Opinie

Stop met ‘festivalisering’, vorm verdringt de inhoud

Niet ieder thema is gebaat bij een festival, schrijft . Soms is één goede lezing beter, leert het democratiefestival.
Premier Mark Rutte tussen festivalgangers op Lowlands.
Premier Mark Rutte tussen festivalgangers op Lowlands. Foto Ferdy Damman/ ANP

Het aantal festivals in Nederland is niet meer te stuiten. Er zijn muziek-, literatuur-, kennis-, foodfestivals enzovoorts. Dit weekend was er zelfs een democratiefestival, georganiseerd door minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken, D66). Sommige festivals zijn uitverkocht, op het democratiefestival – waar mensen onder meer konden leren debatteren en een cursus ‘speechen als Barack Obama’ kregen – bleef het pijnlijk stil. Ik ben geneigd te zeggen dat een festival een prima vorm is voor een evenement als ik mijn zoon met twinkelende ogen zie terugkomen van een hardcore drum & bass-festival. Festivals zijn tof. Die conclusie trek ik ook als ik de ‘Lowlands-believers’ hoor. Maar een democratiefestival, een filosofiefestival, een ICT-in-de-gezondheidszorg-festival?

Wat mij stoort is dat we de omlijsting zó centraal stellen, dat het lijkt of de inhoud op zichzelf niet goed genoeg is. Alsof je je kind een hapje broccoli voert met een beetje appelmoes eroverheen.

Ik zag tweets vanaf het democratiefestival komen die vooral gingen over „lekkere avocadoshakes”, „fijn touwtjegesprongen met mijn collega’s”, „vanuit een hangmat opening democratiefestival bekeken”. Niet echt een verheffing van ons democratisch stelsel. Het toneel waarop je iets doet is belangrijk; ik ben voorstander van een goede locatiekeuze, van een fijne sfeer en van ontmoetingen. Maar als de vorm de inhoud verdrijft, wordt het kitscherig en on-echt.

Lees ook: festivals zijn een wankele groeimarkt

Je kan beargumenteren dat je door een festival mensen bereikt die anders nooit naar een gesprek over democratie gaan; appelmoes over de broccoli. Dat geldt misschien voor een enkeling. Nadeel is dat diegene nooit echt van broccoli gaat houden en er waarschijnlijk snel achter komt dat je ook gewoon een schaal appelmoes kunt eten.

Festivals hebben een hoog ‘swipe-gehalte’. Het aanbod is overweldigend en je mag weglopen zodra je het niet leuk genoeg vindt. Even niet lollig? Swipe. Te lang? Swipe. Pijnlijk debat? Swipe. We swipen en tinderen onszelf op steeds meer plekken langs het ongemak. Nu dus ook op plekken waar je juist hoopt dat het zindert, schuurt, ongemakkelijk is. Maar juist na moeite ontstaan de mooiste gesprekken. We maken een democratiefestival zo wel erg plat, gemakkelijk en licht. En eenzaam.

Je wordt op festival vooral verleid met ‘veel’

Het is lastig kiezen tussen het overweldigende aanbod van festivals. In plaats van dat je door de organisatie een goed programma krijgt voorgeschoteld, moet je het zelf samenstellen. Je weet niet zeker of je wel goed kiest. Best een verantwoordelijkheid: het kan dat je een machtig interessante dag hebt, maar het kan ook verkeerd uitpakken omdat je net een verkeerde route door het hele aanbod hebt gekozen. Heb je een verziekte dag, is het nog je eigen schuld ook. Men wordt dus vooral verleid met ‘veel’. De realiteit is dat je op een festival maar een paar onderdelen kunt bezoeken.

Je moet kiezen tussen ‘Virtual reality-ervaring co-creatieve buurtontwikkeling’ of ‘meepraten met demente ouderen over inclusieve buurten’. Resultaat is dat je in de bus terug toch weer zit met de teleurstelling over wat je allemaal níet hebt kunnen doen.

Festivals. Leuk, woest aantrekkelijk, gaaf. Mits passend bij de inhoud. Anders ga ik liever voor één goede lezing of workshop, of een debat over democratie, filosofie, of ICT in de gezondheidszorg. En doe mij liever één goede Indiase roti dan twintig foodtrucks.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.