Netflix en Brad Pitt met uitstekende films in Venetië

Filmfestival Venetië De eerste Oscar-kandidaten dienen zich aan. Brad Pitt is beter dan ooit in sf-film Ad Astra. Batman-film Joker is een artistieke karakterstudie met Joaquin Phoenix in een compromisloze hoofdrol.

Regisseur Noah Baumbach (tweede van links) van Marriage Story met de acteurs Laura Dern, Scarlett Johansson en Adam Driver in Venetië.
Regisseur Noah Baumbach (tweede van links) van Marriage Story met de acteurs Laura Dern, Scarlett Johansson en Adam Driver in Venetië. Foto EPA/ETTORE FERRARI

Hollywood is uitstekend uit de startblokken gekomen voor het komende prijzenseizoen, met schitterende rollen van Brad Pitt en Joaquin Phoenix in respectievelijk Ad Astra en Joker. Het oudste filmfestival ter wereld heeft zich de laatste jaren ontpopt als een succesvol lanceerplatform voor films waar de studio’s hun hoop hebben gevestigd bij de Oscars, mede omdat de films van nieuwe speler Netflix in Venetië warm zijn onthaald.

Netflix lijkt – net als vorig jaar met Roma – opnieuw hoge ogen te gaan gooien bij de komende prijzenslag. Aan het Lido ging de tragikomedie Marriage Story in première van regisseur Noah Baumbach, met Scarlett Johansson en Adam Driver als een artistiek New Yorks koppel, dat in een vechtscheiding terechtkomt om de voogdij van hun zoontje, als de vrouw een nieuw leven begint in Los Angeles.

Voor de première werd de film al flink gehypet – vooral door de pr-machine van Netflix zelf – als de beste film van Baumbachs carrière tot nu toe. Zoiets maakt achterdochtig, maar Marriage Story maakt de ophef grotendeels waar. Baumbach heeft zijn hippe culturele verwijzingen en de Woody Allen-achtige schetsen van een artistiek milieu weten te verweven met een overtuigend portret van verlies en pijn, dat dieper gaat dan we uit zijn eerdere werk kennen. Hij heeft ook duidelijk zijn best gedaan om de positie van zowel de man als de vrouw zo gelijkwaardig mogelijk naar voren te laten komen.

Toch maakt de film soms enigszins de indruk te veel op de hand van de man te zijn door hem wat eenzijdig als het slachtoffer af te schilderen. Baumbach heeft de schuld voor het mislukken van het huwelijk grotendeels bij hem gelegd – hij is een dominant type dat is vreemdgegaan - maar de verantwoordelijkheid voor de complicaties bij de scheiding liggen bij de vrouw, die steeds de sterkste kaarten in handen heeft. Of hij daarmee simpelweg de juridische realiteit in voogdijkwesties weergeeft, of toch te veel partij kiest, moet de kijker misschien zelf bepalen.

Baumbach noemde de film Marriage Story, omdat hij louter en alleen aan de hand van de scheiding een beeld hoopt te schetsen van het huwelijk, zoals dat eerder moet zijn geweest. De vraag is wel of hij die pretentie helemaal heeft waargemaakt. De kijker krijgt niet helemaal greep op wat deze twee mensen ooit verbond.

The Laundromat

De andere film aan het Lido waar Netflix veel van verwacht is The Laundromat van Steven Soderbergh. Hij heeft duidelijk goed gekeken naar films van Adam McKay, zoals Vice en The Big Short. Laundromat – met gejuich ontvangen in Venetië - is een vrolijke en tegelijk serieuze aanklacht tegen de gebrekkige belastingmoraal van de mondiale elite naar aanleiding van het schandaal rond The Panama Papers.

De film heeft een sterrencast met Gary Oldman en Antonio Banderas als de twee sjoemelende hoofdrolspelers uit dat schandaal die optreden als vertellers. Meryl Streep speelt een warme rol als een pensionado, die financieel aan het kortste eind trekt en haar recht wil halen. De film zet vaardig en met vaart alle mogelijke middelen in – van flauwe grappen tot indrukwekkende verkleedpartijen – om de kijker bij de les te houden bij op zich nogal droge materie.

Uitschieter

De echte uitschieter tijdens de eerste helft van het festival is de schitterende hoofdrol die Brad Pitt speelt in het sciencefiction-drama Ad Astra van regisseur James Grey. Pitt speelt een in zichzelf gekeerde loner, die op een geheime missie gaat in ‘deep space’. Daar hoopt hij zijn vader (Tommy Lee Jones) terug te zien, die als astronaut tientallen jaren eerder tijdens een vergelijkbare missie is verdwenen.

Ad Astra is in Venetië gemengd ontvangen. Het verhaal is misschien wat al te simpel en Pitts psychologische ontwikkeling maakt wel erg grote sprongen. Toch heeft Ad Astra ook alles in zich om uit te groeien tot een klassieker in het genre: spectaculaire actiescènes, schitterende beelden en sentimentaliteit die wérkt. De Nederlandse cameraman Hoyte van Hoytema overtreft hier nog zijn eerdere werk voor Christopher Nolan in Interstellar.

Pitt wordt als acteur steeds beter naarmate hij ouder wordt en meer kwetsbaarheid toelaat. Dat viel al op met zijn fraaie stuntman Cliff Booth in Tarrantino’s Once Upon a Time… in Hollywood. Met Ad Astra bewijst hij dat opnieuw. Als acteur is Pitt momenteel in de beste periode van zijn carrière. Zijn charisma heeft hij nog steeds, maar elke pose lijkt hij te hebben afgelegd.

Batman-universum

Als acteur krijgt Pitt in Venetië concurrentie van Joaquin Phoenix, die all te way gaat als de beroemde superschurk The Joker (uit het Batman-universum) in Joker van regisseur Todd Philips. Filmstudio Warner heeft serieuze artistieke ambities met deze populaire genrefilm. De studio bood de film aan voor de competitie in Venetië en werd door festivaldirecteur Alberto Barbera geaccepteerd; een novum.

Barbera’s keuze is niet onbegrijpelijk. Joker is een sombere, realistische film, die duidelijk geïnspireerd is op het gruizige New York van de jaren zeventig en de films die daar toen zijn gemaakt. De film is spaarzaam met actiescènes; Joker is eigenlijk meer een groteske karakterstudie dan een pure popcornfilm. Phoenix, zwaar vermagerd voor zijn rol, slaagt erin empathie op te wekken, zonder ook maar iets af te doen aan de zware verkniptheid van zijn personage. Maar waar hij niet in slaagt is om het kwaad ook aantrekkelijk en verleidelijk te maken, zoals Heath Ledger eerder in een beroemde versie van de rol. Maar wat Phoenix hier laat zien blijft de hogeschool van compromisloos acteerwerk.

Op afstand de langste rijen van het festival stonden bij de première van Joker. De film kon vanwege de kolossale belangstelling pas met vertraging beginnen. De filmfestivalwereld begint zo meer en meer te lijken op de echte wereld.

Correctie (1 september 2019): In een eerdere versie van dit stuk stond de naam van Joaquin Phoenix geschreven als Joachim Phoenix. Dit is aangepast.