barak in de bergen, daarna ruim vier weken op kamp in de jungle. „Geen mobieltjes, geen wifi, samen eten, samen slapen. Er was geen thuis meer, alleen Monos.” De enige professionele acteur onder de jongeren was Moises Arias, die de ambitieuze Patagrande (Bigfoot) speelt. Landes: „Hij acteerde als kind jarenlang Rico in de Disneyserie Hannah Montana en arriveerde in ons spartaanse kamp direct na de opnames van Ben-Hur in Rome, waar hij sliep in een vijfsterrenhotel en acteerde voor groene schermen. Moises had veel overwicht, maar ging in het gareel en was in zekere zin mijn infiltrant in de groep. Een bijzondere jongen.”

Volgens Landes is Monos eigenlijk „een opeenstapeling van no-no’s”. Filmen met dieren, met kinderen, in de natuur. „We hebben ons zeer gedegen voorbereid, met storyboard en shotlists, maar wisten ook dat controle een illusie was. De bergen zijn wild, de kids ook. Maar de groep functioneerde en regisseerde zichzelf. Was iemand er niet met zijn hoofd bij, dan riep de rest hem tot de orde.”