‘Amsterdam is centrum van Europese cocaïnehandel’

Onderzoek In Amsterdam is de invloed van de onderwereld groot. De autoriteiten grijpen onvoldoende in, aldus een woensdag uitgelekt rapport.

De Amsterdamse Wallen, een populair uitgaansgebied.
De Amsterdamse Wallen, een populair uitgaansgebied. Foto Olaf Kraak/ANP

Drugscriminelen hebben grote invloed op het openbare leven in Amsterdam, maar het lukt de autoriteiten niet om een goed beeld te krijgen van de omvang van het probleem. Dat stellen hoogleraar Pieter Tops en onderzoeksjournalist Jan Tromp in een rapport over ondermijning in de hoofdstad dat vrijdag zou worden gepresenteerd. Woensdag lekte het uit via De Telegraaf. Bronnen rond het onderzoek bevestigen de bevindingen.

Tops en Tromp deden een half jaar onderzoek naar de drugscriminaliteit in de hoofdstad. Amsterdam is het centrum van de Europese cocaïnehandel. Dat concluderen zij op basis van vijftig gesprekken met betrokkenen uit relevante sectoren en uit bestaand onderzoek. Misdadigers spelen in de stad een belangrijke rol. Ze zijn actief op de woningmarkt, steken hun zwart verdiende geld in dubieuze winkels, gebruiken grof geweld en zetten jongeren en kinderen in voor hun zaken. „Er is een wassend leger van jonge criminelen die leven in een omvangrijke en gewelddadige schaduweconomie”, aldus het rapport. Over de precieze omvang van de problemen ontbreken data.

In het rapport De achterkant van Amsterdam worden wel cijfers genoemd die een beeld geven van de vermenging van de onder- en bovenwereld in de hoofdstad, zogenoemde ondermijning. Onder meer bleek bij bestudering van het rioolwater in Amsterdam dat er jaarlijks voor ten minste 75 miljoen euro aan cocaïne wordt gebruikt. Dit onderzoek heeft wel beperkingen, stellen de onderzoekers. Uit gemeentelijk onderzoek dit voorjaar, waarin 337 horecavergunningaanvragen werden bestudeerd, bleek dat bij de aanvraag van nieuwe horecavergunningen in meer dan de helft van de gevallen gebruik werd gemaakt van ondershandse financieringen. Van die financiers heeft 35 procent een strafblad. In de periode 2016-2018 zijn 21.000 ongebruikelijk transacties in Amsterdam als verdacht aangemerkt. Het bedrag dat hiermee gemoeid was, is 8,3 miljard euro. De cocaïnemarkt is in handen van ongeveer twintig groepen met hooguit vijf hoogste bazen, van wie sommigen miljardair zouden zijn.

Drugscriminelen doen ook zaken met jongeren. Die worden ingezet als handelaars of koeriers met bezorgauto’s, -brommers en -taxi’s, en knappen klusjes op voor hun baas. Vooral sociaal zwakke jongeren en jongeren met een geestelijke beperking uit zogenoemde zwijgwijken in Amsterdam-Oost, Nieuw-West en de Bijlmer worden vaak in de handel betrokken.

De gemeente Amsterdam erkent in het rapport dat er „geen sprake is van greep op de drugsgerelateerde criminaliteit” in de stad. „De negatieve effecten ervan zijn niet beheersbaar gemaakt.”