Dreigende peso-crisis in Argentinië kent besmettingsgevaar

Kapitaalcontroles Argentinië lijkt op weg naar een nieuwe peso-crisis. Dat is slecht voor andere opkomende landen, en ongunstig voor de komende president van de Europese Centrale Bank, Christine Lagarde.

Argentijnen demonstreren hun steun aan president Mauricio Macri. Er dreigt een nieuwe financiële crisis.
Argentijnen demonstreren hun steun aan president Mauricio Macri. Er dreigt een nieuwe financiële crisis. Foto Sarah Pabst/Bloomberg

Al het spaargeld verdampt en terug naar de ruilhandel? Zo ver als eind 2001 is het in Argentinië nog lang niet. Maar er dreigt voor het land een forse financiële crisis die meer dan een echo is van de diepe peso-crisis van achttien jaar geleden.

Vorige week kondigde de regering van de Argentijnse president Mauricio Macri een herstructurering aan van de buitenlandse schuld van in totaal 101 miljard dollar (92 miljard euro), daarbij valt te denken aan het aanpassen van rente of looptijden.

50 miljard daarvan is langlopende schuld in handen van particuliere schuldeisers, onder wie beleggers. Dan is er nog 7 miljard dollar aan kortlopende schuld. En het Internationaal Monetair Fonds (IMF) heeft al 44 miljard dollar overgemaakt van een reddingspakket van in totaal 57 miljard dat vorig jaar met Argentinië overeen werd gekomen.

Lees ook het vragenstuk: Beleggers vrezen (opnieuw) voor een staatsbankroet in Argentinië

Formeel is er enkel nog sprake van een technische wanbetaling: aan de crediteuren wordt allereerst gevraagd vrijwillig aan een herstructurering van de schuld mee te werken. Maar intussen bouwt de crisis zich steeds verder op. Zondag voerden de Argentijnse autoriteiten kapitaalcontroles door. Om te voorkomen dat harde valuta, vooral dollars, het land in galop verlaten is het nu verboden om meer dan 10.000 dollar per maand op te nemen. Ondernemingen die exporteren moeten de valuta’s die zij daarmee in het buitenland verdienen binnen vijf dagen naar Argentinië brengen. Bedrijven moeten bovendien toestemming vragen voor transacties in buitenlandse valuta’s.

Alarm op de financiële markten

Met de maatregelen komt definitief een eind aan Macri’s poging om Argentinië te stabiliseren en weer te laten aanhaken bij de wereldeconomie. De huidige rechtse president werd in 2015 gekozen op basis van zijn belofte om schoon schip te maken na jarenlang economisch wanbeleid onder zijn links-populistische voorganger Cristina Kirchner. Maar met een inflatie van meer dan 50 procent en een economische krimp van 2,5 procent merkt de gemiddelde Argentijn daar nog weinig van. De economie van Argentinië is, met 44 miljoen inwoners, iets meer dan de helft zo groot als die van Nederland.

Na een gunstig begin, waarin de regering het in 2017 nog voor elkaar wist te krijgen om bij beleggers 2,75 miljard dollar op te halen met een staatslening met een looptijd van honderd jaar, liep Macri alsnog vast. De Argentijnse regering zag zich vorig jaar gedwongen om alsnog een beroep te doen op het IMF, dat Argentinië een kredietlijn van 50 miljard dollar gaf, die later werd verhoogd tot 57 miljard. IMF-directeur Christine Lagarde zette zich daar persoonlijk voor in.

Het IMF is in het door seriële crises geteisterde Argentinië buitengewoon impopulair. Macri wil dit najaar opgaan voor een tweede termijn als president, maar verloor op 13 augustus in een eerste ronde van de verkiezingen verrassend van uitdager Alberto Fernández. Die maakte deel uit van de vorige regering van Cristina Kirchner, en zijzelf is nu zijn kandidaat voor het vicepresidentschap.

Het vooruitzicht van een nieuwe periode van Kirchner-beleid zorgt nu voor groot alarm op de financiële markten. Daags na de voorverkiezingen van half augustus stortte de koers van de peso met een kwart in, van 45 peso voor een dollar naar 57.

De twee jaar geleden nog zo populaire honderdjarige lening is inmiddels meer dan de helft in koers gedaald.

Pogingen om de peso te steunen kostten de Argentijnse centrale bank eind vorige week al 3 miljard dollar. Het onvermogen om dat vol te houden verklaart de kapitaalcontroles die zondag zijn ingevoerd. Die maatregel is voor Macri extra wrang, omdat hij aan dergelijke beperkingen van het vrije kapitaalverkeer die door Kirchner waren ingevoerd juist een eind maakte.

Besmettingsgevaar

Een mogelijke nieuwe Argentijnse crisis komt op een ongemakkelijk moment. Hoewel de vorige peso-crisis in 2001 en 2002 grotendeels aan de rest van de wereld voorbijging, is dat nu nog maar de vraag. De recente verzwakking van de Chinese renminbi, een gevolg van de handelsspanningen tussen China en de Verenigde Staten, trekt al veel munten van opkomende landen met zich mee naar beneden. Dat betekent dat de buitenlandse dollarschulden van deze landen lastiger te dragen worden, en dat maakt de financiële markten nerveus. Een calamiteit met de Argentijnse peso komt dan op een slecht moment. Het International Institute of Finance, de denktank van de banksector, waarschuwde dit weekeinde al voor Argentijns besmettingsgevaar, van de Russische roebel tot de Indiase rupee.

En, ook belangrijk, IMF-directeur Lagarde dreigt nu achtervolgd te worden door de Argentijnse reddingsactie van vorig jaar. Deze week verschijnt Lagarde voor het Europees Parlement, waar zij wordt gehoord in verband met haar kandidatuur voor het presidentschap van de Europese Centrale Bank. Zij werd voorgedragen na een complex spel tussen de regeringsleiders van de Europese Unie, die ook de voorzitter van de Europese Commissie, president van de Raad van Ministers en de Europese portefeuille van buitenlandse zaken moesten verdelen. Na de voordracht voor het presidentschap van de Europese Centrale Bank, als opvolger van Mario Draghi, legde Lagarde haar werkzaamheden bij het IMF neer. Haar opvolging is nog niet rond, hoewel de Bulgaarse Kristalina Georgieva kansrijk lijkt. Intussen zit het IMF zonder directeur, terwijl de Argentijnse crisis zich ontvouwt.

Lagarde moet nu, terug in Europa, op haar beurt lastige vragen gaan beantwoorden over de Argentijnse kwestie, waar haar beoordelingsvermogen op het spel staat. Op dat vlak zit het haar wellicht mee. De betrokkenheid van Lagarde en het IMF bij de reddingsoperaties tijdens de eurocrisis geven haar wellicht, zeker in het noorden van de EU waar destijds sterk op IMF-betrokkenheid werd aangedrongen, het benodigde krediet.