Recensie

Recensie Muziek

Blomstedt en Gustav Mahler Jugendorchester vinden elkaar in Beethovens ‘Eroïca’

Klassiek De jaarlijkse tournee van het Gustav Mahler Jugendorchester voerde donderdag naar Het Concertgebouw. Met dirigent Herbert Blomstedt en bariton Christian Gerhaher.

GUSTAV MAHLER JUGENDORCHESTE
GUSTAV MAHLER JUGENDORCHESTE Foto Cosimo Filippini

Het was een mooi contrast, donderdagavond in Het Concertgebouw. Op de bok de Zweeds-Amerikaanse dirigent Herbert Blomstedt. Vorige maand werd hij 92. Op het podium de jeugdige gezichten van het Gustav Mahler Jugendorchester (GMJO). Traditiegetrouw toert de orkestclub voor internationaal toptalent in augustus langs de Europese concertzalen. Ondanks het leeftijdsverschil van pak ’m beet driekwart eeuw wisten ze elkaar feilloos te vinden in Beethovens Derde symfonie ‘Eroica’. Nadat de componist in 1804 de dubbele maatstreep had getrokken, zou orkestmuziek nooit meer hetzelfde zijn.

De revolutionaire kracht van Beethovens noten is deels toe te schrijven aan gedurfde momentopnames. Neem de tegendraadse ritmische opdoffers in het eerste deel (door de krasse Blomstedt lekker fel aangezet). Of de beukende tutti’s die in de doorwerking zo dissonant culmineren dat de muziek knarsend dreigt vast te lopen (dramatisch doch zonder overdrijven uitgelicht).

Fabelachtige dictie

Ook: een treurmars die in het tweede deel opstijgt uit grommende strijkers (borstelige klank) of een afsluitende variatiereeks die ontaardt in een raggende volksdans (alle remmen los).

Minstens even overdonderend aan de Eroica zijn de reusachtige schaal en wat je het cumulatieve momentum van het werk zou kunnen noemen. Blomstedt verloor de grote lijn nergens uit het oog. Mooi hoe hij in het slotdeel voluit inzette op contrast, zonder dat de muziek tot los zand verviel.

Voor de Mahler Rückert-Lieder had het GMJO de Duitse bariton Christian Gerhaher weten te strikken. Gerhaher is een uitgesproken liedspecialist, van het type dat een tekst benadert als een toneelrol.

Met een fabelachtige dictie, soms een woord of letter expressief benadrukkend, onderging Gerhaher bij ieder nieuw lied een gedaantewisseling. De smachtende verliefde. De nachtelijke piekeraar. De gelukzalige kluizenaar. In de spaarzame orkestpartijen gaf een subtiel spelend GMJO zijn rollen maximaal reliëf.