100 jaar KLM: een tijd waarin vliegen nog glamoureus was

Vliegen De KLM bestaat 100 jaar en dat wordt gevierd met een tentoonstelling in Amsterdam. De foto’s tonen een tijd waarin mensen onbekommerd konden vliegen.

Een passagier stapt op Schiphol in een KLM-bus. Foto Nico van der Stam/MAI
Een passagier stapt op Schiphol in een KLM-bus.

Foto Nico van der Stam/MAI

Vliegen wordt als drinken, zei KLM-topman Pieter Elbers onlangs in Trouw. Geniet, maar vlieg met mate. Mogelijk is een vergelijking met roken de volgende stap. Alom beschouwd als een ongezonde bezigheid. Geen reclame meer van luchtvaartmaatschappijen voor goedkope tickets of ontspannende luxe. Een verplichte waarschuwing op boekingsites: Vliegen is schadelijk voor het klimaat.

Zowel in Nederland als elders groeit de luchtvaart, maar de tijd van onbekommerd vliegen is voorbij. Het aandeel van luchtvaart in de totale CO2-uitstoot zal toenemen. De spagaat tussen groeiende vraag en groeiende schaamte zal pijnlijker worden.

De fototentoonstelling Let’s Fly Away toont een andere tijd. Het Stadsarchief Amsterdam viert het honderdjarig bestaan van KLM (de echte verjaardag is op 7 oktober) met een kleine expositie. De opstelling in de hal van het voormalige bankgebouw is niet ideaal, de panelen staan dicht op elkaar. De circa honderd foto’s van KLM-passagiers, van de jaren 20 tot begin jaren 90, geven wel een mooi beeld van het onbekommerde vliegen.

Er zijn foto’s uit de beginperiode, toen passagiers door het weiland naar het vliegtuig liepen en vliegen avontuurlijk was. Uit de jaren 50, toen vliegen glamoureus was. Soms ook minder glamoureus, als het ging om emigranten, en gezinnen die met stevige schoenen in het gangpad stonden. Uit de jaren 70, toen een dagje Schiphol een uitje was en vliegen gewoner werd.

Bekijk ook: onze fotoserie 100 jaar KLM-passagiers

Beroemde passagiers

De foto’s komen uit het omvangrijke archief van KLM, ondergebracht bij het Maria Austria Instituut, en uit de selectie van het MAI zelf. Er zit werk bij van beroemde fotografen als Paul Huf, Carel Blazer, Ad Windig en Henk Jonker. Het thema Passagiers is opgesplitst in onderwerpen als Service, Vracht en Emigratie.

De mooiste foto’s zijn van beroemde passagiers. Josephine Baker in 1928, Winston Churchill in 1946, Omar Sharif in 1968. Anneke Grönloh en The Blue Diamonds die in 1964 poseren op een KLM-vliegtuig, vlak voordat ze beginnen aan een succesvolle tournee in Indonesië. Johan Cruijff kijkt ronduit ongelukkig, alleen met zijn zakje Treets in een verder lege cabine.

De titel van de expositie is goed gekozen. Bijna al die passagiers door de jaren heen stralen iets vrolijks uit, iets hoopvols. Vaak poseren ze vlak voordat hun reis begint. Ze zijn blij dat ze deel uitmaken van de wondere wereld van de luchtvaart. Ze genieten nog volop.

De tentoonstelling Let’s Fly Away is tot en met 6 oktober te zien in Stadsarchief Amsterdam. Info: amsterdam.nl/stadsarchief.