Tot in Apeldoorn weten ze: in de Rotterdamse Wielewaal kun je makkelijk kraken

Rotterdamse sloopwijk In de Rotterdamse sloopwijk de Wielewaal staan 163 woningen leeg. Dat trekt krakers. ‘Een appie eruit en iedereen weet het.’

Kraker Joël Grabijn in de tuin van zijn gekraakte woning.
Kraker Joël Grabijn in de tuin van zijn gekraakte woning. Foto John van Hamond

Dave en Melanie hebben niet één maar twee kraakpandjes en een opzetzwembad in de tuin. En dat in de Wielewaal in Rotterdam-Zuid, een „groene oase tussen Zuiderpark en de Waalhaven”, zoals het in een brochure van woningcorporatie Woonstad staat.

Die dubbele woning is handig, zegt Dave van den Hooven (31). „Zo nu en dan heb ik een beetje woorden met mijn vriendin en dan ga ik dáár slapen, weet je.” Hij is niet zo aangepast, geeft hij toe. Ook daarom kraakt hij al jaren – vanaf één dag voor het kraakverbod uit 2010.

Op een camerascherm kan Dave vanaf de bank precies zien wie buiten voor de voordeur staat. De hond Makita, vernoemd naar het merk van hun krakersgereedschap, ligt naast flinke geluidsboxen. Dave houdt van techno. „We geven vaak feestjes en ik mix ook zelf.” Wie er last van heeft, kan gerust bij hem aankloppen, zegt hij. „Ik ben ook maar een mens.”

Getto met alleen nog een snackbar

De Wielewaal is een getto geworden, zeggen bewoners die er al lang wonen. Ooit kende iedereen elkaar in het tuindorp uit 1949 met smalle klinkerstraatjes, kneuterige voortuinen en eksters in appelbomen. Er zat een zelfbedieningswinkel, een bakker, een slager, een fourniturenzaak, vertellen Wielewaalers.

Nu zit er alleen nog snackbar ’t Waaltje. Wij gaan na 22 jaar ook weg, zegt eigenaresse Winnie Cheung vanachter de toonbank. Op een zomerdag oogt het tuindorp lieflijk en verlaten. Op straat zie je vooral verstandelijk gehandicapten van de zorginstelling op de hoek.

Het stel Dave van der Hooven en Melanie Post Uiterweer en de hond Makita, vernoemd naar gereedschap.

Foto John van Hamond

De Wielewaal wordt De Nieuwe Wielewaal, als het aan Woonstad en de gemeente ligt. De 545 gelijkvloerse noodwoningen met lage huren, al deels gesloopt, zijn verouderd. Er moeten zo’n 850 nieuwe woningen komen, vooral voor midden- en hogere inkomens.

Lees hier een kritisch opinieartikel over de bouwplannen in de Wielewaal

Het middendeel van de buurt is nu een vlakte en aan de rand is al gebouwd. Maar in juli vernietigde de Raad van State onverwachts het bestemmingsplan omdat gevolgen voor het milieu niet goed zijn beoordeeld. De bouw is nu waarschijnlijk een half jaar tot een jaar vertraagd.

Intussen verloedert de wijk, zeggen overgebleven bewoners. Ze leven tussen decorstukken: 163 lege sloopwoningen, dichtgemaakt en beplakt met fotostickers van échte deuren en ramen met gordijnen. Veel heggen en tuinen worden niet meer bijgehouden. Aan de rand van de wijk, bij de sporthal, wordt gedeald.

Stilletjes kraken

En er komen nieuwe bewoners bij die niemand kent. Tot in Utrecht en Apeldoorn weten ze dat je in de Wielewaal gemakkelijk kunt kraken, heeft bewoner Hennie Hoogkamer zelf van de politie gehoord, vertelt ze. „Sociale media, hè. Een appie eruit en iedereen weet het.”

Het gebeurt stilletjes, door losse krakers. In Rotterdam is kraken altijd wat verborgen gebleven, staat in het boek Squatting the grey city.

Ze komen uit Nederland, maar ook uit Italië en Oost-Europa. De Poolse David (32) vertelt dat hij hier al een jaar kraakt. Ze leven ’s nachts en krijgen eten van een Poolse bakker. Ze verkopen koperen leidingen uit oude panden en zo. Maar geen spullen uit de Wielewaal hoor, zegt hij.

De VVD en het CDA willen kraakpanden binnen drie dagen ontruimen. Lees meer over het wetsvoorstel

Op dit moment zijn in de Wielewaal vijftien woningen gekraakt, aldus Woonstad. De Haagse advocaat Emil Tamas kent er zo’n twintig krakers. En volgens bewoners zijn er zelfs tientallen geweest. Sommigen worden wegens overlast uitgezet, sommigen keren terug.

Tamas’ telefoonnummer staat op gekopieerde brieven die achter de ramen hangen. Zo verklaren de krakers dat ze hier wonen en dat hun huisrecht moet worden geëerbiedigd. Een aantal brieven hangt er al sinds maart vorig jaar, andere pas een maand. In vakantietijd is het gemakkelijker onopgemerkt te kraken.

’s Nachts gaan de krakers eerst posten, weet bewoner Peter de Haan. Dan komen ze met een stil schroefboortje en een flinke set bitjes. „En dan gaat het van pop, pop, pop, pop.”

Er zijn goede en slechte krakers, hebben bewoners gemerkt. „We hebben al gehad dat ze elkaar met een honkbalknuppel te lijf zijn gegaan”, vertelt Hennie Hoogkamer. Sommige krakers ruimen geen hondenpoep op en sommigen draaien van die harde „boenkaboenk”.

Foto John van Hamond

Maar toen ze laatst met het buurtpreventieteam een kraakpandje bekeken, nodigde een jongen met rastahaar hen zomaar uit op de koffie, vertelt ze. „Dat was heel vriendelijk.”

Die kraker was Joël Grabijn (23). Boven zijn voordeur hangt een bordje met ‘Welkom’. Door zijn oorlel steekt geen oorring, maar een jointkokertje van doorzichtig plastic – leeg. „Ik noem het zelf liever geen kraken, eerder het bewonen van oude panden”, zegt Grabijn.

Hij en zijn vrienden herkennen het beeld van idealistische én asociale krakers in de Wielewaal, zegt hij. Maar er zijn ook mensen van buiten het tuindorp die even een schuttinkje van een sloopwoning komen jatten, weten ze.

Closetpotten stukslaan

Bewoner Joke Broekzitter heeft „leuk contact” met haar twee krakende overburen, vertelt ze. „Ik ben er blij mee, anders zit ik hier helemaal godverlaten.” Weet je wáár ze pas last van heeft? Van die verstandelijk beperkte bewoner die steeds stenen naar haar gooide. Of de ratten in de Wielewaal. Een zwerfkat heeft er al vijf gevangen. Ze noemt hem Viespeuk.

Woonstad probeert het kraken tegen te gaan, zegt de corporatie. Door closetpotten en wastafels in sloopwoningen stuk te laten slaan. Door tijdelijke bewoners te werven via antikraakbeheer. Door krakers uit te laten zetten – op dit moment lopen er vier procedures.

In 2017 heeft advocaat Tamas wel vier zaken voor krakers in de Wielewaal gewonnen. De corporatie beweerde dat deze kraakpandjes in gebruik waren als tijdelijke ‘wisselwoningen’. Maar volgens de rechter kon Woonstad dat niet hard maken. Tamas: „Wonen is een elementair mensenrecht. Dus waarom laten ze krakers die sloopwoningen niet gewoon gebruiken?”