Beetje tacky wel; activiste Rosa Parks als Barbie

Speelgoed Speelgoedproducent Mattel probeert al jaren de identiteit van Barbie diverser te maken, nu met een Rosa Parks-Barbie. Maar de pop van de mensenrechtenactiviste is volgens critici te licht en te dun.

Foto Mattel
Foto Mattel

Ze wordt verkocht met een hoedje, handschoentjes, brilletje en handtasje en ze kost 30,99 dollar. Rosa Parks is de nieuwste Barbie in de serie ‘Inspiring Women’, „een eerbetoon aan ongelooflijke heldinnen van hun tijd; dappere vrouwen die risico’s namen, regels veranderden en de weg vrijmaakten voor generaties meisjes om groter te dromen dan ooit” (aanzwellende violen).

Het voelt een beetje tacky om de biografie van de Amerikaanse burgerrechtenactiviste, die in 1955 weigerde in de bus op te staan voor een witte man, in de productspecificaties terug te vinden. Speelgoedfabrikant Mattel vermeldt onder haar verdiensten dat haar torso kan draaien, haar knieën kunnen buigen en haar gezichtsvorm uit de serie FNJ40 komt. De gele bus naar Cleveland Avenue ontbreekt helaas, daarvoor moeten kinderen terugvallen op de roze droomcamper (met party pool).

Deze Rosa Parks is een pop. Dat neemt niet weg dat bij de aankondiging van haar komst, 26 augustus op Women’s Equality Day, meteen klonk dat ze niet genoeg op Rosa Parks leek: haar huidskleur te licht, haar contouren te slank. Terwijl haar poppenkleertjes toch opmerkelijk dicht bij het beeld van de gekleurde vrouw in de bus komen – haar jurk heeft in plaats van een ruitje een floraal motiefje, maar haar wollen jas valt even ruim als bij de echte Rosa.

Mattel probeert al langer een weg te vinden in het mijnenveld waarin keihard wordt afgerekend met seksisme, het schoonheidsideaal en gebrek aan diversiteit. Er zijn dikkere Barbies, kleine Barbies, lange Barbies in ongeveer dertig kleuren. Ze hebben een carrière als topsporter, marien bioloog of astrofysicus. De Barbie-varianten zijn populair, in 2018 steeg de verkoop met 14 procent, volgens Mattel juist dankzij de diversiteit. Er is zelfs een Barbie in een rolstoel – die kritiek kreeg omdat heus niet elke gehandicapte vrouw in een rolstoel zit. Een transgender-Barbie is er nog niet, maar sinds de film Toy Story weten we wel dat Barbies beste vriend waarschijnlijk gay is. En met Sally Ride, de eerste Amerikaanse vrouw in de ruimte, die tegelijk met Rosa Parks werd geïntroduceerd, zit er ook een lesbische vrouw in de collectie. Dat staat niet in de productspecificatie, maar zo wordt ze op Twitter wel onthaald.

Of Rosa Parks blij is met zichzelf als Barbie, contenter misschien zelfs dan met het standbeeldje in het Amerikaanse congres, kan niemand meer navragen. De activiste overleed in 2005 op 92-jarige leeftijd.

De intenties van een commercieel bedrijf als Mattel worden per definitie gewantrouwd. Dat weerhoudt het bedrijf er niet van de reden van Barbies bestaan uit te venten en Mattel spreekt daarbij van het droomgat (dream gap): al rond hun vijfde lijken meisjes het geloof in onbeperkte mogelijkheden te verliezen en te denken dat vrouwen niet alles kunnen worden wat mannen wél bereiken. Met rolmodellen en Barbies in alle kleuren en maten wil Barbie het zelfvertrouwen van meisjes versterken en tegelijk de wereld om hen heen weerspiegelen. Al is dat dan wel een spiegel die vlekjes, putjes en andere oneffenheden wegretoucheert. Rosa Parks heeft als pop de ogen van een hinde en kuiten als kaasprikkertjes.