‘Op straat is de wiet al-tijd goedkoper’

wietexperiment Almere In Almere floreert de illegale handel in softdrugs. In 2021 wil de gemeente meedoen aan het experiment met gereguleerde wiet. De vraag is wie zal winnen, de coffeeshop of de illegale handel?

Het basketbalveldje naast station Almere Centrum staat bekend als een plek waar veel gedeald wordt.
Het basketbalveldje naast station Almere Centrum staat bekend als een plek waar veel gedeald wordt. Foto Olivier Middendorp

Bewapend met twee elektrische vliegenmeppers én een flesje citroensap kijkt een groepje mannen uit over het basketbalveld. „Wespen houden van zoet, niet van zuur”, legt één uit, knikkend naar een kliko vol gezoem en blikken bier. De mannen hangen wat achterover op de bankjes. Schoudertasje om, drankje erbij. En als iemand langs komt, van witte junk tot „Surinaamse broeder”, loopt één mee, vijf minuutjes, tot achterin bij het fietspad achter de bosjes.

Van het experiment met de gesloten coffeeshopketen hadden de mannen niet eerder gehoord. Maar ze maken zich niet druk. „De straat”, zegt één, gouden grill in zijn mond, „is al-tijd goedkoper”.

‘Het basketbalveldje’ naast station Almere Centrum is in de stad een begrip. Hier kun je volgens inwoners alle drugs kopen die je wilt. Vanaf de vierde verdieping van het hoofdbureau van politie, tweehonderd meter verderop, is de handel prima te volgen. Maar de politie laat het veldje met rust. Zoals ze ook de coffeeshop tussen veldje en bureau ongemoeid laat. De Blowboot, waar zich ruim voor de openingstijd voor de deur al twintig klanten hebben verzameld. Een deel komt elke dag.

Wie hier rondloopt, begrijpt waarom Almere zich kandidaat stelde voor het wietexperiment. De stad telt drie coffeeshops, relatief weinig, en de verplichte openingstijden, van vier uur ’s middags tot elf ’s avonds, vinden klanten beperkt. Gevolg: de illegale markt floreert.

Basketbalveld bij station Almere Centrum

‘Lekker sterk wietje’

„Je kunt niet anders”, zegt Jan Muller, net terug uit De Blowboot met een gram Amnesia. Hij was toevallig in Almere Stad en had zin in een „lekker sterk wietje”, dus ging hij naar de coffeeshop. Die heeft zijn voorkeur, ook vanwege de betrouwbaarheid. Maar Muller woont in Almere Buiten en daar heb je geen coffeeshop. „Ik ken daar vijf, zes huisdealers waar ik gebruik van kan maken.”

Almere is één van de tien gemeenten die de adviescommissie van André Knottnerus donderdag voordroeg om mee te doen aan het wietexperiment. Al in mei stemde de gemeenteraad in met deelname aan het project, 27 stemmen voor, 16 tegen. Van de drie coffeeshops zijn twee voor, de derde twijfelt. Ook die zal moeten meedoen, desnoods met bestuursdwang, als per 2021 het experiment van start zou gaan. Vier jaar lang gereguleerde wiet over de toonbank, is het idee, landelijk geproduceerd door tien telers aangewezen door de overheid. Met als grote vraag: wie zal het zal winnen, de coffeeshop of de illegale handel? Daar staat of valt het slagen mee.

De gemeente wil noch op de invulling van het experiment, noch op de huidige zwarthandel ingaan. Maar Almere Buitenvaart, het glastuinbouwgebied, zag al direct kansen. „Dit is een beter verdienmodel dan rozen”, zegt voorzitter Hans van Lammeren. Twee telers hebben al interesse getoond, want een deel van de kassen staat leeg, of is gevuld met caravans. Tegen de Afrikaanse concurrentie in de bloemenhandel kunnen ze hier al jaren niet op.

Wiet in kassen

Maar de consument is kritisch en niet zo gecharmeerd van wiet in kassen, denkt coffeeshophouder Bart Vollenberg, eigenaar van onder meer De Blowboot. „Te veel daglicht, dan worden de toppen te lang en te dun.” Hij is voorstander van het wietexperiment en één van de landelijk vertegenwoordigers vanuit de coffeeshopbranche. Maar hij is ook beducht voor lichtzinnig denken: „Als de wiet niet goed genoeg is, staan de jongens met scootertjes hier direct voor de deur.”

Lees ook: coalitie blijft twijfelen over wietexperiment

Elke kilo die straks legaal over de toonbank gaat is winst, wat hem betreft. Maar om het experiment te laten slagen zal de staatswiet voldoende concurrerend moeten zijn met die van de straat. „Het is marktwerking, heel simpel.”

Vollenberg vermoedt – onderzoek ontbreekt – dat in Almere nu de helft van alle softdrugs illegaal wordt verkocht. „Je hebt hier genoeg thuisdealers en rond het stationsgebied is ook altijd wat te koop.” Voor zijn Blowboot worden potentiële klanten tot voor de ingang aangesproken door dealers. „Vooral mensen met minder geld zijn daar gevoelig voor.” En door de late openingstijd, opgelegd door de gemeente om scholieren te ontmoedigen, wijken sommigen uit naar andere adressen. „In Almere werken veel mensen in de nachtdienst op Schiphol. Die willen niet wachten tot vier uur ’s middags.”

„Víér uur ’s middags!” De mannen op het basketbalveldje, ze willen hun naam niet noemen, lachen hardop. „Welke roker gaat zo lang wachten?”

Of ze dealen, dat houden de mannen in het midden. Maar wees eerlijk, zeggen ze, als op het veldje de hele dag mensen langskomen met de vraag ‘heb je wat’, „waarom zou je géén dealer worden?” Bovendien, in Almere moeten de coffeeshops naam en geboortedatum van de klant op schrijven, „en niet iedereen heeft daar zin in.” Eén van de mannen wijst naar De Blowboot. Daar kost Amnesia 12 euro per gram. „Op straat tien euro en dan krijg je 1,4 [gram].”

„Hé papa! Aan de kant!” Een man met fiets rijdt het veldje op, voorop een box gekoeld bier voor de hele groep. De mannen zitten hier de hele dag. „Voor de ontspanning, tijd doden.” Soms met drie, soms met twintig. Muziekje erbij, parasolletje en af en toe op het basketbalveld „even de armen losgooien”.

Drie kliko’s heeft de gemeente bij het veldje geplaatst voor alle bier, meermaals per week geleegd. Verder is er met de overheid volgens de mannen weinig contact. Voorheen kwam „die Ringeling” – Dion Ringeling, de wijkagent – geregeld langs voor een praatje. Hadden ze best een goeie band mee, maar ze zien hem nu weinig. „Soms nog van die jonge agentjes op een fiets. En we hebben er hier wel eens één met een verrekijker gehad.”

Het toezicht beperkt zich verder tot camera’s, van die zwarte bolletjes. „Hier, kijk maar om je heen. Zes stuks.”