Nieuwe garde in parlement van Oekraïne is jong en westers

Nieuw politiek tijdperk President Zelensky vult het parlement met nieuwe, vaak jonge vertegenwoordigers.

Parlementariërs leggen de eed af bij de eerste zitting van het nieuwe parlement op 29 augustus in Kiev.
Parlementariërs leggen de eed af bij de eerste zitting van het nieuwe parlement op 29 augustus in Kiev. Foto Sergei Supinsky/AFP)

Hij zou afrekenen met de oude garde en het „systeem breken”, beloofde de nieuwe Oekraïense president Volodymyr Zelensky tijdens zijn campagne. Nu het nieuwe parlement deze donderdag wordt beëdigd, wordt daar alvast iets van zichtbaar.

Maar liefst 254 nieuwe parlementariërs heeft Zelensky’s partij ‘Dienaar van het Volk’ in korte tijd geworven en klaargestoomd voor het parlement, waarin de partij in juli een absolute meerderheid veroverde. Het uitschrijven van verkiezingen op de dag van zijn aanstelling, heeft duidelijk het gewenste effect gehad.

Dat een partij de absolute meerderheid heeft in de zogeheten ‘Verchovna Rada’ is een unicum in de geschiedenis van Oekraïne. Bovendien zijn al haar volksvertegenwoordigers politieke nieuwkomers. Velen raakten pas begin dit jaar betrokken bij de beweging van Zelensky. Een land dat de vijf jaar na de Maidan-revolutie onder Petro Porosjenko niet de beloofde hervormingen zag tegen corruptie, gaat wederom een nieuw tijdperk tegemoet.

Herverdeling

De    ‘dienaars’ van Zelensky zijn vaak nog jong. Ze zijn overwegend volwassen geworden na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie, of zelfs geboren na de Oekraïense onafhankelijkheid in 1991. Het is een generatie die vaak meer toenadering tot het Westen wil, en af wil rekenen met wat zij zien een als een onnodig disfunctioneel land.

„Simpel gezegd zijn wij niet op het economische niveau van Polen vanwege beslissingen van onze politieke elite gedurende de afgelopen 28 jaar”, zegt activist Svjatoslav Joerasj (23), net verkozen tot parlementslid, aan de telefoon. „Dit was de politieke hervorming die we nodig hadden.” Overigens verdeelt een tweede pro-Europese partij, Holos van de activistische rockster Svjatoslav Vakartsjoek, haar twintig zetels ook onder politieke nieuwkomers.

Zelensky heeft ambitieuze hervormingsplannen om corruptie te bestrijden en de Oekraïense economie te moderniseren. Door zijn meerderheid is de president niet meer afhankelijk van andere partijen. Ook hopen Oekraïeners dat Zelensky nieuwe onderhandelingen met de Russische president Poetin kan beginnen over de oorlog in Oost-Oekraïne – mogelijk zullen de twee leiders elkaar in september zien.

Kort na Zelensky’s verkiezing tot president in april stond hij al op ruim 40 procent in de peilingen voor de parlementsverkiezingen, terwijl de kandidatenlijst nog niet eens rond was. „De verkiezingen voor het parlement waren eerder een soort derde ronde van de presidentsverkiezingen”, stelt onderzoeker Iryna Bekesjkina van de Oekraïense denktank Democratische Initiatieven.

Politieke ervaring niet belangrijk

Zelensky werd bekend als komiek en was jarenlang een populair gezicht op de Oekraïense televisie. Hij wordt gezien als iemand van het volk, stelt Bekesjkina. Uit onderzoek van haar denktank bleek dat principes als niet-corrupt zijn, eerlijkheid en het belang van gewone mensen voor ogen hebben veel belangrijker waren voor Oekraïense kiezers, dan politieke ervaring of professionaliteit. „De kiezers willen juist mensen hebben zonder ervaring in de politiek.”

