Israël versus Hezbollah, Iran: dreigen over en weer. En dan?

Spanning Midden-Oosten Zijn recente luchtaanvallen van Israël en een drone in Zuid-Beiroet de opmaat tot een groter conflict?

De grens tussen Israël en Libanon, gezien vanuit Israël.
De grens tussen Israël en Libanon, gezien vanuit Israël. Foto Jack Guez/AFP

Wacht op ons. Eén dag, twee, drie, vier dagen.” Zo waarschuwde Hassan Nasrallah, de leider van het Libanese Hezbollah, dat de vermeende Israëlische droneaanval tegen zijn hoofdkwartier in Beiroet zaterdag niet onbeantwoord zal blijven. Nasrallah is niet vies van een beetje retoriek maar voor- en tegenstanders weten ook dat de Hezbollah-leider altijd doet wat hij zegt.

Israël heeft daarom maatregelen genomen: militaire konvooien binnen vijf kilometer van de Libanese grens zijn beperkt. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft Nasrallah ook van repliek gediend. „Ik heb gehoord wat Nasrallah heeft gezegden ik raad Nasrallah aan om het rustig aan te doen. Hij weet heel goed dat Israël weet hoe het zichzelf moet verdedigen en hoe zijn vijanden terug te betalen met gelijke munt. Pas op met wat je zegt, en pas op met wat je doet.”

De dreigementen volgen op Israëlische luchtaanvallen op doelwitten in Irak, Libanon en Syrië. In Irak worden sinds 19 juli bases bestookt van aan Iran gelinkte milities. In Syrië is zaterdag een Iraanse basis aangevallen waar een droneaanval tegen Israël zou zijn voorbereid. Daarbij kwamen twee Libanese Hezbollah-strijders om het leven die zondag met veel ceremonieel in Zuid-Beiroet zijn begraven. Hezbollah vecht in Syrië met Rusland en Iran aan de kant van het regime.

Drone in Beiroet

In Libanon wordt echter veel zwaarder getild aan het drone-incident dat bijna gelijktijdig in Zuid-Beiroet plaatsvond. Eén drone werd neergehaald, schijnbaar door buurtbewoners die er met stenen naar gooiden, een tweede ontplofte en richtte alleen materiële schade aan in het mediakantoor van Hezbollah.

Volgens de Libanese media ging het om drones van het merk DJI: een type M-100 dat in de handel 3.299 dollar (2.975 euro) kost, en een type M-600 dat 4.999 dollar kost. Tenminste een van de drones had 5,5 kilogram C4-explosieven aan boord.

Het amateuristische karakter van de droneacties wijst er volgens sommigen in Israël op dat het onmogelijk een Israëlische operatie kan zijn geweest. Gesuggereerd wordt dat de drones van Iraanse makelij zijn.

Mocht het toch een Israëlische actie zijn geweest, „dan heeft Israël ermee laten zien dat Hezbollah niet immuun is alleen maar omdat ze in Libanon zitten”, zegt generaal Yaakov Amidror, voormalig Israëlisch nationaal veiligheidsadviseur.

Israël valt al jaren doelen in Syrië aan, meestal zonder daar zelf ruchtbaarheid aan te geven. Dat de aanval ten zuiden van Damascus wel werd opgeëist door Israël is volgens Amidror een boodschap aan de internationale gemeenschap. „We willen dat de wereld weet en begrijpt dat er een aanval tegen Israël in de maak was”, zegt hij, „zodat niemand verrast is als er een oorlog uitbreekt”.

In Libanon twijfelt niemand eraan dat het in Beiroet om een Israëlische aanval ging. Volgens president Michel Aoun was het een ‘oorlogsverklaring’ en heeft Libanon elk recht om zichzelf te verdedigen. Aouns christelijke partij vormt een coalitie met Hezbollah, dat ook een partner is in de Libanese regering van nationale eenheid. Maar zelfs Sami Gemayel, leider van de christelijke partij Kataeb, een fervent tegenstander van Hezbollah, heeft de droneaanval in Beiroet „onaanvaardbaar en gevaarlijk” genoemd.

Dé vraag is waarom Israël juist nu aan Iran en Hezbollah gelinkte doelwitten aanvalt in drie landen tegelijk. Over drie weken zijn er verkiezingen in Israël. Dat kan meespelen: voor Netanyahu een goed moment spierballen te tonen. Maar het is een riskant moment om een oorlog te starten.

„Een oorlog kan in de lokale politiek op tegenstrijdige manieren van invloed zijn”, zegt Oded Eran, oud-ambassadeur van Israël en nu onderzoeker bij strategisch instituut INSS. „Als je binnen 24 uur succes hebt, zal iedereen je steunen. Maar omdat je daar niet op kunt rekenen, en omdat er geen oorlog te verwachten is zonder slachtoffers en zonder internationale prijs, denk ik dat Israëlische politici hun les hebben geleerd.”

Ook in Beiroet weet men heel goed dat de verkiezingen eraan komen. „Telkens wanneer er verkiezingen zijn in Israël houden wij in Libanon onze adem in”, zegt Amal Saad, hoogleraar politicologie aan Lebanese University. „Want elke kandidaat wil dan gezien worden als stoer ten aanzien van Libanon. Maar als Hezbollah terugslaat, kan dat deze keer serieuze gevolgen hebben.”

Charles Lister, een expert verbonden aan het Middle East Institute, een denktank in Washington, suggereert op Twitter dat het recente Israëlische optreden ook bedoeld kan zijn om de pogingen van de Franse president Emmanuel Macron onderuit te halen om Iran en de Verenigde Staten dichter bij elkaar te brengen.

Saad waarschuwt dat de situatie vandaag grondig verschilt van 2006, de laatste oorlog tussen Israël en Libanon. „Hezbollah is door zijn rol in Syrië een echt leger geworden, niet louter een guerrillagroepering. Het is een veel geduchter vijand dan in 2006, en Israël weet dit heel goed.”

Ook is de tijd voorbij dat een conflict tussen Israël en Libanon beperkt kan blijven tot die landen, zegt Saad. „Als dit escaleert dan wordt het onvermijdelijk een regionale oorlog die ook Iran en de VS zal meesleuren. Hezbollah heeft er geen enkel belang bij dat zoiets gebeurt.”