Parker en Polanski leveren filmfestival van Venetië kritiek op

Venetië en #MeToo De selectie van films van omstreden filmmakers Roman Polanski en Nate Parker levert het filmfestival van Venetië heftige kritiek op.

‘J’accuse’, de nieuwe film van Roman Polanski, is een drama over de beruchte Dreyfusaffaire.
‘J’accuse’, de nieuwe film van Roman Polanski, is een drama over de beruchte Dreyfusaffaire.

Regisseur Nate Parker wordt twee keer zo overmand door emoties dat hij niet verder kan spreken op de bescheiden persconferentie voor zijn nieuwe film American Skin op het filmfestival van Venetië. Drie jaar geleden was Parker een van de meest gevierde jonge regisseurs van het moment. Zijn debuutfilm The Birth of a Nation, over de historische slavenopstand van Nat Turner, was een groot succes op het toonaangevende Sundance-filmfestival. De film viel in de prijzen en werd nog tijdens het festival aangekocht door filmstudio Fox Searchlight Pictures voor het recordbedrag van 17,5 miljoen dollar.

Maar al die aandacht voor Parker rakelde een verkrachtingszaak op uit 1999. Parker werd daarvan weliswaar vrijgesproken, maar mede door zijn weinig empathische reacties toen hij geconfronteerd werd met de beschuldigen, werd hij persona non grata in de filmwereld. The Birth of a Nation flopte.

Nu heeft Parker tegen de klippen op toch een nieuwe film weten te maken, voor een bescheiden budget van 5 miljoen dollar. In American Skin speelt hij een zwarte vader die zijn 13-jarige zoon verliest door politiegeweld. Als de politieman in kwestie wordt vrijgesproken door een witte jury, neemt de Irak-veteraan het heft in eigen handen en gijzelt een politiebureau. Hij besluit de betrokken politieman aan zijn eigen rechtszaak te onderwerpen, inclusief een jury die grotendeels bestaat uit gevangenen. Maar American Skin is meer dan een simpele vergeldingsfantasie. Door politiemannen en arme zwarten en Latino’s met elkaar in debat te laten gaan tijdens de ‘rechtszaak’ probeert Parker ook een dialoog tot stand te brengen.

Doseren zal wel nooit Parkers sterkste punt worden. Veel elementen van de film zijn wel erg zwaar aangezet. Maar dat Parker een serieus te nemen talent is – als scenarioschrijver, regisseur en hoofdrolspeler – valt moeilijk te ontkennen. In American Skin overschreeuwt hij zichzelf soms, maar aan ambitie en ideeën heeft hij geen gebrek.

Toch is de selectie van American Skin in Venetië uiterst controversieel. Het invloedrijke vaktijdschrift The Hollywood Reporter omschreef Venetië als „het filmfestival dat een middelvinger opsteekt naar het debat over #MeToo”. De meeste Amerikaanse recensies van American Skin zijn vernietigend – soms in dezelfde media die The Birth of a Nation nog onthaalden als het werk van een genie. Het Italiaanse publiek ontving de film bij de première wel met een warme ovatie.

Dat ligt nog in de toekomst, als Parker op de middag voor de première met de pers praat. „Ik heb veel geleerd in de afgelopen drie jaar. Ik ben heel veel te weten gekomen over mezelf. Ik was behoorlijk boos en gefrustreerd. Ik was toondoof voor het debat dat in de samenleving wordt gevoerd. Daar heb ik mijn excuses voor aangeboden. Maar ik heb nog steeds een grote behoefte om films te maken over de onderwerpen die voor mij heel belangrijk zijn. Politiegeweld is zo’n onderwerp. Ik ben de vader van vijf dochters, maar ik ben ook de voogd van mijn neefje dat precies de leeftijd heeft van de jongen in de film. Dat maakt dit onderwerp voor mij zo urgent.”

Parker is niet alleen naar Venetië gekomen. Hij is vergezeld van de grote Spike Lee, die zijn naam aan de film heeft verbonden. Lee, op dezelfde persconferentie: „Nate en ik hadden elkaar al een tijd niet meer gesproken, toen hij mij opbelde dat hij een nieuwe film had gemaakt die hij aan me wilde laten zien. Ik wist niet eens dat hij met een nieuwe film bezig was. Nate heeft hem in New York aan mij vertoond. Mijn mond viel open. Het was alweer een tijd geleden dat een film me zo diep raakte.

„We hebben daarna een heel persoonlijk gesprek gevoerd. Dat was een gesprek van zwarte man tot zwarte man, van vriend tot vriend. Vervolgens heb ik tegen hem gezegd: oké, zeg maar wat ik voor je kan doen en hoe ik je kan helpen.” Lee gaat het antwoord op de vraag of Parker als een zwarte man aan een hogere morele standaard wordt gehouden dan witte mannen die door #MeToo in opspraak zijn geraakt, tactisch uit de weg. „Ik kan daar nu beter niet op ingaan. Daar help ik niemand mee. Dat is vruchteloos. We moeten nu vooruit kijken. Nate verstopt zich niet, hij beantwoordt alle vragen.”

Parkers berouwvolle bereidheid om in gesprek te gaan met zijn critici staat in contrast met de andere regisseur met een nieuwe film die op heftige afwijzing stuit. Roman Polanski lijkt zijn fraai afgewerkte, hyperprofessionele maar ook gortdroge kostuumdrama J’accuse in ieder geval voor een deel te hebben gemaakt vanwege de vermeende parallel met zijn eigen juridische problemen. Polanski wordt door de Amerikaanse justitie nog steeds gezocht voor ontucht met een minderjarige in 1977.

J’accuse is een klokkenluidersdrama over de beruchte Dreyfusaffaire, die eind negentiende eeuw tot een explosie van antisemitisme leidde in Frankrijk. Niet de valselijk van hoogverraad beschuldigde Alfred Dreyfus staat centraal, maar de kolonel die het schandaal wil blootleggen: kolonel Georges Picquart (Jean Dujardin).

Polanski bleef thuis in Frankrijk, omdat een bezoek aan Venetië mogelijk tot een nieuw verzoek om zijn uitlevering aan de Verenigde Staten zou kunnen leiden. Over J’accuse wilde hij alleen iets kwijt in een interview met de conservatieve filosoof Pascal Bruckner in het persmateriaal van de film: „In het verhaal zie ik soms momenten die ik ook zelf heb meegemaakt. Ik zie dezelfde vastberadenheid om de feiten te ontkennen en me te veroordelen voor dingen die ik niet heb gedaan. De meeste mensen die mij kwellen kennen mij niet en weten niets van de zaak. Ik moet toegeven dat ik bekend ben met veel van de mechanismen van vervolging, die je terugziet in de film. Dat heeft me duidelijk geïnspireerd.”