Altijd zorgen dat er iets is om naar uit te kijken

Voor wie bent u hier? spreekt mensen op een begraafplaats. Een korte serie. Deel 5 (slot): Anneke Gatowinas.

In haar linkerhand houdt ze een camera, aan haar rechterhand een hond. Anneke Gatowinas (52) staat in de schaduw op begraafplaats Oud Eik en Duinen in Den Haag. Ze is hier voor de rust. Er is wel iemand die ze mist, zegt ze, maar die is ergens uitgestrooid. Ze heeft geen plekje om naartoe te gaan.

Op de bank in haar woonkamer, diezelfde middag, begint ze te vertellen. Bij haar voet ligt een leenhond, een andere dan vanmorgen. Ze heeft graag honden om zich heen, maar wil geen eigen meer, uit angst die te verliezen. Op tafel een fotoboek van Lady Di. Aan de deurklink hangt een bordje: Only my dog understands me.

„Mijn moeder raakte zwanger toen ze achttien was, mijn biologische vader vertrok. Ze woonde bij mijn oma in Scheveningen. Toen ik drie was, hertrouwde ze en verhuisden we naar Den Haag. Mijn zusje werd geboren. Maar ik ging elk weekend en in de vakanties terug naar oma, omdat ik haar zo miste. Zij had mij als baby verzorgd. Als ik verschoond moest worden, riep ik oma.”

Op haar twaalfde kreeg haar moeder een nieuwe vriend. Er was geweld. Als het mis was, rende Anneke naar de buren: oma bellen. Die haalde haar op met de auto. Ze dronken thee, speelden kaart, aten visjes in de haven. Ze sliep op de stretcher en hoefde niet naar school. De directeur wist ervan. Over de mavo deed ze zes jaar in plaats van vier.

Oma probeerde haar af te leiden. Ze was streng – ‘nooit geld uitgeven dat je niet hebt’, ‘netjes eten’ – maar verwende Anneke ook. Die had al jong door dat je geluk niet kunt kopen: ze had dan wel de duurste kleren van de klas, jaloers was ze op vriendinnetjes met een geweldloos gezin.

Vluchten deed ze soms ook naar de overkant. Na school trouwde ze met de jongen die daar woonde. Haar oma was dol op hem; de trouwjurk kochten ze samen.

‘Aan alles komt een eind, zelfs aan oma’, zei oma weleens. Anneke wilde er niets van weten. Maar oma werd ziek. Twee jaar verzorgde Anneke haar. Chemotherapie, kapper, ziekenhuis, apotheek. Oma overleed toen Anneke net weg was. Alsof ze erop had gewacht.

„Mijn oma kende mij door en door”, zegt Anneke, en neemt een slok water. „Je verliest een gedeelte van jezelf. Eerst leefde ik voor haar, daarna had mijn hond me nodig.” Die maakte alles mee: oma, haar scheiding in 2002. „Toen mijn hond overleed, ben ik een jaar niet buiten geweest. Ik had angstaanvallen. Er lag een lijstje met begrafenisliedjes klaar.”

Ze bezocht een therapeut, inmiddels was ze in de veertig. Kreeg EMDR voor haar trauma’s. Een overwinning was een reis naar Londen, in haar eentje. Daar durfde ze alles wat ze in Den Haag niet durfde: met het ov, alleen slapen. „Mensen waren zo aardig. Mijn zelfvertrouwden groeide, in stapjes.”

Ze bezoekt Londen sindsdien een paar keer per jaar. Ze kan er uren in het park zitten, eekhoorntjes voeren. Ze voelt zich er dicht in de buurt van prinses Diana, een ander die belangrijk voor haar is. „Als ik naar haar kijk, zie ik zo’n sterke vrouw. Zo veel meegemaakt, maar toch altijd lief naar iedereen. Had ik maar een tiende van wat zij had.” Alle programma’s die over Diana op tv zijn geweest, heeft ze opgenomen.

En ze heeft muziek. Ze laat er veel voor om naar concerten te kunnen. Damian Wilson, Michael W. Smith, Johnny Logan. Na afloop kletst ze met de artiesten, ze kent er heel veel, heeft meer dan duizend foto’s van zichzelf met bekende mensen. Ze ontmoette veel concert-vriendinnen.

Er zijn terugvallen. Door een aandoening vanwege haar trauma’s heeft ze chronische pijn. Maar van EMDR-therapieën is het niet meer gekomen. „Ik zorg dat er altijd iets is om naar uit te kijken”, zegt ze. „Ik waardeer meer. Omdat ik zo veel heb meegemaakt, wil ik nu gewoon leven.”

Lees ook deel 4: over Rogier wiens vriend een collega verloor