Conte is beoogd leider van nieuwe coalitie in Italië, Salvini buitenspel

Kabinetsformatie Centrum-links en de populistische Vijfsterren willen samen regeren. Salvini, die een crisis uitlokte, heeft het nakijken.

De Italiaanse vice-premier, Luigi Di Maio, spreekt de media toe na een ontmoeting met de Italiaanse president Sergio Mattarella
De Italiaanse vice-premier, Luigi Di Maio, spreekt de media toe na een ontmoeting met de Italiaanse president Sergio Mattarella Angelo Carconi / EPA

Scheidend premier Giuseppe Conte gaat proberen een nieuw kabinet samen te stellen in Italië, op basis van een nieuwe, Europeser gezinde coalitie.

Na zes dagen van vaak chaotische onderhandelingen zijn de Vijfsterrenbeweging, de grootste partij in de eerder deze maand gevallen populistische coalitie, en de centrum-linkse Democratische Partij (PD), de grootste oppositiepartij tegen het voorgaande kabinet, het eens geworden over Conte als kandidaat-premier. Dat hebben zij woensdagmiddag en –avond tegen president Mattarella gezegd. Conte zou donderdagmorgen van Mattarella de formele formatie-opdracht krijgen.

De leiders van de twee beoogde coalitiepartijen zeiden „een politiek akkoord” te hebben bereikt, maar er is ook veel wantrouwen. Wat hen bindt is politieke tactiek en een aantal inhoudelijke overeenkomsten. Geen van beide partijen wil vervroegde verkiezingen. En beide partijen willen afstand nemen van het tegen migranten gerichte en eurosceptische beleid van scheidend vice-premier Matteo Salvini, en meer aandacht voor sociale problemen.

Lees ook: Wat zijn de scenario’s voor de politieke crisis in Italië?

De partijen moesten stevige meningsverschillen overbruggen. Luigi Di Maio, de beschadigde leider van de Vijfsterrenbeweging en scheidend vice-premier, verwierp een plan waarin hij niet langer vice-premier zou zijn als „een vernedering’’. Hij zette dinsdag ook de samenwerking op losse schroeven door te zeggen dat een eventuele coalitie met de PD nog moet worden goedgekeurd door de partijleden, via een stemming op het internetportal van de Vijfsterren. Deze beweging is opgekomen als een populistische protestpartij tegen de als corrupt en inefficiënt beschouwde oude politieke garde, waartoe zij zeker ook de PD rekende.

Het heeft daarnaast de PD veel moeite gekost om de kandidatuur van Conte te slikken. In het voorgaande kabinet was de partijloze Conte premier geworden als bemiddelaar tussen de Lega en de Vijfsterren. Nadat Salvini drie weken geleden het vertrouwen in het kabinet had opgezegd, haalde Conte in een vernietigende toespraak hard uit naar Salvini. Daarmee werd hij een boegbeeld voor de Vijfsterren. De PD had liever een andere premier gehad dan Conte, om te onderstrepen dat een nieuwe kabinet een breuk is met het voorgaande. Daarover wilden de Vijfsterren, die moeite hebben een geloofwaardige premierskandidaat in eigen gelederen te vinden en in het huidige parlement twee keer zo veel zetels hebben als de PD, niet onderhandelen.

Conte, een bedachtzaam jurist, heeft de afgelopen maanden aan prestige gewonnen, ook internationaal. President Trump prees Conte dinsdag op Twitter als „een man met veel talent” en schreef te hopen dat hij premier blijft. In Brussel is Conte, bruggenbouwer in het conflict met de Europese Commissie over de Italiaanse begroting, met respect behandeld. De financiële markten geven hun zegen aan een andere coalitie onder Conte: het renteverschil op Duitse en Italiaanse staatsleningen is de afgelopen dagen gedaald tot onder de twee procentpunt.