De tv-kijker krijgt nog veel meer keuze

Het nieuwe tv-seizoen De drie zenderblokken RTL, Talpa en NPO gaan anders om met de dreiging van internationale mediabedrijven als Netflix, zo blijkt aan het begin van het nieuwe tv-seizoen.

Illustratie CVR

Nog meer keuze. De Nederlandse kijker krijgt het komende najaar nog veel meer keuze. Natuurlijk, al jaren telt de Nederlandse televisie elf min of meer algemene zenders. Er zijn bovendien tientallen nichezenders: van nieuws tot sport en van muziek tot regio. Maar de komende maanden ontploft ook het aanbod van online-videodiensten.

Netflix, marktleider in Nederland met naar schatting 3 miljoen abonnees, krijgt vanaf november een serieuze concurrent. Het langverwachte Disney+ begint op 12 november in de VS, Canada én Nederland. Het aanbod zal rijk zijn, uitgebreider dan Amazon Prime Video, gevarieerder en goedkoper dan RTL’s Videoland.

Vooral voor jonge gezinnen wordt Disney+ vermoedelijk een bedreiging voor de luxe positie van Netflix. En na het moederbedrijf van Mickey Mouse zal Apple TV+ niet lang op zich laten wachten, al is de vraag in hoeverre het computerbedrijf een aantrekkelijke tv-catalogus weet op te bouwen. Welke (Amerikaanse of Chinese) videodiensten Nederland verder nog zullen aandoen is nog de vraag – al lijkt de markt dan al verzadigd.

Spoorboekje

Ondertussen daalt de lineaire kijktijd, de tijd die mensen kijken naar de ‘gewone’ tv volgens het spoorboekje van de omroepbode. Vooral onder jongere kijkers. Vorig jaar keken 13- tot 34-jarigen nog slechts ruim 1 uur live televisie (bron: Media:Tijd 2018); 65-plussers stemden 3,5 uur per dag af op rechtstreekse tv.

Esther Acebo als Mónica Gaztambide in Money Heist (La Casa de Papel). Foto Netflix

‘On demand’ films en series kijken, wanneer het je uitkomt, is inmiddels een serieus alternatief. Dankzij Netflix, maar ook dankzij snelle smartphones en goedkope mobiele verbindingen. Kijk naar het stel dat in een weekend – gordijnen dicht, bezorgpizza’s bij de hand – een nieuw seizoen van La Casa de Papel erdoorheen jast. Of naar het meisje in de trein dat op haar mobiel Stranger Things kijkt. Ruim driekwart van de Nederlanders heeft in de afgelopen zes maanden aan ‘bingeviewing’ gedaan, meldde onderzoeksbureau Telecompaper vorige week. Zo versnippert het tv-aanbod nog meer. Video-on-demand overschaduwde de programmapresentaties die de drie Nederlandse zenderblokken vorige week hielden. Of beter: onlinevideo was de olifant in de kamer.

De NPO legde in Hilversum de nadruk op Songfestival en 75 jaar bevrijding. RTL ontving pers en adverteerders in de industriële evenementenlocatie Sugar City in Halfweg. De nieuwe tv-directeur Peter van der Vorst legde vooral de nadruk op de nieuwe programma’s voor de gewone tv. En Paul Römer, radio- en tv-directeur van Talpa/SBS, gaf vorige week een persoonlijke toelichting op de plannen.

Dreiging

Elk blok gaat anders om met de dreiging van de Netflixen en Disneys. De publieke omroep kiest onder invloed van bezuinigingen en bestelwijzigingen voor programma’s die een groot publiek bereiken. ‘Moeilijke’ thema’s als kunst, wetenschap en geschiedenis moeten nog meer dan nu wijken naar de late avond.

De NPO zoekt weliswaar naar manieren om ook de digitale consument te bereiken maar voelt zich daarbij behoorlijk tegengewerkt door het kabinet. Waarom zou je als ‘nieuwe kijker’ bijvoorbeeld een abonnement nemen op NPO Start Plus – binnenkort NPO Plus geheten – als je geen programma’s meer vooruit kan kijken of kan bingeviewen? Wel komt de NPO met een veilige online-kijkomgeving voor kinderen. Voor veel ouders beter dan YouTube, met zijn onvoorspelbare, soms kindonvriendelijke aanbod.

RTL merkt dat tv-reclame steeds minder opbrengt en hoopt dat streamingdiensten als Videoland dat tij keren. Het succes van Videoland – 600.000 betalende abonnees, meldde het voor het eerst – kon de teruglopende reclame-inkomsten nog niet compenseren. Voor RTL de vraag of zij de strijd in video-on-demand kan volhouden. Het Duitse moederconcern RTL Group heeft relatief veel budget beschikbaar gesteld voor programma’s en techniek en dat is beslist noodzakelijk. Abonnees verwachten dezelfde vloeiend werkende dienst als Netflix. Bovendien stort Netflix elke maand een duizelingwekkende hoeveelheid nieuw kijkmateriaal over zijn abonnees uit. Kan Videoland dat tempo bijbenen?

Binnen RTL gaan de Nederlandse, Duitse en Franse dochters samen streaming-videotechniek ontwikkelen. Ook komt Videoland op termijn met een goedkoper tarief – voor een abonnement mét reclame. Commercials zijn iets wat het advertentievrije Netflix nog niet heeft gedurfd.

Lingo keerde na vijf jaar terug op de Nederlandse televisie. Foto SBS6

Talpa tot slot hield geen najaarspresentatie. Maar directeur Römer, ex-NTR, gaf wel een toelichting. Talpa/SBS staat voor de grote uitdaging om te laten zien dat alle nieuwe grote namen, onder wie Linda de Mol en Wendy van Dijk, gezamenlijk een aantrekkelijke programmering kunnen vormen. De eerste kijkcijfers van Lingo en Man Bijt Hond lijken hoopgevend.

Ondertussen bouwt Talpa aan zijn netwerk. Alle bedrijven binnen de groep – van tv en radio tot online en advertentioneel – moeten op een slimme manier gaan samenwerken. SBS’ videodienst Kijk.nl moet veel meer dan nu een geïntegreerd deel van de groep gaan vormen.

Over tien jaar

Waar leidt dit toe? Hoe zal de Nederlandse tv eruitzien in 2030? Adviesbureau Deloitte ziet vier scenario’s. Verdwijnen de zenders en wordt de tv een ‘universele supermarkt’ waarin tech-bedrijven/distributeurs als YouTube en Amazon de baas worden? Blijft content ‘king’, maar wel de op Amerikaanse leest geschoeide content van reuzen als Disney, Netflix en WarnerMedia? Of zal sprake zijn van de ‘wraak van de broadcasters’? Als de Nederlandse zenders meer samenwerken, zoals minister Slob (Media, CU) graag wil, aansprekende lokale programma’s maken én digitale kijkers weten te trekken, heeft dat scenario een kans. Anders, stelt Deloitte, verdwaalt de kijker in het aanwassende aanbod. De komende maanden worden cruciaal voor de Nederlandse tv, voor zenders en kijkers.