Onderzoek‘Emiraten zetten twee schepen van Damen Shipyards in bij oorlog in Jemen’

Damen Shipyards in Gorinchem.
Damen Shipyards in Gorinchem. Lex van Lieshout/ANP

Twee schepen die door de Nederlandse scheepsbouwer Damen Shipyards zijn gebouwd, worden door de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) ingezet in de oorlog in Jemen. De marine gebruikt de in 2017 geleverde schepen bij de zeeblokkade van Jemen, die de humanitaire crisis in dat land veroorzaakt. Dat schrijven onderzoeksjournalisten donderdag op de website Pointer, verbonden aan KRO-NCRV.

Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken, dat wapenexporten moet toetsen, laat in de publicatie weten die inzet „problematisch” te vinden. De vergunning voor levering van de schepen zou nu niet meer verstrekt worden.

De twee patrouillevaartuigen waarom het gaat, werden in 2013 besteld. De vergunning voor de export werd in oktober 2016 aangevraagd. Toen was de oorlog in Jemen al bezig. Ten tijde van de vergunningaanvraag lieten ngo’s en Kamerleden weten bezorgd te zijn over de levering van de patrouilleboten. Men vreesde dat die zouden worden ingezet bij deze blokkade of andere militaire acties. Pointer stelt nu aan de hand van satellietbeelden te kunnen tonen dat de schepen inderdaad militair worden ingezet. Zij vonden de twee schepen terug in de haven van de Eritrese stad Assab, via satellietbeelden. Die haven wordt door de VAE gebruikt als uitvalsbasis voor acties in de oorlog in Jemen.

In de reactie aan Pointer meldt het ministerie van Buitenlandse Zaken dat destijds werd beoordeeld dat de schepen gebruikt zouden worden voor de „handhaving van het VN-wapenembargo. Nederland steunde dat embargo en de maritieme inzet daartoe”. In een reactie aan NRC stelt Damen Shipyards dat het bedrijf de Nederlandse wet volgt in het aannemen van bestellingen en dat dit ook in dit geval is gebeurd.

Scheepsbouwer Damen werd al langer kritisch bekeken. Justitie verdenkt Damen van corruptie. Om opdrachten binnen te slepen zou de scheepsbouwer jarenlang dubieuze betalingen hebben gedaan aan tussenpersonen in West-Afrika en Zuid-Amerika. Damen ontkent de verdenkingen met klem. NRC publiceerde meerdere onderzoeksverhalen over de wijze waarop Damen in het buitenland zaken doet.