Wat als Nixon had kunnen twitteren

Zap In Tricky Dick, de vierdelige CNN-documentaire over Richard Nixon die de VPRO deze week uitzendt, zien we een politicus die Donald Trump overtreft in onbehouwenheid.

Richard Nixon in ‘Tricky Dick’ (VPRO), vlak voor de aankondiging van zijn aftreden in 1974.
Richard Nixon in ‘Tricky Dick’ (VPRO), vlak voor de aankondiging van zijn aftreden in 1974.

In deze eeuw was @TrickyDick vast een groot twitteraar in de rechterbubbel geworden, met teksten als: „Homoseksualiteit, zedeloosheid in het algemeen, dat zijn de vijanden van een sterke samenleving.” Of: „De meeste joden zijn niet loyaal. Ze zijn niet te vertrouwen. Je hebt zo een mes in je rug.” Om het af te maken: „De pers is de vijand. Schrijf dat maar honderd keer op het bord.” De huidige hoofdtwitteraar op 1600 Pennsylvania Avenue zou ineens een wonder van presidentiële nuance lijken.

De bovenstaande citaten zijn allemaal van Richard Nixon. In de derde aflevering van Tricky Dick, de vierdelige CNN-documentaire over Richard Nixon die de VPRO deze week uitzendt, belanden we bij het fatale moment in 1971, waarop de 37ste president van de Verenigde Staten besluit opnameapparatuur in het Oval Office te laten installeren. „Dit is alleen voor mijn persoonlijke archief” horen we Nixon zeggen op de eerste opname. „Misschien hebben we het ooit nog eens nodig om bepaalde dingen recht te zetten.” Fatal First Words, want precies zijn weigering om de opnamen openbaar te maken tijdens het Watergate-schandaal, leidde tot zijn val.

Een primeur zijn de tapes niet, maar het blijft bijzonder om de machtigste man van de wereld te horen overleggen over bombardementen in Vietnam. Als Henry Kissinger pleit voor het vermijden van burgerslachtoffers, zegt Nixon: „Maar we moeten ook weer niet zo voorzichtig worden dat we de olietanker missen.” Even later: „Ik zou liever een atoombom gebruiken. Is die klaar voor gebruik?” Als Kissinger dat ‘te radicaal’ vindt, roept Nixon: „Denk toch eens gróót, Henry!”

De opnamen zijn het opwindendste element van Tricky Dick, maar de hele documentaire is een avontuur en niet alleen voor het miljoen zelfbenoemde Amerikakenners in Nederland. Dat heeft ermee te maken dat Richard M. Nixon misschien niet de geschiktste president uit de geschiedenis van de VS was, maar wel een geweldige romanfiguur. (Ik weet dat sinds ik begin dit jaar de roman Zoeklicht op het gazon van Auke Hulst verslond.)

In de eerste aflevering zagen we Nixon (1913-1994) met ongemeen harde campagnes en soms een gemene truc omhoog schieten in de Amerikaanse politiek, tot aan het vicepresidentschap. Maar bij de verkiezingen van 1960 werd de vechter Nixon geconfronteerd met het rijkeluiszoontje John Kennedy. Prachtig zijn de beelden van het legendarische televisiedebat waarin Nixon, bevreesd dat hij door zijn harde imago als Tricky Dick niet presidentieel genoeg zou overkomen, werd overdonderd door zijn opponent.

Vaak zie je het vermogen van Nixon om over de hoofden van de ‘linkse’ pers heen het volk voor zich te winnen door zich te richten tot de zwijgende meerderheid – een tactiek die in het Witte Huis nog steeds wordt toegepast. Dan zit de president achter zijn bureau, verscholen achter stapels kiezerspost, waarvan een deel overigens op door zijn partij voorgedrukte formulieren was geschreven. Presidentiële toespraken worden vaak doorsneden met beelden van het luisterende, kijkende en vaak fronsende volk.

Al het materiaal is tijdens Nixons leven opgenomen, maar niet alles is eerder uitgezonden. Mooi zijn de shots van de momenten vóór een officieel optreden. Zoals die van de grapjes die een nerveuze Nixon maakt vlak voor hij op 8 augustus 1974 vanuit het Witte Huis het land zal toespreken – over zijn uiterlijk, ouderdom en een fotograaf die hem onophoudelijk vastlegt. „Straks betrapt hij me nog als ik in mijn neus peuter.” Charmant tot de laatste snik, want tien minuten later was alles afgelopen.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.