Heeft Duitsland nu ook een Skripal-achtige liquidatie?

Een goed voorbereide moord door een Rus op een Georgische balling zorgt in Duitsland voor onrust.

Onderzoekers maken foto’s in een tent op de plek van een moord in Berlijn op 23 augustus. Volgens de politie schoot een fietser een man dood in de wijk Moabit.
Onderzoekers maken foto’s in een tent op de plek van een moord in Berlijn op 23 augustus. Volgens de politie schoot een fietser een man dood in de wijk Moabit. Foto Clemens Bilan/EPA

Zit achter de recente moord op een Georgische balling, op klaarlichte dag midden in Berlijn, een Russische geheime dienst? Rusland heeft dat woensdag stellig ontkend. Maar daarmee is in Duitsland de ongerustheid niet verdwenen, dat de liquidatie mogelijk toch in het rijtje past van moordaanslagen op tegenstanders van het Kremlin, zoals op oud-spion Sergej Skripal in 2018 in Engeland.

De liquidatie lijkt goed voorbereid te zijn geweest. Getuigen zagen in het park Kleiner Tiergarten, in de wijk Moabit, hoe een man op een fiets het slachtoffer, Zelimchan Changosjvili (40), die op weg was naar de moskee, met meerdere kogels doodschoot. De dader gooide daarop fiets en vuurwapen in het water, en verkleedde zich snel in de bosjes. Voor hij op een klaarstaande scooter kon vluchten wist de politie hem te arresteren. In de bosjes werd onder meer een busje paprikapoeder gevonden, volgens Duitse media een beproefd middel om speurhonden af te schrikken.

Volgens zijn papieren gaat het om een 49-jarige Rus, Vadim S., die kort voor de moord vanuit Moskou via Parijs naar Duitsland is gekomen. Zijn terugvlucht zou hij al geboekt hebben. De man ontkent.

De Duitse regering heeft zich in het openbaar nog niet over de verdenking uitgelaten, waarmee een diplomatieke en politieke rel in elk geval voorlopig is vermeden. Bondskanselier Merkel heeft deze donderdag wel gebeld met president Poetin, maar in de persverklaring over het gesprek die haar woordvoerder verspreidde wordt de moord niet genoemd. Wat niet betekent dat er ook niet over is gesproken.

Tsjetsjeense wortels

Het slachtoffer is een man (40) die in 2016 naar Duitsland kwam en politiek asiel aanvroeg, nadat hij in Rusland en Oekraïne was bedreigd en moordaanslagen had overleefd. Hij heeft Tsjetsjeense wortels en zou in de Tweede Tsjetsjeense Oorlog (1999-2009) aan de kant van de opstandelingen hebben deelgenomen aan de strijd tegen Rusland.

In Duitsland kreeg Zelimchan Changosjvili geen asiel, maar hij ging in beroep en mocht voorlopig wel blijven. Ook in Berlijn, waar hij met vrouw en vijf kinderen woonde, werd hij bedreigd. In Duitsland wonen Tsjetsjenen die gevlucht zijn voor de oorlog en voor het bewind van Ramzan Kadyrov, maar ook fanatieke aanhangers van de Tsjetsjeense leider. De Duitse autoriteiten houden ook rekening met de mogelijkheid dat Kadyrov achter de moord zit.

Aanvankelijk merkten de Duitse autoriteiten Changosjvili aan als potentieel gevaarlijke islamist - mogelijk op aanwijzing van de Russische geheime dienst. Eerder dit jaar trokken de Duitse autoriteiten die waarschuwing in.

Correctie (30 augustus 2019): In een eerdere versie van dit artikel werd de naam van het slachtoffer geschreven als Zelimkhan Kangosjvili. Juist is in het Nederlands de schrijfwijze Zelimchan Changosjvili. Dat is hierboven aangepast.