Recensie

Recensie Muziek

Een week lang masterclass van topbariton Thomas Quasthoff

Masterclass De gepensioneerde zanglegende Thomas Quasthoff begeleidde vijf jonge zangers een week op landgoed Berkenrode. „Hij is heel gul als leraar.”

Masterclass Thomas Quasthoff op landgoed Berkenrode met Thomas Quasthoff (links), Leonie van Rheden (mezzosopraan) en Hans Eijsackers (piano).
Masterclass Thomas Quasthoff op landgoed Berkenrode met Thomas Quasthoff (links), Leonie van Rheden (mezzosopraan) en Hans Eijsackers (piano). Foto Wouter Jansen

Ja, ze waren behoorlijk zenuwachtig, de vijf jonge zangers die zijn uitverkoren om les te krijgen van de legendarische Thomas Quasthoff. Een week lang verblijven ze op landgoed Berkenrode in Heemstede, waar Quasthoff hen dagelijks vijf uur lang masterclasses geeft. Bariton Alexander de Jong was als eerste aan de beurt. „Je hoeft je echt geen zorgen te maken, Leo”, stelt hij een collega gerust. Mezzo Leonie van Rheden is toch nerveus, omdat ze eigenlijk alleen „negatieve ervaringen” heeft met masterclasses.

Zelf beschouwt Quasthoff het als vakantie. „Zíj doen het werk. Ik zit hier alleen maar. En moet je zien! Het uitzicht is schitterend.”

Tot hij in 2012 onverwacht met pensioen ging, was Thomas Quasthoff (1959) een van de meest vooraanstaande baritons ter wereld, de troonopvolger van Dietrich Fischer-Dieskau. Vooral in het liedrepertoire geldt hij als een autoriteit. Quasthoff treedt nog veelvuldig op als jazzzanger, een andere grote liefde van hem, maar om hem nog eens een regel Schubert of Strauss te horen zingen moet je een masterclass bijwonen.

Of hij het mist, zingen voor een stampvol Carnegie Hall of Concertgebouw? „Welnee. Ik heb alles bereikt. Het was mijn eigen beslissing. Er zijn ook zangers die te lang doorgaan, daar heb ik in elk geval geen last van.” Ook zijn gezondheid speelde een rol: Quasthoff lijdt aan focomelie, oftewel onderontwikkelde ledematen, als gevolg van het medicijn thalidomide (softenon), en het vele reizen begon hem zwaar te vallen. „Ik heb een prachtige vrouw, ik ben blij dat ik meer tijd met haar kan doorbrengen.”

Spookverhalen

Er heerst een soort kampgevoel onder de zangers, die een week lang in het landhuis logeren. Ze eten samen, wisselen ervaringen uit. Sopraan Helena Koonings probeert haar collega’s bang te maken met spookverhalen. Maar het engst was op voorhand maestro Quasthoff zelf, over wie geruchten gaan dat hij behoorlijk gemeen kan zijn.

Niets daarvan op Berkenrode. Na de eerste ochtendsessie zegt Quasthoff dat hij onder de indruk is van het niveau en zich verheugt op de week. „Ik ben hier om jullie aan te moedigen. Ik wil jullie niet verbeteren, maar mogelijkheden aandragen om een werk anders te zingen.” En alsof hij zijn reputatie kent voegt hij eraan toe: „Zoals ik vanochtend ben, zo zal het de hele week gaan.”

Masterclass Thomas Quasthoff op landgoed Berkenrode met Thomas Quasthoff (links), Joris van Baar (bas-bariton), Alexander de Jong (bariton), Elenora Hu (sopraan), Gilbert den Broeder (piano). Foto Wouter Jansen

De masterclasses op Berkenrode maken deel uit van het talentontwikkelingsprogramma van Stichting Grote Zangers, opgericht door Theo van den Bogaard, met als uithangbord de gelijknamige succesvolle serie in het Muziekgebouw aan ’t IJ. Van den Bogaard was ooit de impresario van Quasthoff. „Door hém ontbrandde mijn liefde voor de liedkunst. Daarom heb ik uiteindelijk de serie Grote Zangers opgericht.” De vijf zangers zijn geselecteerd door een jury onder voorzitterschap van Quasthoff zelf; volgens Van den Bogaard behoren ze tot „de top van Nederland” en maken ze alle vijf kans op „een internationale carrière”.

Kopietje

Bas-bariton Joris van Baar vindt dat Quasthoff „een fijne sfeer” creëert om te werken en „logische dingen” zegt. Sopraan Elenora Hu noemt Quasthoff „vrijgevig”. „Sommige zangers hebben dat alleen als uitvoerder, maar hij is ook heel gul als leraar.”

Wel krijgt oud-collega Elizabeth Schwarzkopf er flink van langs, als het gaat om „heldere a’s” in tegenstelling tot troebele klinkerklanken. „Ik houd van goed gezongen a’s”, bezweert Quasthoff. Even later kan hij zijn lol niet op om het woord ‘kopietje’, wanneer er bladmuziek wordt rondgedeeld. „Can I have een kopietje also?”

Het terzet ‘Soave sia il vento’ uit Mozarts Cosí fan tutte legt hij onmiddellijk stil: „Ladies and gentlemen, there is piano written here.” Na een paar aanwijzingen klinkt er een prachtig intiem trio en kijkt Quasthoff olijk de kamer rond, zichtbaar tevreden over de schoonheid die zo ogenschijnlijk terloops rondom hem opbloeit.