Hij kreeg een vuistslag en trapte toen terug

Wie: Rafael (31)

Kwestie: kopschoppen tijdens Oud en Nieuw

Waar: rechtbank Groningen

De Zitting

Op het eerste gezicht lijkt er met Rafael weinig bijzonders aan de hand. Een getatoeëerde jongen in een rood poloshirt, zijn borsthaar piept erbovenuit. Deze verdachte was op het verkeerde moment op de verkeerde plaats. Binnen luttele seconden werd hij tijdens Oud en Nieuw van slachtoffer onverhoeds dader. Achtervolgd en bedreigd door een agressieve asielzoeker trapte hij die tegen het hoofd. Rafael staat terecht voor poging tot doodslag op de Grote Markt in Groningen.

De belager heeft zijn verhaal nooit gedaan. De kansloze asielzoeker liep hoofdletsel op, maar deed geen aangifte. Hij vertrok met onbekende bestemming uit het aso-azc in Hoogeveen en is tot op de dag van vandaag onvindbaar. Maar camera’s in de binnenstad van Groningen legden de ruzie vast. En die beelden gaan de rechters, de aanklager en de raadsvrouw deze zitting bekijken. Op grootscherm en televisieschermen aan weerszijden van de zaal.

Regen

Het regende om half vijf afgelopen nieuwjaarsochtend, toen de asielzoeker een café werd uitgezet. Hij draagt een wit T-shirt, duwt een statafel omver en mengt zich tussen het uitgaanspubliek. Rafael loopt hem met een huisgenoot voorbij en er ontstaat buiten beeld een woordenwisseling. Wanneer de drie weer in beeld verschijnen, deelt het witte shirt een vuistslag uit. Achteruitlopend weet Rafael de klap te ontwijken. De asielzoeker haalt nog een keer uit, glijdt uit en valt op zijn buik op straat. Als hij probeert op te krabbelen, schopt Rafael hem tegen het hoofd nadat hij eerst mis had getrapt.

De belager valt achterover en blijft met dubbelgeklapte knieën op straat liggen. Rafael loopt om hem heen en stampt nog eens met zijn schoen op het hoofd. „Sorry, ik wist niet dat hij bewusteloos was”, zegt hij daar nu over. „Die trap had niet gemoeten. Het was zelfverdediging. Ik mikte op de schouder om het gevaar af te wenden. Hij had iets scherps in de hand ”

Pizzeria

De asielzoeker had volgens Rafael al klappen uitgedeeld voordat hij de kroeg werd uitgezet. Ter hoogte van de pizzeria. „Hij kwam naast me lopen, gaf een klap, er kwam bloed in mijn mond. Maar ik zei tegen mezelf: laat zitten, ik was net zes weken vrij.” De advocaat schrikt. Welk pizzeria-incident, vraagt ze: „Dat is nieuw voor mij.” Een cliënt die zonder overleg op zitting zijn verhaal wijzigt, is voor je ‘t weet je grootste vijand.

De griffier spoelt terug maar kan geen beelden van het moment bij de pizzeria vinden. „Waarom rende u niet weg”, vraagt de voorzitter. „Hoezo stapte u niet naar de politie?”

„Ìk wilde niet vechten,” antwoordt Rafael.

„U misschien niet. Hij wel, hij valt u aan en haalt een paar keer uit.”

„Ik was in paniek.”

,,U moet zich verdedigen en gaat dan schoppen en slaan,” snuift de aanklager. „Gaat u altijd los wanneer u in paniek bent?”

De psycholoog denkt van wel. Angst en agressie liggen voor de verdachte heel dicht bij elkaar, schrijft ze. Zodra het spannend wordt, kiest de verstandelijk beperkte Rafael voor vechten in plaats van vluchten. Dat is een gevolg van een posttraumatische stressstoornis opgelopen in Aruba. Hij zat in een bende en belandde op z’n dertiende in de jeugdgevangenis. Eenmaal in Nederland blijft hij vechten, blijkt uit zijn strafblad. Een psychiater adviseerde onderzoek, maar dat weigerde Rafael.

Onverbiddelijk

Terwijl de advocaat zich beroept op noodweer, omdat er sprake was van „wederrechtelijke aanranding”, en aandringt op psychiatrische observatie wanneer de rechtbank haar cliënt niet vrijspreekt, blijft de aanklager onverbiddelijk. Hij eist op advies van psycholoog en reclassering tbs met dwangverpleging „om de samenleving te beschermen. Ik zie geen paniek en ik geloof niet in paniek. Verdachte heeft meerdere verkeerde beslissingen genomen. Na de val van het slachtoffer had hij moeten doorlopen. De eerste trap was niet nodig, de tweede overbodig, de derde eigenrichting.”

Twee weken later veroordeelt de rechtbank Rafael zonder pardon tot tbs met dwangverpleging. Ook al was er „aanvankelijk sprake van wederrechtelijke aanranding”, Rafael blijft schuldig aan schoppen en trappen. Maar daarvoor krijgt hij geen celstraf, oordelen de rechters. „Nu de verdachte door de oplegging van deze maatregel geruime tijd van zijn vrijheid beroofd zal zijn en de rechtbank het van belang vindt dat zijn behandeling spoedig zal aanvangen, zal de rechtbank ervan afzien om daarnaast ter vergelding van het gepleegde feit een gevangenisstraf op te leggen.”