Een sport die steeds veiliger is geworden, krijgt een nieuwe schok

Het formuleracen is veiliger dan ooit. Maar er is maar een tragisch ongeval als dat van Anthoine Hubert voor nodig om te realiseren dat de autosport nog steeds gevaarlijk en risicovol is.

Het autowrak van Juan Manuel Correa van Sauber. Een Formule 2-race werd gestaakt na ernstig ongeval waar meerdere coureurs bij betrokken waren.
Het autowrak van Juan Manuel Correa van Sauber. Een Formule 2-race werd gestaakt na ernstig ongeval waar meerdere coureurs bij betrokken waren. Foto Remko de Waal/ANP

Het geluid van stokkende adem stijgt op van de zitplekken voor het grote scherm in de paddock. Er ligt een halve auto op het asfalt in de bocht Raidillon, waar het circuit van Spa-Francorchamps voor het eerst omhoog gaat. Verderop de auto die daarvoor verantwoordelijk was op zijn kop. De regie zapt weg van het ongeval, al snel komt het besluit dat de race in de Formule 2 niet eens meer doorgaat. Dit ziet er niet goed uit, zegt iedereen meteen, en telefoonvideo's gemaakt vanaf de tribune bevestigen dat des te meer. Een uur later de officiële bevestiging: de Fransman Anthoine Hubert, een 22-jarig groot talent, bezig aan zijn eerste seizoen in de klasse onder de Formule 1, is overleden aan de gevolgen van het ongeluk.

Een grote schok in de paddock, waar de teamvertrekken zich bevinden. Het ongeluk vindt plaats als de Formule 1-coureurs net in kleine sessies journalisten bijpraten over de kwalificatie. De aandacht is er al snel niet meer bij als ze de beelden zien, bij Renault en Mercedes gaan geplande persmomenten niet meer door. De schok is rauw, een groot talent dat er van het ene op het andere moment niet meer is – kampioen in de GP3-klasse vorig jaar, twee keer racewinnaar in de Formule 2 in zijn debuutjaar. Maar ook schok omdat er al vijf jaar, sinds het ongeluk van Jules Bianchi tijdens de Grote Prijs van Japan, in het formuleracen geen dodelijk ongeval tijdens een race had plaatsgevonden.

Terwijl de meeste coureurs in hun condoleanceberichten op sociale media kort een herinnering ophaalden en zeiden in gedachte bij Huberts nabestaanden te zijn, was vijfvoudig wereldkampioen Lewis Hamilton zoals altijd uitgesproken. “Als iemand van jullie die de sport kijkt en ervan geniet ook maar een seconde denkt dat wat wij doen veilig is, dan heb je het helemaal fout”, schreef hij op Instagram. “Al deze coureurs zetten hun leven op het spel als ze de baan op gaan en mensen moeten dat serieus waarderen, want dat gebeurt nu niet genoeg. Niet door fans, niet door sommige mensen die in de sport werken. Anthoine is een held, als het aan mij ligt, voor het nemen van het risico om zijn dromen na te jagen.”

Veiliger dan ooit

De autosport, het formuleracen in het bijzonder, is veiliger dan ooit. Maar er is maar een tragisch ongeval als dat van Hubert voor nodig om te realiseren dat de autosport nog steeds gevaarlijk en risicovol is. In de Netflix-documentaire Drive to Survive, waarin Formule 1-teams tijdens het vorige seizoen werden gevolgd, was te zien hoe de moeder van coureur Daniel Ricciardo elke keer dat haar zoon in de auto stapt nog hoopt dat hij er levend vanaf komt. Coureurs zijn er zelf niet altijd uitgesproken over, of dragen deze wetenschap in stilte met zich mee in de cockpit, maar ook zij kennen de risico’s.

De FIA, de internationale autosportfederatie, zal grondig onderzoek gaan doen. Hoe kon dit gebeuren? Had dit voorkomen kunnen worden? Een ‘freak accident’ zoals dat van Bianchi in Japan, die botste op een hijskraan, kun je dit niet echt noemen. Maar het ging hier wel om een zeer ongelukkige samenloop van omstandigheden. Eerst belandde Hubert om nog onduidelijke redenen zelf in de vangrail. Daarna werd zijn auto stuurloos terug het asfalt op geworpen om in de baan van de auto van medecoureur Juan Manuel Correa te komen, die op volle snelheid daar geen enkele mogelijkheid had Hubert te ontwijken. De impact was enorm. En het is niet zo dat de Formule 2-auto’s zwakker zijn dan Formule 1-auto’s, ook al zijn ze kleiner en lichter; ze doorstaan dezelfde crashtests.

Realiteit van racen

Hoe dan ook zal de FIA gaan kijken wat er aan de veiligheid verbeterd kan worden, dat heeft het verleden bewezen. Het aantal doden is drastisch afgenomen, maar elke dode is er nog steeds een te veel. In de beginjaren van het Formule 1-kampioenschap, begonnen in 1950, was er nog geen besef van veiligheid en was het een wonder als coureurs races ongeschonden doorkwamen. Dat veranderde de decennia daarna.

Het absolute keerpunt kwam in 1994, na het zwarte weekend op het circuit van Imola in Italië. Daar kwamen tijdens de Grote Prijs van San Marino drievoudig wereldkampioen Ayrton Senna en Roland Ratzenberger om het leven. Rubens Barrichello raakte er buiten bewustzijn en toeschouwers raakten gewond door vallend puin na een crash. De gevolgen waren groot en veranderden de Formule 1 voorgoed. Het leidde onder meer tot de verplichte invoering van het HANS-systeem (Head and Neck Support) om hoofd en nek van de coureurs beter te beschermen. Ook werden de auto’s aangepast zodat de snelheid waar nodig beperkt werd en die verantwoord bleef. Zelfs circuits kregen upgrades ten behoeve van de veiligheid.

Het dodelijke ongeval van Bianchi in 2014 – hij overleed in 2015 na een langdurige coma – had weer zo’n effect. De halo, verguisd vanwege het uiterlijk, werd in 2018 verplicht en was een direct gevolg van veiligheidsbesprekingen na Bianchi’s dood.

Na het overlijden van Hubert zal er ook weer gepraat worden, een brute confrontatie met de dodelijke werkelijkheid in het racen. Maar de rest van dit weekend op het circuit van Spa-Francorchamps zal in het teken staan van rouw en van herdenken.