Vakbonden niet meer samen tegen KLM

Luchtvaart KLM is beland in een cao-conflict. Woensdag volgt een tweede staking op Schiphol. De vakbonden zitten echter niet op één lijn.

FNV-leden informeerden reizigers op Schiphol maandagochtend over de werkonderbreking
FNV-leden informeerden reizigers op Schiphol maandagochtend over de werkonderbreking Foto Ramon van Flymen / ANP

Woensdagochtend tussen 08.00 en 10.00 uur legt het grondpersoneel van KLM op Schiphol opnieuw het werk neer. Vakbond FNV kondigde de tweede staking maandagavond aan, op een moment dat KLM de schade van de eerste staking op maandagochtend nog aan het inventariseren was.

Volgens FNV Luchtvaart deden maandag meer dan 500 KLM’ers, werkzaam bij de bagage-afhandeling, op het platform, bij de sleep- en tankdienst en bij onderhoud, mee aan de staking. KLM meldde dat er 62 vluchten (31 retourvluchten) moesten worden geannuleerd, meer dan voorzien. Ook bij een korte staking is de overlast voor passagiers aanzienlijk, door de gevolgen de rest van de dag.

KLM is beland in een venijnig en zeer zichtbaar cao-conflict. De luchtvaartmaatschappij heeft te maken met acht vakbonden: vijf voor grondpersoneel, twee voor cabinepersoneel en één voor piloten. Vooralsnog roept alleen FNV Luchtvaart, vertegenwoordiger van 4.200 van de 15.000 KLM-werknemers op de grond, op tot actie. Twee andere grondbonden, CNV Vakmensen en de NVLT voor technici, polsen woensdag de actiebereidheid bij hun leden. FNV Cabine voert nog geen actie.

De vier overige bonden zijn de VNC voor cabinepersoneel (vertegenwoordiger van bijna 6.000 van de 9.500 stewardessen en stewards), de VNV voor de 2.800 piloten, de VKP voor hoger personeel en De Unie voor grondpersoneel. Zij reageerden maandag positief op een uitnodiging van KLM om op 5 september het overleg te hervatten.

Het gezamenlijke optreden van de vakbonden is sinds deze week verbroken. Sinds de start van de cao-onderhandelingen, begin mei, werkten de bonden samen. Op 11 juli stopten ze collectief met de onderhandelingen omdat het loonbod van KLM in hun ogen te laag bleef. De bonden eisen een loonsverhoging van 4 procent in het eerste jaar. KLM kwam afgelopen donderdag met een nieuw bod: 6 procent erbij in drie jaar.

Alleen FNV Luchtvaart besloot daarop om actie te gaan voeren. Campagneleider Schiphol Joost van Doesburg: „We hebben het de andere bonden voorgelegd, maar hun snelheid lag iets lager. Er is nog steeds een gezamenlijk front: niemand is blij met het bod van KLM.”

Andere bonden bevestigen dat laatste en sluiten acties niet uit. Voorlopig kiezen ze echter voor overleg in plaats van conflict. Willem Schmid, voorzitter van pilotenbond VNV: „KLM heeft een stapje gedaan en daarom zijn we bereid om te gaan praten. We zijn het wel zat dat KLM het zo lang laat duren en om de zaak heen draait.”

Erwin Rog van De Unie vindt het „veel te vroeg om actie te voeren”. Van tweespalt is echter geen sprake: „Er is één partij die een andere koers vaart. Dat heeft veel impact, maar we kunnen nog wel samen optrekken in de onderhandelingen.” Ingrid Brama van de VNC: „De kloof tussen het KLM-bod en onze eis is nog groot, maar er zit beweging in. Het is zeker geen eindbod. Daarom gaan we donderdag weer praten.”

Waar staat het bedrijf?

De kern van het cao-conflict tussen de bonden en de KLM-directie is een verschillende waardering van hoe KLM er voor staat. Volgens de bonden gaat het heel goed met KLM. Mede dankzij kostenbesparing en productieverhoging wordt er sinds 2015 weer winst geboekt. Werknemers moeten kunnen profiteren van de mooie resultaten, redeneren de bonden. In ieder geval voor het jaar 2019-2020 moet het loon flink omhoog.

Topman Pieter Elbers is veel minder optimistisch. Stijging van de olieprijs, lage ticketprijzen door overaanbod en de groeistop op Schiphol maken een einde aan de stijgende lijn. Het operationeel resultaat in het eerste half jaar ging van 388 miljoen in 2018 naar 202 miljoen dit jaar. Elbers hamert op de noodzaak om te blijven investeren, onder meer in nieuwe vliegtuigen. Een forse stijging van de loonkosten kan KLM niet aan, zegt de directie.

De stakingen van het grondpersoneel zetten het conflict op scherp. Om te voorkomen dat de acties zich uitbreiden naar andere werknemers zal KLM zo snel mogelijk een akkoord willen sluiten met de bonden die nog wél willen praten.