Daar zit natuurlijk ook een keerzijde aan. „De Verchovna Rada wordt overgenomen door mensen met weinig of geen ervaring, en natuurlijk is dat risicovol”, zegt Bekesjkina. „Veel van deze mensen hebben nog nooit met bestuur te maken gehad. Ik ben bang voor chaos.” Gelukkig heeft Oekraïne zich wel vaker op een kritiek punt bevonden, stelt de onderzoeker, zoals de Oranjerevolutie in 2005 en de Maidanrevolutie in 2013-2014.

Overigens heeft een groot deel van de nieuwe parlementariërs wel ervaring in de publieke sector. Zo was Marina Bardina (26) drie jaar assistent van een parlementslid. Eerder deze maand volgde zij met andere nieuwe vertegenwoordigers van de partij een week lang een soort spoedcursus parlementair bestuur. Ze deden bijvoorbeeld rollenspellen om internationale onderhandelingen na te bootsen. Bardina speelde het Oekraïense ministerie van Buitenlandse Zaken, en ze moest ‘onderhandelen’ met China, Rusland of Canada. „Elke dag studeerden we van vroeg in de ochtend tot laat in de avond. We zijn goed voorbereid.”

Svjatoslav Joerasj (1996) wil verdere toenadering tot Europa

Studeerde internationale betrekkingen, trad op de voorgrond als woordvoerder van Maidan-demonstranten.

„Ik zat voor mijn studie in het buitenland en kwam toen ik zeventien was terug voor de Maidan-revolutie. Meerdere collega-actvisten kwamen daarbij om. Onze dromen werden de afgelopen jaren niet verwezenlijkt. Porosjenko leverde niet, ik wilde dat hij verloor. Ik ga mij richten op internationale betrekkingen. Breed gezegd wil ik onze diplomatieke dienst hervormen en ervoor zorgen dat Oekraïne een verdere Euro-Atlantische richting op gaat. Wij zijn niet besmet zoals vorige generaties. Nu hebben we een grote verantwoordelijkheid. Maar ik ben ervan overtuigd dat wij deze keer ook kunnen leveren, ook omdat we een meerderheid hebben.”

Marina Bardina (1992) wil zich inzetten voor gendergelijkheid

Studeerde sociologie en internationaal recht, werkte drie jaar als assistent van een pro-Europese Oekraïense parlementariër.

„Zelensky belooft nu wel een einde te maken aan de corruptie en heeft de politieke wil voor hervormingen. We moeten internationale partners zoals de EU overtuigen dat ze ons kunnen vertrouwen. Oekraïeners zagen geen alternatief en geloven hem. Wij zijn een natie die een gok durft te wagen. Ik ging in januari in gesprek met Zelensky. We spraken over gendergelijkheid, en hoe belangrijk het is om vrouwen te in het politieke proces te betrekken. Daarom is 32 procent van onze parlementariërs vrouw, terwijl het hoogste percentage in het parlement tot nu toe gemiddeld 12 procent was. Ik wil verder strijden tegen huiselijk geweld en seksisme.”

Roksolana Pidlasa (1994) wil verder privatiseren

Studeerde economie, werkte sinds 2016 voor het ministerie van Economische Zaken, onder meer als adviseur van de minister.

„Wij hebben een sterk merk. Onze voornaamste boodschap is: wij herschikken het systeem. De absolute meerderheid betekent absolute verantwoordelijkheid maar ook absolute mogelijkheden. We hoeven geen compromis te sluiten. We willen bijvoorbeeld de landbouwmarkt verder openstellen. Het is nu nog erg lastig om landbouwgrond te kopen en te verkopen. Dat moeten we veranderen. Ook willen we verder privatiseren. Momenteel heeft de staat meer dan 3.000 bedrijven, lokale overheden nog eens 8.000 tot 10.000. Het is iets wat we hebben geërfd van de Sovjet-Unie, en waar de afgelopen 28 jaar niet genoeg aan is gedaan.”