Fierljepper Ysbrand Galama kan zaterdag zijn eerste Nederlandse titel binnenslepen.

Foto Bastiaan Heus

Zonder broer Oane kan fierljepper Ysbrand pieken

Interview | Ysbrand Galama Fierljeppend Nederland maakt zich op voor het NK, zaterdag in Zegveld. Oud-kampioen van Friesland, Ysbrand Galama: „Als je de overkant bereikt en je springt een verre afstand, dan geeft dat voldoening.”

Bonk, bonk, bonk. Met snelle passen rent Ysbrand Galama over de houten steiger in het Friese It Heidenskip. Zijn armen bewegen ritmisch langs zijn lichaam. Aan het eind van de steiger maakt hij een sprong en grijpt hij naar de carbon paal die uit het water steekt.

De fierljepper zit stevig in de stok. Ysbrand klimt omhoog, terwijl de dertien meter lange paal langzaam naar de andere kant van het water helt. Op het laatste moment zet hij zich af, waarna hij op volle snelheid landt op het zandbed aan de overkant van de fierljepschans. De breed geschouderde Fries draait zich met een grote grijns om en steekt zijn duim in de lucht. „Machtig mooi” noemt hij zijn sport, het ljeppen.

De 34-jarige Ysbrand is meerdere keren per week te vinden op de schans aan de Brânburren in It Heidenskip, een dorp met 335 inwoners bij Workum. Om te oefenen voor het Nederlands kampioenschap, maar ook voor de ontspanning. „Even het verstand op nul, en springen maar”, zegt hij.

De route naar de schans kan hij wel dromen. Het terrein ligt op loopafstand van zijn geboortehuis. Zijn vader stond aan de basis van de schans. In 1980, toen er nog werd geljept over de Heidenskipster Feart, achter de boerderij van Fouke de Vries aan de Feandijk, richtte pa Galama met drie dorpsgenoten de Fierljep Foriening It Heidenskip op. Niet lang daarna begon de bouw van de huidige schans, die in 1983 in gebruik werd genomen. Twee jaar later werd Ysbrand geboren, als de helft van een eeneiige tweeling.

Friese boerenzonen

Tien minuten zitten er tussen Ysbrand en zijn jongere broer Oane. Veel meer verschillen dan de snelheid van hun geboorte zijn niet te ontdekken tussen de twee broers, die altijd onafscheidelijk zijn geweest. „We zaten maar met acht kinderen in de klas op de basisschool, dus veel keus hadden we niet”, lacht Ysbrand. „Hoewel we elkaar vaak genoeg het leven zuur hebben gemaakt, zoals broers dat doen, waren we toch op elkaar aangewezen. En we konden gelukkig ook goed met elkaar overweg.”

Hun jeugd speelt zich voornamelijk af op het uitgestrekte platteland van It Heidenskip. Ze doen alles waar Friese boerenzonen in die tijd het liefst mee bezig zijn. Vissen, stropen, kattenkwaad uithalen; zolang het maar in de buitenlucht is. „We hadden geen computer, waren altijd in de natuur te vinden”, vertelt Ysbrand.

Halverwege de jaren negentig legt de tweeling zich toe op het fierljeppen, als hun kaatsvereniging ophoudt te bestaan. „In ons dorp had je toen alleen nog een muziekvereniging en een fierljepvereniging”, zegt hij. „Wij waren thuis niet zo muzikaal, dus ljeppen was de enige optie.”

Veel talent hebben de broers niet, blijkt als ze hun eerste wedstrijden springen. „We hadden bij de jeugd geen goede techniek. Ze noemden ons rûchhouwers, rauwdouwers. We stampten maar wat.”

Winnen doen ze in het begin dan ook niet. In elke leeftijdscategorie zit er wel een groot talent tussen dat alle prijzen wegkaapt. Maar met hun trainingsarbeid maken ze veel goed. „We waren bloedfanatiek, in alles wat we deden. Er waren weken bij dat we elke dag sprongen. Door heel veel te trainen zijn we enorm gegroeid en steeds dichter bij de top geraakt.”

Foto Bastiaan Heus

Geen broederstrijd

Inmiddels behoren Ysbrand en Oane tot de top van de Friese volkssport. Vorig jaar won de tweeling alle grote fierljepprijzen. Oane won zijn tweede Nederlands kampioenschap en Ysbrand pakte de Friese titel.

Maar de weg naar de top verliep voor beiden anders. Jarenlang stond Ysbrand – in 2005 nog de eerste van de twee die een titel won – in de schaduw van Oane. Qua prijzen althans. De jongere broer pakte sinds 2012 vijf prijzen en sprong structureel mee met de top. Voor Ysbrand was de winst op het Fries kampioenschap van 2018 de eerste grote titel sinds 2007.

Van een broederstrijd is geen sprake, benadrukt Ysbrand. „We zeiden altijd: we springen mét elkaar, niet tégen elkaar. Als een van ons won was dat mooi meegenomen, dat gunden we elkaar ook.”

Volgens Ysbrand was zijn broer jarenlang serieuzer met het ljeppen bezig dan hij. „Oane ljepte berekenend. Hij trainde op verschillende manieren en was gemotiveerder dan ik. Als het tijdens een training niet ging zoals hij wilde, kon hij daar echt van balen. Ik had dat minder, deed alles op intuïtie.”

Er zijn dus wel degelijk verschillen tussen de broers, die lang niet meer zo onafscheidelijk zijn als vroeger. Oane woont sinds vorig jaar in Nieuw-Zeeland, waar zijn vrouw werkt aan een promotieonderzoek. Ysbrand bleef in Friesland. Hij doet onderzoek naar weidevogels, voor de Rijksuniversiteit Groningen. Een van zijn doelen is het beschermen van het leefgebied van de grutto, de vogel die centraal staat in zijn andere passie: tekenen. Een tijd lang maakte hij grutto-strips voor het Friesch Dagblad.

Klimstok in de achtertuin

Van de vogelliefhebber in Ysbrand is op de fierljepschans van It Heidenskip weinig te merken. Ysbrand ljept fanatiek over het water. Hij heeft de afgelopen maanden hard getraind om dit seizoen in topvorm te zijn. Was hij niet op de schans, dan oefende hij zijn klimtechniek op de klimstok in zijn achtertuin of sterkte hij zijn lichaam aan in de geïmproviseerde sportzolder die Oane en hij bouwden op de boerderij van hun ouders. Alles voor een betere sprong.

„Ik zie het ljeppen als een van de uitdagingen die je in het leven tegenkomt, met het water als obstakel. Als je de overkant bereikt en je springt een verre afstand, dan geeft dat voldoening. Het is toch iets waar je hard voor hebt gewerkt.”

Op de vraag of hij favoriet is voor de titel, komende zaterdag op het NK in Zegveld, reageert Ysbrand terughoudend. „Ik ga daar niet heen als favoriet”, zegt hij. „De vorm van de dag is allesbepalend. Als alles op zijn plek valt en ik een goede sprong maak, dan moet ik nog zien wie daarbij in de buurt komt.”

Een geruststelling voor Ysbrand is dat tweelingbroer Oane dit jaar niet meedoet. Vorig jaar kwam Oane speciaal voor het fierljepseizoen terug naar Nederland, en won hij het NK. Dit jaar blijft hij in Nieuw-Zeeland. Nu broer Oane er niet bij is, kan Ysbrand pieken. Hij is nog nooit Nederlands kampioen geworden, memoreert hij. Als het nu wel lukt, zou dat een mooie beloning zijn voor al die jaren hard werken.