Opinie

Despoot in Downing Street of eindelijk Brexit-voortgang?

Persstemmen In Britse en Europese kranten was het schorsen van het parlement te Londen in de aanloop naar de Brexit groot nieuws. las de commentaren.

Wie is de baas, het volk of de vertegenwoordigers van het volk? Na het besluit om het parlement te schorsen is er in de Britse pers luide woede en bijval te horen. Maar over één ding zijn de commentaren het wel eens: premier Boris Johnson heeft van het Brexit-debat nu een tweekamp tussen The People and The Parliament gemaakt.

Hij legt daarmee „een bom onder de constitutionele inrichting van het Verenigd Koninkrijk”, schrijft de Financial Times in een uiterst kritisch hoofdredactioneel commentaar. „Het is een ontoelaatbare poging het parlement het zwijgen op te leggen totdat het niet langer kan voorkomen dat het VK zich op 31 oktober op rampzalige wijze uit de EU stort.”

Integendeel, schrijft de regeringsgezinde Daily Telegraph: „Na drie jaar van terugval, compromis en vernederend verlies onder Theresa May heeft het land een premier die duidelijk bereid is tot het uiterste te gaan om de wil van het volk uit te voeren.”

De ‘wil van het volk’ is dan de uitslag van het referendum in 2016, waarbij een kleine meerderheid van de kiezers ervoor stemde de EU te verlaten. Maar het parlement is er tot nu toe niet in geslaagd om een meerderheid te vinden voor welke vorm van Brexit dan ook. Het heeft zich alleen uitgespoken tegen een uitstap zonder akkoord, de No Deal, die Johnson nu juist niet uitsluit.

De FT noemt Johnsons schorsingsvoorstel „constitutioneel vandalisme” door een potentiële „despoot in Downing Street”. Maar weinig andere kranten steunen het idee dat het ongrondwettig zou zijn. De premier „staat volkomen in zijn recht”, aldus The Sun, de grootste tabloidkrant, „het maakt hem nog geen dictator”. The Times, eveneens eigendom van Rupert Murdoch, maar anders dan The Sun geen Brexit-voorstander, noemt Johnsons plan een „rationeel gebruik van de uitvoerende macht”, waarbij „degenen die klagen over de mishandeling van het parlement moeten beseffen hoe weinig dat zelf sinds 2016 voor elkaar heeft gekregen.”

Archaïsch politiek systeem

Zelfs The Guardian schrijft: „Het is waar dat Mr Johnson het land in een constitutionele crisis stort, maar het helpt om de zaak in perspectief te houden. Het is een cynische en opzettelijke aanslag op het principe van parlementaire democratie, maar het is geen totale omverwerping van de constitutionele orde, vergelijkbaar met een militaire putsch. De premier toont opnieuw zijn onverantwoordelijke arrogantie, maar hij opereert binnen de parameters die het archaïsche Britse politieke systeem hem toestaat.”

Precies dat is wel wat een schorsing zo gevaarlijk maakt, voegt de krant eraan toe. „Zoals elke illusionist weet Johnson hoe hij bedrog moet larderen met stukjes waarheid. (...) Hij kaapt de bevoegdheden van de kroon om daarmee schade toe te brengen aan zijn parlementaire tegenstanders.”

Lees ook: Johnson gunt Lagerhuis zo min mogelijk tijd voor de Brexit

Hoe dat gevecht zal aflopen is de vraag. Dat Johnson een enorme gok neemt, is wel duidelijk. Uiteindelijk kunnen en moeten verkiezingen de doorslag geven, menen veel commentaarschrijvers. „Als Johnson echt zo overtuigd is van de steun van het volk, moet hij het op de proef durven stellen in een verkiezing”, aldus de FT. Ook The Times kiest die lijn: „Er is maar één manier waarop iemand die ook na een Brexit – „deal or no-deal„ – het land wil besturen: hij zal in algemene verkiezingen duidelijk moeten maken dat het land daar wel bij vaart en verenigd [blijft].”

Verkiezingen worden zo een tweede Brexit-referendum, al gelooft de Daily Mail van niet: bij die verkiezingen, als ze er komen, kan Johnson „de kiezers herinneren aan zijn indrukwekkende agenda op het gebied van veiligheid, infrastructuur, onderwijs en zorg”.

Der finale Showdown

In het buitenland is de schorsing overal voorpaginanieuws en veel kranten wijden er meteen een commentaar aan. Die Welt bestempelt Johnsons manoeuvre in goed Duits als der finale Showdown in een langlopend conflict, en noteert dat het „ironisch” is dat Johnson nu de democratie opschort terwijl „Brexit-voorstanders vaak het gebrek aan democratie van de Europese Unie als argument vóór een Brexit hebben aangevoerd”.

Ook de Franse krant Libération schrijft over wat ze Johnsons „soevereinistische zwendel” noemt: „Je roept de volkswil aan als het je uitkomt en je negeert die als het volk het niet met je eens is”.

De Standaard (België) kaatst Johnsons beschrijving van de Brexit als een zaak van do or die (‘alles of niets’) terug naar de premier, die nu alles op het spel zet: „De komende weken moet duidelijk worden [welk van de twee] het voor hem wordt.”

De Neue Zürcher Zeitung zegt dat Johnson „meedogenloos van zijn macht gebruik maakt” om „politiek te kunnen overleven”, maar de Zwitserse krant verwoordt wellicht het beste wat ook veel Britten voelen: een gevoel van opluchting dat het einde van de drie jaar durende verlamming nu misschien in zicht is: „Het uitzicht op een eindeloos voortgaande Brexit-ruzie is óók geen aanlokkelijk alternatief”.

Lees ook: Boris Johnsons blufpoker met Ierland

In Ierland, een eiland verderop, leidt Johnsons manoeuvre tot voorspelbare boosheid. „Hoe vaak Johnson en zijn volgelingen ook beweren dat ze de wil van het volk uitvoeren, dat kan er niets aan veranderen dat niemand hiervoor gestemd heeft”, schrijft The Irish Times. „Geen Britse burger is ooit gevraagd een harde Brexit, laat staan een No Deal goed te keuren.” Als geen andere EU-lidstaat is Ierland zich bewust van zijn kwetsbaarheid bij een harde Brexit. In de ogen van de Irish Independent heeft Johnson gekozen voor „de nucleaire optie”. Het standpunt van de Ierse regering om „buiten het interne Britse gedoe te blijven” is volgens de krant niet vol te houden. „Alles is veranderd, en ons land ligt recht onder de wolken radioactieve fall-out”.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.