Jawed S. wist precies wat hij wilde: Nederland straffen

Aanslag Amsterdam CS Het was „een fout” dat hij Amerikanen aanviel en geen Nederlanders, zei de ‘CS-steker’ in de rechtbank.

Een jaar geleden stak Jawed S. twee mensen neer in de westtunnel van Amsterdam CS. Foto Remko de Waal/ANP
Een jaar geleden stak Jawed S. twee mensen neer in de westtunnel van Amsterdam CS. Foto Remko de Waal/ANP

Hij wilde „oneerlijke en wrede mensen doden”. Dat was voor de Afghaan Jawed S. de reden om vorig jaar toe te slaan op Amsterdam CS, zo verklaarde hij maandag in de rechtbank. „Als iemand mijn religie beledigt, heb ik met die persoon af te rekenen, ook al is het mijn vader.”

Het was de eerste dag van het proces tegen S., een uitgeprocedeerde asielzoeker uit Duitsland. Een jaar geleden, op 31 augustus 2018, stak hij twee mensen neer in de westtunnel van Amsterdam CS, alvorens te worden neergeschoten door de politie. De slachtoffers, twee Amerikanen van Eritrese komaf die op doorreis waren, liepen ernstig letsel op: eentje heeft een dwarslaesie en zit sindsdien in een rolstoel.

Het steekincident was de eerste religieus gemotiveerde aanslag in Nederland sinds de moord op Theo van Gogh, in 2004. Nu staat S. (20), die opgesloten zit op de terroristenafdeling van de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught, terecht voor twee keer poging tot moord cq. doodslag, met terroristisch oogmerk.

In Oberdiebach zijn ze verbaasd over Jawed S.

Over de toedracht was geen enkele onenigheid tussen verdachte en magistratuur. Jawed – een magere man met halflang haar en een hoge stem - erkende in de rechtszaal dat hij de dader was, en weersprak geen enkel feit. „Dat mes heb ik niet gekocht om aardappelen mee te schillen.” Toen de rechter hem de gebeurtenissen van die dag nog eens in detail voorlegde, reageerde hij korzelig: „Dat hoeft u allemaal niet herhalen.”

Groot mes

S. was die ochtend met een groot mes uit zijn woonplaats Oberdiebach, in het Rijnland, naar Amsterdam gekomen om „de profeet te verdedigen”. Zijn woede was gewekt door PVV-leider Geert Wilders, die een cartoonwedstrijd over de profeet Mohammed had uitgeschreven. S. wilde Nederland straffen voor het feit dat „er niets werd gedaan tegen dat varken,” zoals hij Wilders consequent noemde.

Maar waaróm koos hij juist de twee Amerikanen als slachtoffer? En ging hij pas tot actie over nadat hij drie kwartier lang had rondgedrenteld op het station? De rechters en de officier van justitie deden eindeloze pogingen om S. tot een heldere uitleg te bewegen, maar hij bleef rondjes draaien. Het was „bij toeval zo gelopen” en het was „niet mijn bedoeling ze te raken.”

Waarom stak Jawed S. twee toeristen neer op Amsterdam CS?

Toch blijkt uit alle beelden en verklaringen dat S. gericht op de twee mannen afging. Toen de rechter hierover doorvroeg, reageerde de verdachte telkens met dezelfde wedervraag: „Waarom laten jullie mijn religie niet met rust? Mijn profeet heeft jullie niets aangedaan!”

De rechter: „Die vraag gaat u van ons geen antwoord op krijgen, wij zijn hier om te oordelen.”

S: „Als u mijn vragen niet beantwoordt, krijgt u van mij ook geen antwoord.”

Van enig berouw was bij S. geen sprake. Hij zei dat hij „een fout gemaakt” had „door mensen aan te vallen die niet uit Nederland komen” – hij wilde immers Nederland straffen. Maar excuses tegenover de twee slachtoffers, die het proces met hun familie bijwoonden, kwamen er niet over zijn lippen. En toen de rechter citeerde uit de letselverklaringen, zei hij: „Volgens mij maakt u zich geen zorgen om de slachtoffers. Het gaat u om dat ene varken.”

En de politieagenten die hem uitschakelden? Ja, ook die had S. aangevallen als hij daartoe de kans had gehad. „Als iemand een pistool tevoorschijn haalt om mij neer te schieten, dan zal ik steken met mijn mes.”

Terrorisme dus – daar was S. volstrekt helder over. Maar over zijn psychische gesteldheid kwam tijdens de zitting geen bevredigend antwoord. Zelf verklaarde hij „psychisch kerngezond” te zijn. Twee deskundigen van het Pieter Baan Centrum (PBC) dachten daar anders over: zij hadden een sterk vermoeden dat hij psychische problemen had.

‘Afwijkende elementen’

Alleen: dat konden ze niet met zekerheid vaststellen, omdat S. – ondanks zesenhalf uur aan gesprekken - op veel vragen geen antwoord had willen geven. De psychiater van het PBC zag bij observaties wel allerlei „afwijkende elementen” in het gedrag van S.: in zichzelf prevelen, lachen, achterdocht en ‘persevering’ („hij praat telkens over dezelfde thema’s, in precies dezelfde zinnen.”) Tbs konden de deskundigen niet adviseren, dus tastte de rechter op eigen houtje het toekomstige gevaar van S. af. Zou hij, wanneer hij op vrije voeten kwam, opnieuw geweld gebruiken? Ja, antwoordde S.: „Zolang de profeet beledigd wordt, zal ik doorgaan met wat ik gedaan heb. En zullen jullie janken.”

Dinsdag is de tweede en laatste zittingsdag van het proces. Dan zullen de twee slachtoffers gebruik maken van hun spreekrecht, via hun vrouwen. Ook zal het OM met de strafeis komen. De rechter liep daar al op vooruit toen ze S. vroeg hoe hij zijn toekomst eigenlijk voor zich zag. De kans is groot dat hij als 20-jarige „een lange straf” opgelegd zal krijgen.

Het antwoord van S. was kort en bondig: „God beschikt.”